II SA/Rz 859/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata. A. W. w dniu 5 lutego 2007 r. do protokołu rozprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] złożyła wniosek o przyznanie jej adwokata lub radcy prawnego, gdyż nie jest w stanie sama występować przed Sądem oraz chronić swoich interesów i praw, a jest osobą ubogą i bezrobotną. Skarżąca pouczona o wymogu złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF taki wniosła, zwracając się w nim o ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazała, że wysokość dochodów, tj. emerytura matki z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (830 zł.) "nie wystarcza na cały miesiąc", co wynika z jej choroby i potrzeby sprawowania nad nią stałej opieki, bezrobocia skarżącej, jej problemów ze wzrokiem, braku realnego dochodu z pola (nie jest uprawiane) mimo szacunkowej jego wysokości w kwocie 235 zł. miesięcznie. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynika ponadto, że jedyny wartościowy składnik ich majątku to mieszkanie o pow. 64 m². Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ponieważ wnioskodawczyni z uwagi na przedmiot skargi korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jej wniosek o ustanowienie adwokata wyczerpuje swoim zakresem częściowe prawo pomocy. Warunkiem jego przyznania jest wykazanie przez osobę wnioskującą braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Analiza okoliczności wskazanych przez skarżącą we wniosku prowadzi do stwierdzenia, że sytuacja materialno - bytowa w jakiej znajduje się wraz z matką nie pozwala jej na ustanowienie fachowego pełnomocnika z wyboru, przekraczając jej możliwości finansowe. Wiąże się to przede wszystkim z wysokością uzyskiwanych dochodów, na które składa się praktycznie tylko emerytura jej matki; dla potrzeb prawa pomocy w zasadzie nie ma znaczenia szacunkowy dochód uzyskiwany przez skarżącą z gospodarstwa rolnego (jak wynika z akt administracyjnych sprawy jego pow. to 1,21 ha), skoro zgodnie ze złożonym oświadczeniem wchodzące w jego skład grunty są odłogowane. W tej sytuacji, nawet przy braku określenia we wniosku ponoszonych przez skarżącą i jej matkę kosztów utrzymania, mając na uwadze panujące realia życiowe należy stwierdzić, iż kwota 830 zł. miesięcznie odnoszona do dwóch osób pozwala na zaspokojenie jedynie ich podstawowych i koniecznych potrzeb życiowych, uniemożliwiając poczynienie jakichkolwiek oszczędności. Do potrzeb tych należy niewątpliwie zaliczyć wydatki na zakup żywności, lekarstw (zły stan zdrowia matki skarżącej znajduje odzwierciedlenie w zalegającym w aktach administracyjnych sprawy zaświadczeniu lekarskim), opłaty związane z utrzymanie mieszkania. Nie może przy tym umknąć uwadze, że sama wnioskodawczyni mimo że jest osobą bezrobotną, to w zasadzie nie ma też możliwości podjęcia pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką. Dodatkowo, jak wynika ze skargi, obciąża ja wymóg kwartalnego opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 250 zł. oraz podatku od posiadanych gruntów rolnych (80 zł. rocznie). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od ustanowionej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez same strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy wiążą się z realizacją konstytucyjnego prawa do sądu tych osób, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są między innymi w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Skoro zatem celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej możliwości skorzystania z wszystkich przysługujących jej jako stronie postępowania uprawnień a złożone oświadczenie A. W. wskazuje na spełnienie przesłanki warunkującej przyznanie jej prawa pomocy, uzasadnione jest ustanowienie dla niej w ramach tego prawa adwokata. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma faktyczny brak możliwości poniesienia przez nią związanych z tym wydatków bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania i to niezależnie np. od oceny celowości ustanowienia zastępcy prawnego (okoliczność ta nie jest brana pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.