II SA/Rz 865/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. i K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia działania przedsiębiorstwa - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. M. C. i K. C. we wspólnej skardze na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia działalności przedsiębiorstwa, wnieśli o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od tej skargi. Wniosek ten podtrzymali następnie na urzędowym formularzu PPF, w którym zaznaczyli, że ubiegają się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, zaś jedynym źródłem ich utrzymania jest dochód uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego, wynoszący 560 zł miesięcznie, w całości pokrywający miesięczne wydatki. Z wniosku i akt sprawy wynika, że prowadzą zakład mleczarski, który jednak - zgodnie z ich oświadczeniem - nie przynosi żadnego dochodu, lecz straty. Wnioskodawcy podnieśli, że nie posiadają żadnych kosztowności, udziałów, obligacji, jak też jakichkolwiek wartościowych ruchomości. Mieszkają w domu o powierzchni 80 m.kw., zajmując jednak tylko jego połowę (w drugiej mieszka córka z rodziną, pozostającą w odrębnym gospodarstwie domowym). Jako posiadany majątek wnioskodawcy wskazali także nieruchomość rolną o powierzchni 7,36 ha oraz nieruchomości, na których znajduje się prowadzony przez nich zakład mleczarski. W uzupełnieniu danych wniosku – pismo z dnia 31 października 2013 r. przesłane w związku z wezwaniem z dnia 10 października 2013 r. – wnioskodawcy podali następujące miesięczne wydatki: 60 zł (gaz), 50 zł, (prąd), 30 zł (środki czystości), 40 zł (telefon), 30 zł (lekarstwa), 300 zł (wyżywienie), 50 zł (opłaty i podatki) – łącznie 560 zł. Podali, że w związku z prowadzeniem zakładu mleczarskiego zatrudniają jednego pracownika (umowa o pracę). Nadesłali także kserokopię decyzji z dnia 8.02.2012 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 r., z której wynika obowiązek zapłaty 3 860 zł oraz wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą - wskazujący na saldo wynoszące 0 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Przede wszystkim należy podkreślić, że wobec wskazania we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, że M. C. i K. C. domagają się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i wobec jednoznacznego podania w odpowiedzi na wezwanie sądowe, że ubiegają się o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, przyjęto taki właśnie zakres żądania. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy w częściowym zakresie może obejmować m. in. zwolnienie od opat sądowych w części (np. od wpisu od skargi). Przyznanie go w tych granicach uzależnione zostało w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. od wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W razie, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do pełnej oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, jak też stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest do złożenia na stosowne wezwanie, w zakreślonym jej terminie, dodatkowe oświadczenie lub też przedłożyć odpowiednie dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. Instrument powyższy przewiduje art. 255 P.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, jak też obowiązującą na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego zasadę ponoszenia przez strony kosztów postępowania (art. 199 P.p.s.a.), należy stwierdzić, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter, zaś uwzględnienie wniosku o przyznanie tego rodzaju pomocy zależy w istocie od postawy składającego go. To bowiem w gestii wnioskodawcy leży pełne zobrazowanie jego aktualnej sytuacji rodzinnej i bytowo-materialnej poprzez dokładne podanie wszystkich okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla rozpoznania złożonego wniosku. Istotne jest także, iż w związku z publicznym charakterem środków wydatkowanych na realizację prawa pomocy, brak jest miejsca na jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie. Wyjaśnieniu tychże służy wynikający z art. 255 P.p.s.a. wskazany wyżej instrument w postaci wezwania o podanie dodatkowych danych i nadesłanie dodatkowych dokumentów. W orzecznictwie sądowym podkreśla się przy tym, że niewykonanie takiego wezwania w całości uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1.03.2006 r. II OZ 235/06, publ.:www.nsa.gov.pl). Zatem bierność wnioskodawcy w jakimkolwiek zakresie w odniesieniu do wskazania żądanych informacji dotyczących kwestii istotnych z punktu widzenia rozpoznania złożonego wniosku, należy oceniać jako brak wykazania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wniosek M. C. i K. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione przez nich dane budzą bowiem wątpliwości co do faktycznego poziomu uzyskiwanych przez nich dochodów. Przede wszystkim, jak wynika z posiadanych z urzędu informacji wnioskodawcy prowadzą działalność gospodarczą w postaci zakładu mleczarskiego od wielu lat, a składając wnioski o przyznanie im prawa pomocy w innych inicjowanych przez nich przed tut. Sądem sprawach wskazywali, że zakład ten nie przynosi im jakichkolwiek dochodów, przeciwnie – wiążą się z nim tylko straty. W kontekście powyższego rodzi się pytanie w jakim celu przedmiotowa działalność jest nadal prowadzona i z czego pokrywane są związane z nią straty, zwłaszcza, że skarżący zatrudniają – jak wskazali – jednego pracownika. M. C. i K. C., mimo wezwania, nie podali źródła finansowania działalności niedochodowego zakładu. Nadto, jak wynika z przesłanej przez wnioskodawców kserokopii decyzji administracyjnej dotyczącej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. skarżący obowiązani byli do uiszczenia kwoty 3 860 zł z tego tytułu, a zatem 321 zł miesięcznie. We wniosku podają zaś, że miesięcznie ponoszą wydatki związane z opłatami i podatkami w wysokości 50 zł. Poza tym, skarżący nie odpowiedzieli na wezwanie w zakresie posiadanych pojazdów mechanicznych. Nie nadesłali także kserokopii zeznania podatkowego za 2012 r. W zakresie natomiast pytania dotyczącego uzyskiwanych dopłat do posiadanych gruntów rolnych wskazali, że dopłaty "unijne" są "dopłatami do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych", a zatem nie mogą być uwzględnione po stronie dochodów. Z twierdzeniem tym należy się zgodzić tylko częściowo. Owszem, wskazane środki pieniężne rzeczywiście służą wsparciu działalności rolniczej, jednak nie można przez to podnosić, że ich uzyskiwanie nie ma znaczenia dla sytuacji materialnej strony. Przez bowiem fakt pobierania takich dopłat, uzyskujący je nie musi wygospodarowywać określonych środków finansowych z dochodów własnych, co przekłada się w sposób oczywisty na jego możliwości finansowe. Podkreślenia wymaga także, że potrzeby mieszkaniowe wnioskodawców są w pełni zaspokojone, a nadto, że wpis od złożonej przez nich skargi jest stosunkowo niski, bowiem wynosi 200 zł. Z tych wszystkich względów odmówiono przyznania wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Uznano bowiem, że występujące w sprawie niejasności co do rzeczywistej sytuacji ekonomicznej stron nie pozwalają na zastosowanie w stosunku do nich przedmiotowej instytucji. Rozstrzygnięcie opiera się o art. 258 § 1, § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.