II SA/Rz 863/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi E. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego o charakterze socjalnym uchyla zaskarżoną decyzję II SA/Rz 863/05 U Z A S A D N I E N I E W osobnych wnioskach, opatrzonych datą 10.02.2005 r., skierowanych do Wójta Gminy, wnioskodawca E. K. żądał przyznania jego dzieciom: K. K. /ur. 4.09.1987 r./ - uczennicy II klasy Liceum Ogólnokształcącego w C., N. K. /ur. 11.01.1995 r./ - uczniowi III klasy Szkoły Podstawowej w C. i M. K. /ur. 3.03.1992 r./ - uczniowi IV klasy Szkoły Podstawowej w C., stypendiów szkolnych za okres od 1.01.2005 r. do 30.06.2005 r. i im. innymi podał, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 207,90 zł miesięcznie, zaś rodzina składa się z 5 osób. Synowie N. i M. korzystają z dożywiania szkolnego. Do wniosku dołączył pozytywne opinie dyrektorów szkół do których uczęszczają jego dzieci, zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 10.02.2005 r. stwierdzające, że korzysta z pomocy finansowej tego Ośrodka, a dochód netto na jednego członka rodziny w grudniu 2004 r. wyniósł 207,90 zł oraz własne oświadczenie z dnia 10.02.2005 r. stwierdzające, że dane podane we wnioskach są zgodne z prawem, zaś jego dzieci nie pobierają innych stypendiów o charakterze socjalnym ze środków publicznych. Decyzją z dnia [...].08.2005 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Dyrektora Zespołu Obsługi Placówek Oświatowych w C. – przyznano K. K., N. K. i M. K. stypendia szkolne na okres kwiecień, maj, czerwiec 2005 r. w kwotach po 134,40 zł dla każdego z nich /miesięcznie po 44,80 zł dla każdego z wymienionych/. W podstawie prawnej decyzji organ I instancji powołał art. 90n ust. 1 ustawy z dnia 7.09.1991 r. o systemie oświaty – tekst jednolity Dz. U. z 1996 r., Nr 67, poz. 329, ze zm./, art. 104 k.p.a. oraz uchwałę Rady Gminy Nr [...]., z dnia [...].03.2005 r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym. W lakonicznym uzasadnieniu przytoczono, że dochód w rodzinie wnioskodawcy nie przekracza na osobę 316 złotych miesięcznie, a ponadto rodzice dzieci są bezrobotni. W odwołaniu E. K. zarzucił, że domagał się przyznania jego dzieciom stypendiów za okres od 1.01.2005 r. do 30.06.2005 r. a stypendia przyznano tylko za II kwartał 2005 r. i w uzasadnieniu decyzji nie podano z jakich przyczyn pominięto I kwartał 2005 r. Podniósł też, że przyznana kwota 44,80 zł miesięcznie na każde dziecko jest bardzo niska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...].07.2005 r., Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...].05.2005 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazaną decyzję wydało na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że odwołanie jest uzasadnione, bowiem wnioski o przyznanie stypendiów dotyczyły okresu od 1.01.2005 r. do 30.06.2005 r., zaś zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia za okres od 1.01.2005 r. do 31.03.2005 r. Wnioski były złożone w organie w dniu 10.02.2005 r. Organ I instancji niewłaściwie ustalił dochód świadczeniobiorców. Wedle art. 8 ust. 3-13 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej /Dz. U. nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703/, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o: 1. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2. składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3. kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Organ I instancji nie ustalił w sposób wyczerpujący stanu majątkowego świadczeniobiorców. Z przytoczonych względów organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja organu I instancji jest przedwczesna, przeto uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji było konieczne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie /za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego / skarżący E. K. wniósł o pozytywne rozpoznanie jego skargi i nadmienił, że pobierał z pomocy społecznej zasiłek stały w kwocie 147,63 zł miesięcznie, ale z dniem 1.03.2005 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. wstrzymał mu wypłatę tego zasiłku. Ponadto podniósł, że odwołuje się od decyzji Zespołu Obsługi Placówek Oświatowych w C. z dnia [...].08.2005 r., Nr [...], bo również i w tej sprawie została pominięta sprawa przyznania stypendiów za okres od 1.01.2005 r. do 31.03.2005 r. Decyzja z dnia [...].08.2005 r. została wydana po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wcześniejszej decyzji Wójta Gminy z dnia [...].05.2005 r., Nr [...]. