II SA/Rz 87/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] decyzję z dnia [...] października 2011r., nr [...] odmawiającą przyznania J. B. zasiłku okresowego. W podstawie prawnej Kolegium wskazało art. 138 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071) – zwana dalej k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm./ - zwana dalej u.p.s. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z dnia 7 października 2011 r. J. B. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku okresowego za miesiące październik – grudzień 2011r. z uwagi na trudną sytuację materialno-bytową. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i rozpoznaniu powyższego wniosku Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] odmówił przyznania J. B. pomocy pieniężnej w formie zasiłku okresowego. W decyzji tej organ I instancji wskazał, że świadczenie nie może zostać przyznane, albowiem wnioskodawca przebywa w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego – Szpital Psychiatryczny w T., gdzie został umieszczony na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 1 lipca 2010 r. Wyżej wymieniony wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt [...] został skazany na karę 1 roku pozbawienia wolności. Jednocześnie orzeczono wobec skazanego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego w T. Organ I instancji wskazał, że okoliczność ta wypełnia przesłanki z art. 13 u.p.s., który stanowi, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Zdaniem organu przebywanie w zamkniętym zakładzie lecznictwa odwykowego jest tożsame w skutkach z pozbawieniem wolności, w rozumieniu ww. art. 13 u.p.s., zatem świadczenia z pomocy społecznej, w postaci zasiłku okresowego, nie przysługują. Od tej decyzji odwołanie złożył J. B. i podniósł, że nie zgadza się z dokonaną przez organ interpretacją art. 13 u.p.s. Podkreślił, że przymusowe leczenie nie odbywa się w systemie penitencjarnym lecz w systemie opieki zdrowotnej i jest "niezależne od wyroku karnego". Podkreślił, że art. 96 § 1 kodeksu karnego "stosuje się ze względu na chorobę, a nie przestępstwo" i jest to środek prewencyjny, a nie restrykcyjny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium, powołując się na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 4 u.p.s. określające cele i zasady pomocy społecznej, wskazało na art. 38 u.p.s., który to przepis określa komu i w jakiej wysokości może zostać przyznany zasiłek okresowy. Wskazano, że zasiłek ten może zostać przyznany osobie samotnie gospodarującej i rodzinie, przysługuje ze względu na szczególne okoliczności, które przykładowo zostały wymienione przez ustawę. W ocenie Kolegium każda trudna sytuacja, połączona z niemożliwością jej samodzielnego przezwyciężenia, uprawnia do otrzymania tego świadczenia. W tym zakresie organ posiada swobodę decyzyjną, a o tym czy wnioskodawca otrzyma pomoc decyduje wynik przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym m. in. ustalenie czy zachodzą przesłanki określone w art. 8 i art. 38 ust. 1 u.p.s. Kolegium podniosło, że na podstawie przeprowadzonych wywiadów środowiskowych ustalono, że J. B. jest żonaty, ma dwójkę dzieci, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Obecnie przebywa w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego – Szpitalu Psychiatrycznym w T., gdzie został umieszczony na mocy wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia 1 lipca 2010 r., sygn. akt [...] z uwagi na uzależnienie od alkoholu. Organ wskazał, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 13 ust. 1 u.p.s., zawierający negatywną przesłankę do przyznania wsparcia z pomocy społecznej. Osobom odbywającym karę pozbawienia wolności nie przysługuje bowiem jakiekolwiek świadczenie z pomocy społecznej, niezależnie od położenia i stanu osoby wnioskującej. W okolicznościach sprawy, składający odwołanie J. B. został skazany na karę jednego roku pozbawienia wolności i jednocześnie orzeczono wobec niego umieszczenie w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego. W dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, jak i w dacie orzekania przez organy, J. B. przebywał w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego – Szpitalu Psychiatrycznym w T. Powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28.10.2010 r., sygn. akt II SA/Bd 808/10 Kolegium podniosło, że pobyt odwołującego w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego należy zakwalifikować jako odbywanie kary pozbawienia wolności, w rozumieniu art. 13 ust. 1 u.p.s., który to przepis należy interpretować w powiązaniu z art. 96 § 4 kodeksu karnego a który stanowi, że na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności sąd zalicza okres pobytu skazanego w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego. Skazany wobec którego orzeczono ten środek zabezpieczający obywa karę pozbawienia wolności nie w więzieniu lecz w szpitalu psychiatrycznym. