II SA/Rz 865/13

Dnia 10 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. i K. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. i K. C. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia działania przedsiębiorstwa - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy W skardze na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia działalności przedsiębiorstwa M.C. i K.C. sformułowali wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Wniosek ten podtrzymali następnie na urzędowym formularzu PPF, w którym zaznaczyli, że ubiegają się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania M. i K.C. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie doręczono K.C. w dniu [...] listopada 2013r. Wobec nieodebrania przesyłki po jej dwukrotnym awizowaniu skutek doręczenia wskazanego wyżej postanowienia w stosunku do M.C. nastąpił w dniu 29 listopada 2013r. W dniu 6 grudnia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynął sprzeciw K.C. od wskazanego wyżej postanowienia, nadany za pośrednictwem poczty w dniu 5 grudnia 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a" w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie do treści ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Literalna wykładnia powyższego unormowania, w szczególności sformułowanie "gdy wykaże" nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie prawa pomocy, ciąży na stronie ubiegającej się o takie prawo. Obowiązkiem podmiotu domagającego się pomocy ze środków Skarbu Państwa jest zatem przedstawienie rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz rodzinnej, w taki sposób aby możliwa była ocena zdolności płatniczych w zakresie uiszczenia kosztów sądowych. Wobec wskazania we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, że M.C. i K.C. domagają się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i wobec jednoznacznego podania w odpowiedzi na wezwanie sądowe, że ubiegają się o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, przyjęto taki właśnie zakres żądania. Wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, zaś jedynym źródłem ich utrzymania jest dochód uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego, wynoszący 560 zł miesięcznie, w całości pokrywający miesięczne wydatki. Z wniosku i akt sprawy wynika, że prowadzą zakład mleczarski, który jednak - zgodnie z ich oświadczeniem przynosi straty. Podali, że nie posiadają żadnych kosztowności, udziałów, obligacji, jak też jakichkolwiek wartościowych ruchomości. Są właścicielami domu o powierzchni 80 m², przy czym zajmują tylko jego połowę. Ponadto są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 7,36 ha oraz nieruchomości, na których znajduje się prowadzony przez nich zakład mleczarski. W uzupełnieniu danych wniosku – pismo z dnia 31 października 2013r. przesłane w związku z wezwaniem Sądu z dnia 10 października 2013r. – wnioskodawcy podali następujące miesięczne wydatki: 60 zł (gaz), 50 zł, (prąd), 30 zł (środki czystości), 40 zł (telefon), 30 zł (lekarstwa), 300 zł (wyżywienie), 50 zł (opłaty i podatki) – łącznie 560 zł. Podali, że w związku z prowadzeniem zakładu mleczarskiego zatrudniają jednego pracownika (umowa o pracę). Nadesłali także kserokopię decyzji z dnia 8 lutego 2012r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012r., z której wynika obowiązek zapłaty 3 860 zł, wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą - wskazujący na saldo wynoszące 0 zł, a ponadto zestawienie zbiorcze z podatkowej księgi przychodów i rozchodów "[...]" [...] s.c. w T. obejmujące miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 2013r. wykazujące stratę w wysokości 2 268, 32 zł . Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wniosek M.C. i K.C. nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione przez nich dane budzą bowiem wątpliwości co do faktycznego poziomu uzyskiwanych przez nich dochodów. Wskazać należy, że skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinni liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., I OZ 884/2011, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2011 r. II GZ 153/2011, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2012 r. I OZ 333/2012, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podjęte także w niniejszej sprawie (wezwania z dnia 10 października 2013r.), dokonywane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec skarżących zastosowana (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012r., II GZ 51/2012 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez skarżących prowadzi do wniosku, że są one niespójne i niejednoznaczne, co rodzi wątpliwości co do ich wiarygodności. Generowanie strat w ramach prowadzonej przez skarżących działalności gospodarczej prowadzi do wniosku, że posiadają oni środki na ich pokrycie tym bardziej, że mimo wykazywanych strat, zatrudniają pracownika. Ponadto z przesłanej przez wnioskodawców kserokopii decyzji administracyjnej dotyczącej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. skarżący obowiązani byli do uiszczenia kwoty 3 860 zł z tego tytułu, a zatem 321 zł miesięcznie, podczas gdy we wniosku podają, że miesięcznie ponoszą wydatki związane z opłatami i podatkami w wysokości 50 zł. Powyższe rozbieżności nasuwają wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez skarżących oświadczeń. Powyższe wątpliwości rodzą także pytanie o źródło dochodu, jakie pozwala na spłatę tak wysokich zobowiązań publicznoprawnych, przy zadeklarowanym dochodzie miesięcznym 560 zł. Poza tym, skarżący nie odpowiedzieli na wezwanie w zakresie posiadanych pojazdów mechanicznych, nie nadesłali kserokopii zeznania podatkowego za 2012 r. oraz nie udzielili także odpowiedzi na pytanie dotyczące uzyskiwanych dopłat do posiadanych gruntów rolnych. Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. odmówiono przyznania wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi.