II SA/Rz 872/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Anna Lechowska WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. sprawy ze skargi D. i Ł. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęcie działek -skargę oddala- Decyzją z dnia [...]r., znak: [...] Starosta, po rozpatrzeniu wniosku D.P. i Ł.P., odmówił ustalenia dla nich odszkodowania za zajęcie części działek nr ewid. 309/2 i 310/1, położonych w J. Obręb Nr 6 – Z., pod drogę gminną, stanowiącą obecnie ulicę B.M.C. W uzasadnieniu wskazał, że uregulowanie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych co oznacza, że w dniu 1 października 1985r. Skarb Państwa stał się właścicielem wyżej wymienionych nieruchomości. Organ podniósł, że prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. 310/1 o powierzchni 0,0726 ha zostało ujawnione w KW nr 41346, natomiast prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. 309/2 o powierzchni 0,0668 ha w KW nr 16301. Granice tych działek uwidocznione na wyrysach z mapy ewidencji gruntów, złożonych w aktach tych ksiąg wieczystych, nie obejmują powierzchni gruntów wchodzących w skład ulicy B.M.C. W konkluzji Starosta stwierdził, iż wobec faktu, iż działki nr 310/1 oraz 309/2 stanowią nadal własność wnioskodawców, żądanie zapłaty odszkodowania - w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zwanej dalej ustawą wprowadzającą - jest nieuzasadnione. Wskazane wyżej rozstrzygniecie zostało uchylone w całości a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszoinstancyjnemu - decyzją wydaną przez Wojewodę w dniu [...]r., znak: [...]. W ocenie organu odwoławczego, ustalenia Starosty w zakresie stwierdzenia, iż grunt, którego dotyczy niniejsza sprawa nie został zajęty pod drogę, nie mogą być dokonywane przez ten organ i w trakcie tego postępowania. Prowadzone przez Starostę postępowanie, zdaniem Wojewody, dotyczy bowiem jedynie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę w trybie art. 73 ustawy wprowadzającej, nie odnosi się natomiast do kwestii czy przejęcie rzeczywiście miało miejsce. O nabyciu przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości zajętych pod drogę orzeka w trybie wskazanego wyżej art. 73 ustawy wprowadzającej wojewoda, w drodze stosownej decyzji. Powyższe oznacza, według organu II instancji, że warunkiem wszczęcia postępowania odszkodowawczego, oprócz złożenia wniosku, jest również wydanie przez wojewodę wyżej wymienionej decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta wydał w dniu [...]r. decyzję znak:[...], w której pkt 1 umorzył postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania dla D.P. i Ł.P. za zajęcie części działki nr ewid. 310/1 położonej w J. Obręb Nr 6 – Z. i objętej KW nr[...], natomiast w pkt 2 umorzył postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania dla wyżej wymienionych za zajęcie części działki nr 309/2, położonej w J. Obręb Nr 6 – Z., objętej KW nr [...]. Zdaniem organu I instancji, postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe, bowiem obecna na rozprawie administracyjnej - przeprowadzonej w dniu [...]r. - przedstawicielka Gminy Miasta J. oświadczyła, iż w dniu [...]r. Burmistrz Miasta J. złożył do Wojewody wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa m. in. działki nr 315/1, stanowiącej ulicę B.M.C. w J. - w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Oznacza to tym samym, w ocenie Starosty J., iż z dniem [...]r. nastąpiło nabycie przez Gminę Miasta J. - z mocy samego prawa - własności powołanej wyżej nieruchomości, a zatem w dniu [...]r. części działek nr 310/1 oraz 309/2 stanowiły własność Skarbu Państwa ujawnioną w KW nr [...] i stanowiącą ulicę B.M.C. w J. W odwołaniu od decyzji Starosty J. z dnia [...]r. D.P. i Ł.P. zarzucili organowi I instancji, iż pomimo zaleceń Wojewody, nie wyjaśnił zaszłości związanych z przekształceniem obecnych działek nr ewid. 310/1 oraz 309/2. Poza tym podnieśli, iż zakwestionowana decyzja nie zawiera wyjaśnienia swojej podstawy faktycznej i prawnej. Wskazali, iż do tej pory nie otrzymali decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie przez Gminę z mocy prawa spornych części działek. W związku z powyższym, odwołujący się wnieśli o uchylenie tej decyzji jako przedwczesnej oraz zalecenie organowi pierwszoinstancyjnemu szczegółowego zbadania i wyjaśnienia sprawy. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...]r., znak: [...] utrzymał zakwestionowane rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 23 lipca 2007r. wydał decyzję, w której stwierdził na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych nabycie przez Gminę Miejską z mocy prawa, nieodpłatnie, własności m. in. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr 315/1. Zgodnie z tym przepisem, o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy - z mocy prawa - mieniem właściwych gmin. W związku z tym, że działka nr 315/1 w dniu 27 maja 1990r. stanowiła własność Skarbu Państwa, to w świetle powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990r. stanowiła mienie należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z mocy tejże ustawy stała się mieniem Gminy Miejskiej. Dlatego też nie został, według organu II instancji, spełniony wymóg wynikający z art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej zgodnie z którym odszkodowanie przysługuje za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, stające się z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, Starosta Jasielski nie mógł ustalić dla wnioskodawców odszkodowania za nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nieotrzymania jego decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę spornych części działek, Wojewoda podniósł, że odwołujący się nie byli stronami toczącego się w tej sprawie postępowania. Decyzję Wojewody z dnia [...] r. zaskarżyli do tut. Sądu D.P. i Ł.P., wnosząc o jej uchylenie, jak też o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...]r. oraz o przyznanie im odszkodowania za grunt zabrany pod budowę drogi. Wskazali, iż obydwa rozstrzygnięcia są sprzeczne z ich wnioskiem, który zainicjował niniejsze postępowanie. Wniosek ten bowiem dotyczył części działek 309 i 310 zajętych pod drogę publiczną tj. ulicę B.M.C. w J. Podnieśli, iż z aktu notarialnego Rep. Z. nr [...] z [...] r. wynika, iż ich poprzednik prawny nabył dwie parcele katastralne nr 197 i 112 o łącznie powierzchni 1658 m. kw., na które został założony Zbiór dokumentów ZD[....]. Natomiast postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w J. z dnia [...]r. (Dz. Kw.[...]) wskazuje, że w Zbiorze dokumentów ZD [...] ujawniono zmianę oznaczenia działki budowlanej L. kat. 197 i parceli gruntowej L. kat.112 na działki ewidencyjne 309/2 oraz 310/1, stanowiące plac budowlany o łącznej powierzchni 13 arów 94 m.kw. W świetle powyższych dokumentów, pod drogę stanowiącą obecnie ulicę B.M.C. zabrano obszar o powierzchni 264 m. kw. bez dokonania podziału dawnych parcel L. kat. 112 i 197 i włączenia ich do wskazanej ulicy. To właśnie tej bezprawnie zabranej części gruntu dotyczył ich wniosek z dnia [...]r, tymczasem zarówno decyzja Wojewody jak i decyzja Starosty nie obejmuje w istocie tego wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które były podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz.1269 z 2002 r./ sądy te sprawują zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 r./. zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa które miało wpływ na wynik sprawy , naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. D. i Ł.P. we wniosku z dnia [...]roku domagali się odszkodowania za część działek o nr 309 i 310 zajętych pod drogę publiczną stanowiącą ulicę B.M.C. w J. Zarzucili, że grunt został im zabrany w 1974 roku bez postępowania wywłaszczeniowego, a swoje roszczenie oparli na przepisie art. 73 ustawy z 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U. nr133 poz. 872 z 1998 r. ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, / art. 73 ust. 1 / nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego , nie stanowiące ich własności , a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Oznacza to, że nabycie nieruchomości z mocy prawa uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących przesłanek : 1/ zajęcie nieruchomości nastąpiło pod drogę publiczną, 2/ nieruchomość pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, 3/ nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa jest ostateczna decyzja wojewody / art. 73 ust. 3/. Odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości ,na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 roku do 31 grudnia 2005 roku . Po upływie tego okresu roszczenie wygasa / ust.4/. Akta administracyjne sprawy zawierają /k.19/ pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].roku [...} skierowane do D.P., informujące ,że przejęcie przedmiotowego gruntu, po podziale nieruchomości nastąpiło decyzją Prezydium PRN w J. z dnia [...] roku znak [...] wydanej w oparciu o ustawę z dnia 22 maja 1958 o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach/ Dz. U. Nr 31 poz. 138 / oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 12.12.1958 w sprawie postępowania przy podziale i rozgraniczaniu nieruchomości na terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach / Dz. U. Nr 1 poz. 1 /. Zgodnie z art.11 wymienionej ustawy z gruntów objętych podziałem 33 % ogólnej powierzchni przechodziła na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następowała w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja taka stanowiła podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania, organ odwoławczy wskazał na decyzję Wojewody z [...]roku [...]. Stwierdza ona nabycie przez Gminę Miejską J. z mocy prawa nieodpłatnie własności m.in. działki 315/1 /ul. M.C. w J./, na podstawie art. 5 ust.1 pkt.1 i art. 18 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych/ Dz.U. Nr 32 poz.191 ze zm./. Zgodnie z przepisem art. 5 ust.1 pkt.1 mienie ogólnonarodowe /państwowe/ należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy / 27 maja 1990/ z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z powyższego wynika, że będące przedmiotem sporu grunty zostały przejęte na własność Państwa, bez odszkodowania, na mocy ustawy z 22 maja 1958 roku. Następnie, na mocy ustawy z 10 maja 1990 roku, jako działki stanowiące własność Państwa, przeszły na własność gminy Miejskiej J. Oznacza to ,że nie zostały spełnione wymienione wyżej przesłanki określone w przepisie art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, bowiem w dniu 31 grudnia 1998 roku sporne grunty były we władaniu Skarbu Państwa, stanowiąc jego własność . Wskazując na powyższe – Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu , dlatego skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a.