II SA/Rz 86/11

z dnia 5 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2011 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi H.O. i P.O. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 592/10 na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dnia [..] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zamiany w operacie ewidencji gruntów i budynków wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, co do kosztów sądowych - p o s t a n a w i a - I. przyznać H.O. i P.O. prawo pomocy w zakresie częściowym, co do kosztów sądowych, w ½ (jednej drugiej) części. II. odmówić prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na skutek wezwania o solidarne uiszczenie wpisu od skargi skarżący H.O. i P.O. złożyli wnioski o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia ich od kosztów sądowych, a następnie dołączyli wypełnione formularze PPF. Z treści obu formularzy wynika, że skarżący pozostają ze sobą w związku małżeńskim. Mieszkają w domu o powierzchni 150 m2, wspólnie wychowują syna w wieku 17 lat. Są właścicielami nieruchomości gruntowej o powierzchni 11 arów. Utrzymują się z pracy zarobkowej obojga małżonków. Ich łączny dochód miesięczny wynosi 2126,20zł. Syn uczy się, nie posiada odrębnego źródła utrzymania. Wobec tego skarżący wyrazili ocenę, że nie są w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Nie posiadają oszczędności finansowych ani wartościowych przedmiotów. Dane zawarte w obu formularzach PPF są tożsame, a skarżący zostali wezwaniu do solidarnego uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Sprawę wniosku rozpoznawał referendarz tut. Sądu. Postanowienie z dnia 2 marca 2011 r. zostało zaskarżone sprzeciwem. W piśmie z dnia [..] marca 2011 r. wnioskodawcy uzupełniająco podali, że od 1 stycznia 2011 r. znacznie wzrosły koszty utrzymania, w tym żywności o średnio około 90%, a przedłużająca się zima powoduje konieczność zakupu dodatkowego opału. Ponadto do września 2011 r. małżonkowie O. spłacają pożyczkę w kwocie 73,35zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy art. 243 – art. 263 p.p.s.a. Z uwagi na treść wniosku skarżący domagali się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym koszty sądowe w całości. Zgodnie z treścią art. 245 §3 p.p.s.a. w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W §4 tego przepisu postanowiono, że częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Skorzystanie z prawa pomocy przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 §1 pkt 2) p.p.s.a. Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zasadą wynikającą z art.199 p.p.s.a. jest bowiem odpłatność postępowania sądowego w zakresie udziału danej osoby w tym postępowaniu. Przez instytucję prawa pomocy ustawodawca zezwala na odstąpienie od ogólnej zasady odpłatności postępowania, co jednak wymaga szczególnie wnikliwej oceny składanych wniosków i uzasadnień w nich zawartych. Przyznane zwolnienie jest finansowane ze środków publicznych co oznacza, że składa się na nie całe społeczeństwo. Dlatego też strona powinna podjąć wpierw starania o poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby nie było to możliwe albo w pełni efektywne zwrócić się o pomoc do państwa. Wskazane przepisy ciężar dowodu w wykazaniu słabej kondycji majątkowej nakładają na wnioskodawcę. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd nie może uwzględnić wniosku. Powyższe przemawia za częściową zasadnością zgłoszonego wniosku. Dochód, jakim dysponuje rodzina O. jest stały, choć niezbyt wysoki by można było z niego wygospodarować środki na pokrycie całości kosztów sądowych. Sprawa została jednak zainicjowana skargą H.O. i P.O. nadaną w dniu [..] stycznia 2011 r., przeszło miesiąc po zakończeniu procesu, zatem skarżący winni się liczyć z kosztami postępowania, chociaż w części i odpowiednio do nich przygotować. Skarżących obciąża na obecnym etapie postępowania wydatek w kwocie 100 zł, który w relacji do wysokości osiąganych dochodów, oraz standardowych kosztów utrzymania trzyosobowej rodziny (nie podanych przez skarżących) może okazać się wysoki. Jednak przyznanie prawa w pełnym zakresie co do kosztów sądowych nie jest możliwe z tego względu, że skarżący posiadają jednak stały dochód pozwalający na nieznaczne oszczędności. Sąd zwraca uwagę, że nie można traktować zobowiązań prywatnoprawnych (spłata zadłużenia pożyczkowego) priorytetowo względem należności publicznoprawnych. Są to należności tego samego rzędu i należy je realizować z jednakowym nastawieniem. Skarżący winni mieć na uwadze także regulację uprawniająca ich do otrzymania zwrotu kosztów sądowych od organu administracji publicznej w razie uwzględnienia ich skargi, czyli w razie jej zasadności (art. 200 p.p.s.a.). Z tych względów Sąd przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym, co do zwolnienia od kosztów sądowych, w wysokości 50% ogólnych kosztów jakie powstaną w postępowaniu, w tym co do wpisu od skargi wymaganego na obecnym etapie postępowania. Oznacza to dla skarżących aktualnie obowiązek uiszczenia jedynie kwoty 50 zł tytułem wpisu od skargi w zainicjowanym przez nich postępowaniu. Odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie wynika z powyższej analizy sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżących oraz ustalenia możliwości poniesienia połowy kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 245 §3 i §4 oraz art. 246 §1 pkt 2) p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.