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że szpital taki nie funkcjonuje w strukturze zakładów karnych wymienionych w art. 69 kodeksu karnego. Pod pojęciem odbywania kary pozbawienia wolności należy rozumieć pobyt skazanego w zamkniętym zakładzie połączony z efektywnym pozbawieniem go wolności. Kolegium dodało, że skazany przebywający w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego pozostaje na utrzymaniu Państwa i ma zapewnione niezbędne do życia warunki, nie ma zatem przesłanek do udzielania dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył J. B. i wskazał, że spełnia przesłanki określone w art. 7 ust. 2-15 i art. 38 ust. 1 i 3 u.p.s. Podkreślił, że alkoholizm zakwalifikowany jest jako choroba i art. 96 § 1 kk stosowany jest w związku z chorobą a nie przestępstwem. Jest środkiem prewencyjnym, a nie restrykcyjnym i nie jest tożsamy z karą bezwzględnego pozbawienia wolności. Wskazując na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21.07.2011r., I KZP 9/11 wskazał, że realizacja postanowienia art. 96 § 1 kk polega na leczeniu szpitalnym, a nie na resocjalizacji w warunkach penitencjarnych. Jego zdaniem "w aspekcie socjalnym nie ma zastosowania art. 13 u.p.s.". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawą zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 poz.270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie, przywołując treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm./, a której przepisy stanowią materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji podnieść należy, że pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei przepis art. 3 ust. 1 przywołanej wyżej ustawy stanowi że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie w/w sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Mając na uwadze powyższe uregulowania wskazać należy, że skarżący, w chwili składania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego za miesiąc październik, listopad i grudzień 2011 r. przebywał w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego - Szpitalu Psychiatrycznym w T., gdzie został umieszczony na mocy skazującego go wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt [...] jednocześnie orzekającego o zastosowaniu środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia go w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego. Już choćby ta okoliczność, przebywania skarżącego w ośrodku zamkniętym wskazuje, że ma on zaspokojone niezbędne potrzeby życiowe w warunkach odpowiadających godności człowieka, a więc w tym zakresie pomoc społeczna jest mu zbędna. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że pomoc społeczna w postaci zasiłku okresowego, o przyznanie którego ubiega się skarżący, uregulowana została przepisem art. 38 przywołanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, a podstawą uwzględnienia takiego wniosku są w szczególności długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie czy też możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei przepis art. 13 cyt. wyżej ustawy o pomocy społecznej stanowi, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. W tym miejscu wskazać należy przepis art. 96 § 1 kodeksu karnego który stanowi, że skazując sprawcę na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo popełnione w związku z uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego, sąd może orzec umieszczenie sprawcy w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego, jeżeli zachodzi wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia przestępstwa związanego z tym uzależnieniem. Natomiast przepis art. 96 § 4 kodeksu karnego przyjmuje, że na poczet kary sąd zalicza okres pobytu skazanego w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego. Oznacza to więc, że pobyt skarżącego w zamkniętym zakładzie lecznictwa odwykowego, orzeczony na mocy wyroku skazującego go za przestępstwo, wyczerpuje przesłankę określoną art. 13 ust 1 ustawy o pomocy społecznej wyłączającą możliwość prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Prawidłowo zatem orzekające w sprawie organy, mając na uwadze przytoczone uregulowania prawne odmówiły skarżącemu prawa do zasiłku okresowego. Z tych przyczyn, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2012 r. poz. 270/ orzekł jak w sentencji.