II SA/Rz 873/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W. C. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazał, iż jest 74-letnim, zamieszkującym samotnie emerytem, nie posiadającym oszczędności. Na koszty leczenia przeznacza ok. 120 zł., a na utrzymanie lokalu w którym zamieszkuje ok. 150 zł. miesięcznie. Uiszczenie kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe. Swój wiek wskazał także jako argument przemawiający za ustanowieniem dla niego adwokata. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynika ponadto, iż: - posiadany przez niego majątek obejmuje dom o pow. 65 m² oraz oszczędności w kwocie 1500 zł., - jedynym źródłem jego dochodów jest emerytura w kwocie 630 zł. (brutto). Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1-3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść tych przepisów wskazuje jednoznacznie, iż niezależnie od zakresu zgłoszonego żądania, ciężar wykazania przesłanki od której zależy przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej. Analiza informacji z uzasadnienia wniosku oraz z zawartego w nim oświadczenia prowadzi do stwierdzenia, że W. C. warunku tego nie spełnił tak w stosunku do całkowitego jak i częściowego prawa pomocy. Wynika to przede wszystkim z rozbieżności zawartych w nich informacji, wg których z jednej strony nie posiada on oszczędności i z uwagi na sytuację finansową nie ma możliwości uiszczenia kosztów sądowych (uzasadnienie), zaś z drugiej wykazuje posiadanie zasobów pieniężnych w kwocie 1500 zł. (oświadczenie). Informacje te wzajemne się wykluczają, co nie pozwala uznać ich za wiarygodne. Tym samym nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy, gdyż wiązałoby się to z naruszeniem ustawowych zasad jego przyznawania. Przyznanie prawa pomocy nie może prowadzić do zabezpieczenia czy też poprawy stanu majątkowego osoby wnioskującej, która jest zobowiązana do ograniczenia wszystkich normalnie ponoszonych wydatków wyłącznie do takich, które zaspokajają podstawowe potrzeby życiowe (niezbędne koszty zakupu żywności, leczenia i utrzymania domu - mieszkania). Mimo iż pobierane przez skarżącego świadczenie emerytalne rzeczywiście nie należy do wysokich, to nie przesądza to automatycznie o zasadności wniosku skutkującą jego uwzględnieniem. Podstawowe znaczenie w tym zakresie należy przypisać rzeczywistym możliwościom płatniczym osoby wnioskującej o udzielenie prawa pomocy, odnoszonym zwłaszcza do ponoszonych kosztów utrzymania. Skoro skarżący był w stanie zgromadzić określone zasoby pieniężne dowodzi to nadwyżki jego dochodów nad wydatkami, a więc że mimo kosztów leczenia i utrzymania domu (ok. 270 zł./m-c) oraz nieokreślonych kwotowo wydatków na zakup żywności jest on w stanie poczynić pewne oszczędności. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie przewiduje art. 199 P.p.s.a., który co do zasady dotyczy każdej osoby posiadającej jakiekolwiek środki majątkowe i dochody; w przypadku skarżącego oprócz dochodów istotne są przy tym także jego w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz okoliczność, iż na jego utrzymaniu nie pozostają inne osoby. W/w kwota posiadanych oszczędności jest przy tym dostatecznie wysoka, aby skarżący mógł we własnym zakresie ustanowić pełnomocnika z wyboru oraz pokryć wszystkie związane ze sprawą koszty sądowe (do najbardziej prawdopodobnych - oprócz wpisu od skargi - które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia; wszystkie po 100 zł.). W świetle powyższego uzasadnione jest przekonanie, iż skarżący nie spełnia zarówno kryterium braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, ale również nie wykazał, że ich poniesienie w pełnym zakresie spowoduje uszczerbek w jego koniecznym utrzymaniu. Wyjątkowy charakter prawa pomocy wynikający ze źródeł jego finansowania (środki publiczne) powoduje, że prawo to szczególnie w zakresie całkowitym (objętym wnioskiem) może być stosowane wyłącznie w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem; mimo możliwych trudności finansowych skarżący do nich nie należy. Ponieważ jedynym kryterium przyznawania prawa pomocy jest sytuacja materialna i finansowa osoby wnioskującej, pozbawione jakiegokolwiek znaczenia dla rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia adwokata jest powoływanie się przez skarżącego na swój wiek. Zaznaczenia wymaga także, iż przepisy normujące postępowanie przed sądem administracyjnym nie ustanawiają wymogu działania przez fachowych pełnomocników (wyjątkiem jest wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia, co wpływa na obniżenie ponoszonych przez stronę kosztów). Zgodnie zaś z art. 200 P.p.s.a., w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji, skarżącemu będzie przysługiwał od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Skoro zatem wnioskodawca nie wykazał spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy (tak w zakresie całkowitym, jak i częściowym), brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania złożonego wniosku. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.