II SA/Rz 863/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik SO (del.) Tomasz Smoleń Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 29 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi T. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- do wyroku z dnia 29 stycznia 2010 r. Decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4, art., art. 106 ust. 4 i art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania T. S. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania T. S. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej z uwagi na brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym poprzez uniemożliwienie prawidłowego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Odwołanie od wskazanej decyzji złożył T. S., opisując bardzo obszernie swoją sytuację, która zmusiła go do ubiegania się o pomoc oraz okoliczności związane z przebiegiem postępowania administracyjnego w jego sprawie. Uznając, iż kwestionowana odwołaniem decyzja oraz poprzedzające jej wydanie postępowanie spełniają wszelkie wymogi wynikające zarówno z unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z przepisów ustawy o pomocy społecznej SKO utrzymało ją w mocy (decyzja z dnia [...] września 2009 r.). Organ zwrócił uwagę na art. 4 ustawy o pomocy społecznej, nakazujący osobom korzystającym z pomocy społecznej współdziałanie w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wskazał również na to, iż niezbędnym warunkiem przyznania świadczenia ze środków pomocy społecznej jest uprzednie przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Reasumując SKO stwierdziło, iż wobec braku współdziałania T. S. z pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i uniemożliwienia właściwego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego prawidłowym była odmowa uwzględnienia jego wniosku. Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2009r. nie zgodził się T. S., zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu wskazał, iż nie mógł wyrazić zgody na przeprowadzenie w jego miejsca zamieszkania wywiadu środowiskowego, bowiem skutkowałoby to rażącym naruszeniem jego podstawowych praw gwarantowanych przez Konstytucję RP. Wywiad spowodowałby bowiem "niezdrowe sensacje i złośliwe aluzje, docinki w środowisku". Nadto, osoba mieszkającą pod tym samym adresem nie życzy sobie prowadzenia z nią rozmowy na temat sytuacji skarżącego. Składający skargę zwrócił uwagę, iż brakuje mu środków pieniężnych na zakup żywności oraz lekarstw. Wyraził zgodę na przeprowadzenie wywiadu, jednak takiego, który nie spowoduje drwin i upokorzenia ze strony mieszkańców S. Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 29.01.2010 r. skarżący okazał kserokopię karty informacyjnej z której wynikało, że w okresie od 26.06.2009 r. do 16.07.2009 r. przebywał w sanatorium w S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przedstawiając szczegółowo stan faktyczny sprawy. Wskazał, iż postępowanie wszczęte zostało na wniosek T. S. z dnia 27 lutego 2009 r. o udzielenie pomocy na zakup lekarstw i wyjazd do sanatorium. W dniu 10 marca 2009 r. pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak na miejscu nie zastał składającego wniosek. W związku z powyższym w piśmie z dnia 11 marca 2009 r. T. S. wezwany został do stawienia się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, celem ustalenia daty wywiadu. W oświadczeniach z dnia 13 i 19 marca 2009 r. T. S. poprosił o nieprzeprowadzanie wywiadu środowiskowego z uwagi na złośliwe docinki ze strony środowiska. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zażalenie T. S. na niezałatwienie przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] jego sprawy (zainicjowanej wnioskiem z dnia 27 lutego 2009r.) za uzasadnione i wyznaczyło temu organowi 14-dniowy termin na jej rozstrzygnięcie. W dniu 29 czerwca 2009 r. pracownik socjalny podjął ponowną próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która jednak nie doszła do skutku wobec braku zgody wyżej wymienionego. W zaistniałej sytuacji, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił T. S. przyznania żądanej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest dokonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, na co wskazuje art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej w dalszej części P.p.s.a. W powyższym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu materialnemu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. eliminacja przedmiotu skargi z obrotu prawnego następuje w razie stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynika sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wspomniany przepis