II SA/Rz 876/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. - właściciela Zakładu "A." w M. na postanowienie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 876/05 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005r. znak [...]Wojewódzki Lekarz Weterynarii po rozpatrzeniu zażalenia M. K. właściciela Zakładu A. na postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] lipca 2005r. znak [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 18 w zw. z art. 119 § l, art. 120 § l i art. 121 § l i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968, ze zm.) oraz art. 138 § l pkt l i art. 144 kpa. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Powiatowy Lekarz Weterynarii nakazał M. K. właścicielowi Zakładu A. pobierać próbki do badań laboratoryjnych w celu stwierdzenia skuteczności zastosowanych metod czyszczenia i odkażania w zakładzie oraz pobierać próbki produktów gotowych w celu określenia terminu przydatności do spożycia przez ludzi tych produktów. Wskazano, że obowiązek ten wynika z § 14 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 29 czerwca 2004r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji i dla produktów mięsnych oraz innych produktów pochodzenia zwierzęcego ( Dz. U. Nr 160, póz. 1673). Podczas przeprowadzonej kontroli weterynaryjnej w dniu 23 marca 2005r przekazano właścicielowi zakładu płytę CD z instruktażem pobierania wymazów czystościowych w zakładzie oraz instrukcje i dokumenty dotyczące pobierania tych próbek, jak też omówiono harmonogram poboru prób. W dniu 16 czerwca 2005r. dokonano kontroli w celu sprawdzenia wykonania nakazów decyzji z dnia [...].12.2004r. stwierdzono, że obowiązki nie zostały wykonane i, że w związku z tym zakład nie spełnia wymogów prawnych. Upomnieniem z dnia 23 czerwca 2005r. Powiatowy Lekarz Weterynarii wezwał M. K. do wykonania obowiązku określonego w decyzji z dnia [...].12.2004. w terminie 7 dni od rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Upomnienie to doręczone zostało w dniu 24.06.2005r, i mimo upływu wyznaczonego terminu nie zastosowano się do niego. W związku, z czym Powiatowy Lekarz Weterynarii postanowieniem z dnia [...] lipca 2005r. w oparciu o art. 64a, art. 119 i art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożył grzywnę w celu przymuszenia na właściciela Zakładów A. w kwocie 500 zł z powodu nie spełnienia przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym, oraz obowiązek wniesienia opłaty za czynności egzekucyjne w wysokości 68 zł. Odwołanie od tego postanowienia złożył M. K. wnosząc o jego uchylenie. Wskazał on, że obowiązek nałożony na niego wykonał zaraz po otrzymaniu upomnienia z dnia 23.06.2005. i że poinformował o tym fakcie nadzorującego go lekarza telefonicznie. Uznał, że jest to wystarczające. Do odwołania dołączył sprawozdanie z badań datowane na K. dnia 01.07.2005. [...] Lekarz Weterynarii postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu zaś przedstawiono stan faktyczny sprawy i wyjaśniono, że decyzja z dnia [...] grudnia 2005r. wydana przez Powiatowego Lekarza Weterynarii jest prawomocna i ostateczna – nie została zaskarżona. M. K. nie wywiązał się z obowiązku nałożonego na niego w/w decyzją i w związku, z czym konieczne było dalsze postępowanie w celu wykonania nałożonego obowiązku. Powyższe uzasadnia nałożenie grzywny w celu przymuszenia. Organ II instancji powołał art. 119 § l, art. 120 § l i art. 121 § l i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968, ze zm.) i wskazał, ze celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków wynikających z decyzji ostatecznej. Skargę na to postanowienie złożył M. K. zarzucając naruszenie art. 15 i art. 64a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wniósł o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii i postanowienia go poprzedzającego. Wskazał, że w dniu 24 czerwca 2005r. otrzymał upomnienie Powiatowego Lekarza Weterynarii i przed upływem 7 dni wykonał wynikające z niego obowiązki poprzez zlecenie Zakładowi Higieny Weterynaryjnej wykonanie badań mikrobiologicznych. Podał, że powiadomił o tym Powiatowego Lekarza Weterynarii pismem z dnia l sierpnia 2005r. mimo tego, że wykonał nałożone na niego obowiązki została nałożona na niego kara grzywny i wszczęto postępowanie egzekucyjne. Wskazał, że w odwołaniu do Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii podniósł, że wykonał nałożone na niego obowiązki, lecz organ ten w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2005 r. nie odniósł się do tej