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko i motywy wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...].07.2005 r., Nr ...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wprowadzenia należy przytoczyć, że w lutym 2005 roku E. K. złożył w Gminie 3 wnioski o przyznanie jego małoletnim dzieciom /K., N. i M./ pomocy materialnej w formie stypendium szkolnego o charakterze socjalnym na okres od 1.01.2005 r. do 30.06.2005 r. /art. 90n ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7.09.1991 r. o systemie oświaty – tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, z późn. zm./. Do każdego wniosku dołączył pozytywne opinie dyrektorów szkół do których uczęszczały jego dzieci. Ponadto załączył zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 10.02.2005 r. stwierdzające, że E. K. korzysta z pomocy finansowej tego Ośrodka, a dochód netto na jednego członka jego rodziny w grudniu 2004 r. wyniósł 207,90 zł. Decyzją z dnia [...].05.2005 r., Nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Dyrektora Zespołu Obsługi Placówek Oświatowych w C. przyznano każdemu dziecku stypendia szkolne o charakterze socjalnym na okres II kwartału 2005 r. w kwotach po 44,80 zł miesięcznie na każde dziecko /k. 9 akt I instancji/. W uzasadnieniu tej decyzji wspomniano, że E. K. w rzeczonych wnioskach żądał przyznania stypendiów dla jego dzieci za okres od 1.01.2005 r. do 30.06.2005 r. a mimo tego osnowa omawianej decyzji nie zawiera rozstrzygnięcia odnośnie żądania za okres 1.01.-31.03.2005 r. W uzasadnieniu decyzji nie podano dlaczego pominięto ten okres. Odbiór w/w decyzji potwierdziła matka uczni J. K. Z notatki służbowej /k. 4 akt II instancji/ wynika, że J. K. odebrała decyzję w dniu 3.06.2005 r. W odwołaniu opatrzonym datą 6.06.2005 r., wniesionym bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego /wpłynęło do tego organu w dniu 7.06.2005 r. – k. 1 akt adm. II instancji/, E. K. m. in. Podniósł, że decyzja organu I instancji nie zawiera rozstrzygnięcia za okres od 1.01.2005 r. do 31.03.2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżoną decyzją z dnia [...].07.2005 r. Nr [...] uchyliło powyższą decyzję organu I instancji i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia /art. 138 § 2 k.p.a./. Jednym z powodów kasacji była okoliczność, że organ I instancji nie rozstrzygnął sprawy o przyznanie stypendiów szkolnych za okres 1.01.-31.03.2005 r. Problem ten skarżący zasygnalizował także w skardze na decyzję organu odwoławczego. Zdaniem Sądu in merito poruszona kwestia dotycząca niepełnego rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji powinna obligować organ odwoławczy przede wszystkim do wyjaśnienia rzeczywistych intencji odwołującego się w kwestii, czy wniesienie odwołania dotyczące żądania nie rozstrzygniętego w decyzji organu I instancji jest faktycznie wnioskiem o uzupełnienie decyzji co do rozstrzygnięcia /art. 111 § 1 k.p.a./, czy też pomimo niekompletnego rozstrzygnięcia strona popiera odwołanie. W przypadku oświadczenia strony, że chodzi o żądanie uzupełnienia decyzji organu I instancji, to wówczas organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie odwoławcze /art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 2 k.p.a./ i przekazać wniosek o uzupełnienie decyzji nazwany odwołaniem organowi I instancji do rozpatrzenia tego wniosku. W razie zaś oświadczenia strony, że popiera odwołanie, organ odwoławczy powinien stwierdzić niedopuszczalność odwołania w zakresie żądania nierozstrzygniętego /art. 134 k.p.a./, bowiem na orzeczenie nieistniejące nie może przysługiwać środek odwoławczy. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie /zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7.07.1988 r., III AZP 10/88 – OSNCAP Nr 9/1990, poz. 116 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1.04.1998 r., I SA/Wr 796/96 – LEX nr 32938 i z dnia 22.02.2001 r., V SA 2415/00 – LEX nr 50127/. Na tę kwestię organ odwoławczy nie zwrócił uwagi, zatem zaskarżona decyzja jest wadliwa, narusza art. 138 § 2 k.p.a., bowiem zakres rozstrzygnięcia organu odwoławczego jest szerszy niż zakres rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Mówiąc lapidarnie zaskarżona decyzja uchyla też decyzję organu I instancji co do stypendiów szkolnych za okres 1.01.-31.03.2005 r., a takiego rozstrzygnięcia nie ma w decyzji organu I instancji. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania sądowego, bo po pierwsze skarżący wniosku o przyznanie kosztów nie złożył, a po drugie żadnych kosztów nie ponieśli, bo byli z mocy prawa zwolnieni od kosztów sądowych, a na rozprawy sądowe nie zgłaszali się, przeto nie ponieśli kosztów z tytułu przejazdów do Sądu. Należy również ubocznie zasygnalizować, że przy rozpatrywaniu skargi wyłoniły się zagadnienia prawne związane z art. 90n ust. 2 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Przepis ten stanowi, że świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym są przyznawane m. innymi na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia, po zasięgnięciu opinii odpowiednio dyrektora szkoły, kolegium języków obcych, kolegium pracowników służb społecznych lub ośrodka, o którym mowa w art. 90b ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Zwrot zamieszczony w tym przepisie "po zasięgnięciu opinii dyrektora szkoły..." prowadzi do wniosku, że chodzi tu o współdziałanie organów w rozumieniu art. 106 k.p.a. Stosownie do art. 106 § 2 i 5, organ prowadzący postępowanie główne obowiązany jest zwrócić się do organu współdziałającego o wydanie opinii, zaś organ zajmujący się postępowaniem pomocniczym wyraża swoje stanowisko w formie postanowienia. W przedmiotowej sprawie takiego postępowania nie było, gdyż wymagane opinie dyrektorów szkół zostały dołączone do wniosków o przyznanie stypendiów szkolnych. W takiej sytuacji zdaniem Sądu przytoczone uchybienie procesowe organu I instancji, nie zauważone przez organ odwoławczy, nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Z powołanym przepisem wiąże się tez kwestia legitymacji do złożenia wniosków o przyznanie stypendium szkolnego o charakterze socjalnym. Obowiązuje tu reguła ogólna, iż osobami uprawnionymi są rodzice ucznia małoletniego /przedstawiciele ustawowi/, a w przypadku pełnoletniości legitymację ma uczeń. W przedmiotowej sprawie uczennica Liceum Ogólnokształcącego w C. K. K. /ur. 4.09.1987 r./ ukończyła 18 lat po wpłynięciu skargi do Sądu, zatem w postępowaniu sądowoadministracyjnym uzyskała status skarżącej. W piśmie z dnia 24.05.2006 r. /k. 26 akt sądowych/ oświadczyła, iż popiera skargę wniesioną przez jej ojca. Wymaga również wyjaśnienia okoliczność, że po wydaniu zaskarżonej decyzji kasacyjnej, organ I instancji wydał w dniu [...].08.2005 r. nową decyzję o numerze [...], w której również nie ma rozstrzygnięcia co do żądania obejmującego I kwartał 2005 r. W skardze na decyzję kasacyjną organu odwoławczego, skarżący zakwestionował również w/w decyzje organu I instancji z dnia [...].08.2005 r. Sprawa skargi na decyzję organu I instancji została rozpoznana w odrębnej sprawie oznaczonej sygnaturą II SA/Rz 471/06. Postanowieniem z dnia 30.06.2006 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę na decyzję Dyrektora Zespołu Obsługi Placówek Oświatowych w C. z dnia [...].08.2005 r., bowiem na decyzję organu I instancji, od której przysługiwało odwołanie skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje /art. 52 ust. 1 i 2 powołanej już ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wskazówki Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu. 22.09.2006 r. PK