zezwala zatem sądowi administracyjnemu na uwzględnienie skargi z uwagi na okoliczności, których skarżący nie podnosił w skardze. Dokonując kontroli wskazanego wyżej aktu Sąd uznał, że nie narusza on przepisów prawa. Skarżący T. S. wnioskiem z dnia 27.02.2009 r. domagał się przyznania mu zasiłku celowego. W dniu 10.03.2009 r. pracownik socjalny dwukrotnie usiłował przeprowadzić wywiad środowiskowy, jednak nie zastał wnioskodawcy w miejscu zamieszkania. W związku ze skierowanym do T. S. pismem z dnia 11.03.2009 r., w którym został pouczony o konieczności przeprowadzenia wywiadu skarżący w dniach 13.03.2009 r. i 19.03.2009 r. stawił się w siedzibie organu I instancji i złożył wniosek o zaniechanie przeprowadzenia wywiadu. Z uwagi na bezczynność organu I instancji przy rozpoznaniu wniosku skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...].06.2009 r. wyznaczyło organowi I instancji 14 dniowy termin do rozpatrzenia sprawy. Kolejnym pismem z dnia 22.06.2009 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ponownie pouczył skarżącego o konieczności przeprowadzenia wywiadu w związku z czym T. S. w dniu 25.06.2009 r. stawił się w siedzibie Ośrodka oświadczając, że "nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania i nie życzy sobie przyjazdu pracownika socjalnego do jego domu". Z rozmowy tej sporządzono notatkę. Mając na uwadze brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym organ I instancji decyzją z dnia [...].06.2009 r. odmówił uwzględnienia wniosku T. S. o przyznanie mu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji organ II instancji uznał stanowisko organu I instancji za w pełni uzasadnione. Rozpatrując przedmiotową skargę należy w pierwszej kolejności wskazać, że pewne wątpliwości Sądu budzi kwestia, czy SKO nie rozpoznało odwołania od decyzji, która nabrała waloru ostateczności. Decyzja z [...].06.2009 r. została wysłana na adres skarżącego, była awizowana w dniu 3.07.2009 r., a w dniu 20.07.2009 r. została zwrócona nadawcy wobec jej niepodjęcia przez adresata. Decyzja ta została ponownie doręczona skarżącemu w dniu 17.08.2009 r. i 19.08.2009 r. złożył on osobiście środek zaskarżenia. Sąd nie stwierdził jednak, by rozpoznanie przedmiotowego odwołania stanowiło o naruszeniu przepisu prawa. Z dowodu doręczenia decyzji nie wynika, by doręczyciel - zgodnie z treścią art. 44 § 2 KPA - pozostawił skarżącemu informację w skrzynce pocztowej o możliwości odbioru przesyłki. W takiej sytuacji uznać należy, że doręczenie nie było skuteczne. Skuteczne doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 17.08.2009 r. Wspomnieć również należy, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest pouczenia skarżącego o treści przepisu art. 41 KPA. Rozpatrując natomiast merytoryczną zasadność skargi uznać należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przepis art. 106 ust. 4 przewiduje, co do zasady, możliwość wydania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia. Pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia (art. 107 ust. 1 i 5 ustawy o pomocy społecznej). Osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje w sposób jednoznaczny, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie przedmiotowego wywiadu środowiskowego. Wskazują na to w sposób jednoznaczny notatka służbowa sporządzona w dniu 10.03.2009 r., oświadczenia z dnia 13.03.2009 r. i z 19.03.2009 r. oraz notatka z dnia 25.06.2009 r. Skarżący pismami z dnia 11.03.2009 r., 23.03.2009 r., 22.06.2009 r. był pouczony o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Uniemożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego nie pozwoliło pracownikowi socjalnemu na odebranie od skarżącego oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, co skutkować musi odmową przyznania świadczenia. Zgodzić należy się również ze stanowiskiem organów obu instancji, że brak wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu świadczy o odmowie współdziałania skarżącego w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej, co uniemożliwia też dokonanie oceny, czy w stosunku do T. S. zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie mu zasiłku. Odnosząc się do zarzutów skarżącego stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w żaden sposób nie wskazuje na to, że przedmiotowy wywiad mógłby zostać przeprowadzony z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Okoliczność, że T. S. w okresie od 26.06.2009 r. do 16.07.2009 r. przebywał w sanatorium w S. nie zmienia faktu, że w okresie przed wyjazdem do sanatorium uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, dlatego na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.