kwestii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazał, że skarga jest bezzasadna, bo z akt wynika, że skarżący nie wykonał nałożonego na niego nakazu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Zaskarżona decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego: Ostateczną decyzją z dnia [...].12.2004 r., Nr [...], Powiatowy Lekarz Weterynarii nakazał M. K. – właścicielowi Zakładu A. w M. pobierać próbki do badań laboratoryjnych w celu stwierdzenia skuteczności zastosowanych metod czyszczenia i odkażania w zakładzie oraz pobierać próbki produktów gotowych w celu określenia terminu przydatności do spożycia przez ludzi tych produktów. W dniu 16.06.2005 r. Inspektor Weterynarii przeprowadził kontrolę i stwierdził, że skarżący nie wykonał obowiązków nałożonych nań decyzją z dnia [...].12.2004 r. Stwierdzenia tego skarżący nie kwestionował. W dniu 24.06.2005 r. doręczono skarżącemu upomnienie opatrzone datą 23.06.2005 r. wzywające do wykonania przedmiotowego obowiązku w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. Zaznaczono, że o wykonaniu obowiązku należy powiadomić Powiatowego Lekarza Weterynarii i pouczono, że w razie nie wykonania obowiązku w zakreślonym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. W dniu 1.08.2005 r. doręczono skarżącemu /zobowiązanemu/ postanowienie Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...].07.2005 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia w kwocie 500 zł i obciążono go opłatą za wydanie tego postanowienia w kwocie 68 złotych. Do postanowienia dołączono tytuł wykonawczy z dnia 27.07.2005 r. z pouczeniem o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z równoczesnym przytoczeniem okoliczności mogących stanowić podstawy zarzutów. Natomiast pod uzasadnieniem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zamieszczono pouczenie o sposobie i terminie wniesienia na to postanowienie zażalenia oraz powtórzono pouczenie o prawie wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Przedstawione okoliczności faktyczne są niesporne. W dniu 1.08.2005 r. wpłynęło do Powiatowego Inspektora Weterynarii pismo zobowiązanego opatrzone datą 1.08.2005 r. i skierowane na adres: "Powiatowy Lekarz Weterynarii Pani M. D.". Treść tego pisma jest następująca: "Zwracam się z prośbą o uchylenie postanowienia z dnia [...].07.2005 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia mnie do pobierania próbki do badań laboratoryjnych w celu stwierdzenia skuteczności zastosowania metod czyszczenia i odkażania w zakładzie, gdyż w chwili postanowienia obowiązek taki wykonałem w terminie 7 dni od upomnienia z dnia 23.06.2005 r. Faktem jest, iż nie poinformowałem pisemnie Powiatowego Lekarza Weterynarii o wykonaniu tego obowiązku, gdyż uznałem rozmowę telefoniczną z lekarzem nadzorującym nas informującą o fakcie wykonania tego obowiązku za wystarczającą". Do pisma tego zobowiązany dołączył wynik badania próbek z dnia 1.07.2005 r. sporządzony przez Zakład Higieny Weterynaryjnej – [...] w K. Powiatowy Lekarz Weterynarii, do którego pismo zostało skierowane był równocześnie organem egzekucyjnym, co wynika z art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968, z późn. zm./, nazwanej dalej skrótem p.e.a. Wskazane pismo skarżącego nie zostało nazwane, ale z jego treści wynika, iż dotyczy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i wiąże się z art. 33 pkt 1 p.e.a. Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W omawianym piśmie zobowiązany wyraźnie zasygnalizował, że wykonał obowiązek i przedłożył na tą okoliczność wyniki badań próbek. W takim stanie rzeczy organ I instancji i równocześnie organ egzekucyjny powinien potraktować to pismo jak zarzut i sprawdzić, czy rzeczywiście obowiązek został wykonany. Na marginesie należy nadmienić, iż zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne rozpatruje organ egzekucyjny /art. 34 § 4 p.e.a./. W razie wątpliwości co do intencji zobowiązanego powinien go wezwać o skonkretyzowanie pisma, a w szczególności o wyjaśnienie, czy pismo zobowiązanego jest zarzutem, zażaleniem na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, czy też równocześnie zarzutem i zażaleniem. Na poruszoną kwestię powinien przede wszystkim zwrócić uwagę organ II instancji, który jednakże tego problemu w ogóle nie zauważył i przyjął, ale bez sprawdzenia, że skoro obowiązek nie został wykonany, przeto prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione. Zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, zatem dopiero po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego może on składać zarzuty na prowadzoną egzekucję administracyjną. Zarzuty są środkiem obrony zobowiązanego dalej idącym niż zażalenie na postanowienie o nałożenie grzywny w celu przymuszenia, bo w razie ich zasadności pociągają za sobą umorzenie postępowania egzekucyjnego /art. 34 § 4 p.e.a./. Zatem powinny być rozpatrzone w pierwszej kolejności. Kwestia, czy skarżący po doręczeniu mu upomnienia do wykonania obowiązku zawiadomił pisemnie organ I instancji o jego wykonaniu, nie ma obecnie istotnego znaczenia w sprawie i nie może być traktowana jako niewykonanie obowiązku, bowiem po wniesieniu zarzutu na organie egzekucyjnym spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy obowiązek został wykonany. Skoro nie ustalono rodzaju pisma skarżącego z dnia 1.08.2005 r., przeto wydanie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne. Poza tym organy naruszyły art. 107 § 3 i 4 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a., bowiem postanowienie organu I instancji nie zawiera uzasadnienia, po drugie nie wyjaśniły wysokości opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Art. 64a § 1 pkt 1 p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym pobiera opłaty za dokonanie czynności egzekucyjne, z zastrzeżeniem art. 64d: za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia 10% kwoty nałożonej grzywny, nie więcej jednak niż 68 złotych. Wysokość nałożonej grzywny wynosi 500 zł, zatem 10 % z tej kwoty wynosi 50 zł, a nie 68 zł. Organy nie wyjaśniły dlaczego pobrały opłatę w wysokości przekraczającej 10 % wartości nałożonej grzywny. W skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 15 § 1 p.e.a. Przepis ten stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanego przepisu, bowiem: 1. decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...].12.2004 r., na podstawie art. 12 ust. 6 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29.01.2004 r. o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego /Dz. U. Nr 33, poz. 288, ze zm./ został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, zatem nałożony w tej decyzji obowiązek stał się wymagalny z dniem doręczenia skarżącemu tej decyzji, 2. skarżący tego obowiązku nie wykonał, zatem zaistniała podstawa do przesłania skarżącemu upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, 3. skarżący nie powiadomił pisemnie Powiatowego Lekarza Weterynarii, że taki obowiązek wykonał w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu upomnienia, zatem organ ten mógł nie wiedzieć o ewentualnym wykonaniu obowiązku, 4. postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte po upływie 7 dni od dnia doręczenia skarżącemu upomnienia. Oznacza to, że organ I instancji spełnił przesłanki wynikające z powołanego przepisu, zatem tego przepisu nie naruszył. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, uchylił zaskarżone postanowienie z przyczyn uwzględnionych z urzędu i objaśnionych w niniejszym uzasadnieniu. Na podstawie art. 152 w/w ustawy, Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, gdyż skarżący nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów, zatem stosownie do art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utracił uprawnienie do żądania zwrotu kosztów. Skarżący o skutkach nie zgłoszenia wniosku o przyznanie kosztów sądowych był pouczony pisemnie, bowiem pouczenie było zawarte na odwrocie wezwania z dnia 18.10.2005 r. do uiszczenia wpisu od skargi /k. 9/2 i 10 akt sądowych/. Na rozprawę pomimo prawidłowego pouczenia nie stawił się, przeto nie mógł być ponownie pouczony o treści art. 210 § 1 w/w ustawy. W skardze nie zamieścił wniosku o przyznanie mu należnych kosztów. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni n/w wskazówki: – wyjaśni rzeczywiste intencje zobowiązanego, tj. czy jego pismo z dnia 1.08.2005 r. wniesione do Powiatowego Lekarza Weterynarii jest zarzutem na prowadzone postępowanie egzekucyjne, czy zażaleniem na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, – w razie oświadczenia zobowiązanego, że jego pismo jest zarzutem, przekaże zarzut do rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu /Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii /, w przypadku popierania tylko zażalenia rozpatrzy je w granicach związanych z tym środkiem zaskarżenia, tj. czy zastosowany środek egzekucyjny jest prawidłowy i czy wysokość grzywny odpowiada prawu, sprawdzi również, czy pobrana opłata za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia odpowiada treści art. 64a § 1 pkt 1 p.e.a.