II SA/Rz 860/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ AWSA Joanna Zdrzałka Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 18 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi P.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej - skargę oddala - SA/Rz 860/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P.po rozpoznaniu wniosku P.B. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją własną o Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie zwolnienia wnioskodawcy ze służby celnej w Izbie Celnej w P.- utrzymał w mocy zaskarżoną nim decyzję. Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § l pkt l Kpa w związku z art. 25 ust. l pkt 8a, art. 81 ust. l, ust. la, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (jedn.tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz.1641) Z uzasadnienia tej decyzji i akt postępowania w sprawie wynika, że opisaną wyżej decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej zwolnił P.B. z pełnienia służby w Izbie Celnej w P. w związku z zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. W jej motywach wskazał, że Prokurator Prokuratury Okręgowej w P. powiadomił Izbę Celną w P. o skierowaniu w dniu 30 czerwca 2004 r. do Sądu Rejonowego w P. aktu oskarżenia przeciwko .B. z uwagi na zarzut popełnienia przestępstwa z art. 231 § 2 kk i art. 271 § 3 kk w związku z art. 11 § 2 kk. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P. wszczął postępowanie z urzędu w przedmiocie zwolnienia go ze służby celnej, zakończone wydaniem wspomnianej decyzji z dnia [...] r. Decyzję tę P.B. zakwestionował wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że nie popełnił czynu przypisywanego mu przez Prokuraturę a zarzuty przedstawione przez ten organ są bezpodstawne i nieuzasadnione. W tym stanie rzeczy podjęcie decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej, przy uwzględnieniu fakt, iż nastąpiło to wyłącznie na podstawie wniesionego aktu oskarżenia narusza konstytucyjną zasadę domniemania niewinności. Wnioskodawca zauważył przy tym, że dotychczasowy przebieg jego pracy zawodowej był nienaganny i zaznaczył, że jego obrońca wniósł o zwrot sprawy Prokuraturze do uzupełnienia, wobec nie załatwienia wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka Ukrainki, która "figuruje w jego zarzucie". Dyrektor Izby Celnej w P. nie podzielił zarzutów wniosku i opisaną na wstępie decyzją z dnia[...] . utrzymał w mocy zakwestionowaną nim decyzję o zwolnieniu wnioskodawcy ze Służby Celnej. W jej uzasadnieniu stwierdził, że z przepisu art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej wynika, że funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Ma on charakter bezwzględnie obowiązujący , co wynika ze zwrotu "zwalnia się ze służby" a w konsekwencji nie pozostawia możliwości podjęcia przez dyrektora izby celnej innej decyzji, niż decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby celnej w przypadku zaistnienia przesłanek w nim określonych. Przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie zwolnienia nie miał zatem znaczenia fakt, czy wnioskodawca dopuścił się zarzucanych mu czynów, czy też nie , bowiem przywołany przepis nie uzależnia podjęcia decyzji w zakresie personalnym od faktu winy stwierdzonej prawomocnym wyrokiem karnym. Te zarzuty winne być podnoszone w postępowaniu prowadzonym przez właściwe organy w postępowaniu karnym. Z treści art. 25 ust. l pkt 8a wynika natomiast, że do podjęcia decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, wystarczy sam fakt wniesienia aktu oskarżenia do sądu o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady domniemania niewinności jest nieuzasadniony, jako że po myśli art. 61 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, w przypadku uniewinnienia funkcjonariusza celnego prawomocnym wyrokiem sądu lub umorzenia postępowania karnego, zwolnionemu funkcjonariuszowi celnemu przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie do służby celnej. Obligatoryjny charakter przepisu art. 25 ust. l pkt 8a nie pozostawia możliwości nie podjęcia decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej. W kwestii jego zastosowania bez wpływu pozostają inne, niż przywołane w nim okoliczności, w tym także nienaganna dotychczasowa służba wnioskodawcy. Odnosząc się do stwierdzenia, że Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego przepisy ustawy o Służbie Celnej będące podstawą zwolnienia wnioskodawcy ze służby celnej, Dyrektor Izby Celnej w P. wyjaśnił, że jako organ administracji publicznej działa w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i dopiero w chwili ich uchylenia lub zmiany w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, może podjąć decyzję w zakresie wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył P. B. domagając się uchylenia zarówno zaskarżonej , jak i poprzedzającej ją decyzji o zwolnieniu go ze Służby Celnej. W motywach skargi zarzucono niekonstytucyjność przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Przepis ów narusza rażąco art. 42 ust. 3 w zw. z art. 2 i 32 Konstytucji R.P. Stało się to przyczyną jego zaskarżenia do Trybunału Konstytucyjnego przez Rzecznika Praw Obywatelskich, o co zwróciła się Federacja Związków Zawodowych Służby Celnej. Sprawa ma być rozpatrywana w najbliższym czasie, w związku z czym skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania sądowego do czasu jej rozstrzygnięcia. Dodał również, że służbę celnika wykonywał nienagannie a przedmiotem aktu oskarżenia jest jedna faktura VAT na kwotę 804,09 zł. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Nadmienił, że wyrokiem z dnia 19 października sygn. akt K1/04 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że kwestionowany przepis nie jest niezgodny z Konstytucją R.P. W piśmie uzupełniającym skargę skarżący podtrzymał jej wnioski i dodał, że obecnie nie ma wniesionego przeciwko niemu aktu oskarżenia, jako że postanowieniem z dnia [...]r Sąd. Rejonowy w P. zwrócił jego sprawę Prokuraturze Okręgowej w celu uzupełnienia istotnych braków postępowania przygotowawczego. Zażalenie Prokuratora Okręgowego w P.na to postanowienie nie zostało uwzględnione a samo postanowienie utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w K. Wydział Zamiejscowy w P. z dnia [...] Skarżący załączył do skargi odpisy wspomnianych postanowień potwierdzających okoliczności podnoszone w piśmie uzupełniającym skargę. Ponowił też twierdzenie o nienagannej pracy a także zarzut, iż sprawa karna dotyczy jednej faktury VAT na nazwisko ob. Ukrainy L.B., który nie został przesłuchany w postępowaniu przygotowawczym, mimo wniosku dowodowego skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując takiej kontroli sąd, z mocy art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej P.p.s.a., nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zobligowany jest uwzględnić skargę tylko wówczas, gdy zaskarżony akt lub czynność narusza prawo. W przypadku zaskarżenia decyzji podstawy uwzględnienia skargi wymienione zostały w art. 145 §1 pkt 1- 3 i ust. 2 P.p.s.a. Są to: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego , inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a także takie jej wady materialne lub procesowe, które zostały określone w art. 156 kpa. Oceny zaskarżonej decyzji w takim aspekcie Sąd dokonuje biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny w sprawie istniejący w sprawie w dacie wydania decyzji ostatecznej. Dokonawszy kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. Stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się następująco: Skarżący był mianowanym, funkcjonariuszem celnym. W dniu 30 czerwca 2004 r. do Sądu Rejonowego w P. wpłynął przeciwko niemu akt oskarżenia z zarzutem popełnienia przezeń przestępstwa z art. 231 § 2 kk i art. 271 § 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...]r. – zwolnił skarżącego z pełnienia służby w Izbie Celnej w P., na podstawie art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją zaskarżoną pochodząca z 14 września 2004r. Po wydaniu przez organ ostatecznej decyzji, Sad Rejonowy w P.postanowieniem z dnia [...]r., sygn. II K 296/04 zwrócił sprawę skarżącego Prokuraturze Okręgowej w P. w celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego. Rozpatrując zażalenie na to postanowienie Sąd Okręgowy w K. Ośrodek Zamiejscowy w P. postanowieniem z dnia [...]r., sygn. VI Kz 39/05 utrzymał w mocy postanowienie Sądu I instancji. Podstawę materialnoprawną wydania decyzji stanowił przepis art. 25 ust. l pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o służbie celnej (t.j. DzAJ. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641). Przepis ten przewiduje zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Konstrukcja powołanego przepisu nie pozostawia właściwemu organowi jakiejkolwiek dowolności w jego stosowaniu. Wskazuje ona na obligatoryjne zwolnienie ze służby celnika w przypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Wspomniany przepis został w prowadzony do ustawy o służbie Celnej art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122). Konstytucyjnośc tego przepisu została potwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 w sprawie o sygn. K1/04 publ. OTK-A 2004/9/93. Trybunał stwierdził w nim , że jest on zgodny z art.32 i nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji R.P. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie dowodzi, że według stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji przesłanki warunkujące zastosowanie tego przepisu wobec skarżącego były spełnione, bowiem w Sądzie Rejonowym w P. znajdował się akt oskarżenia przeciwko niemu z zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 231 § 2kk i art. 271§ 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk.. Poza sporem pozostaje, że przestępstwa te mają charakter umyślny i są ścigane z oskarżenia publicznego. Oznacza to, że przesłanki art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej były wypełnione, co obligowało organ do utrzymania w mocy decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby celnej. Dla stwierdzenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji bez znaczenia pozostaje fakt późniejszego zwrotu sprawy przez Sąd Rejonowy w P. Prokuraturze Okręgowej w P., nie można bowiem stwierdzić, że w związku z tym faktem doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nowa okoliczność ( zwrot sprawy) na którą powołuje się skarga, zaistniała po ostatecznym zakończeniu sprawy przez organ administracji, jako że zwrot aktu oskarżenia Prokuratorowi nastąpił po wydaniu decyzji ostatecznej. Wyklucza to uznanie jej za przesłankę przewidzianą w art. 145 §1 pkt 5 kpa, nawet gdyby okoliczność ta mogła zostać uznana za istotną dla sprawy, bowiem wspomniany przepis wymaga by nieznana organowi okoliczność o takim walorze istniała w dniu wydania decyzji. Z uwagi na zakres kontroli Sądu wskazany wyżej pominąć on musiał argumentację skargi dotyczącą wagi czynu zarzuconego skarżącemu i braku winy w jego popełnieniu oraz nienagannej dotychczas służby. Mając na uwadze przytoczone okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.