II SA/Rz 876/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Zbigniew Czarnik Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [..] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Rz 876/06 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania E. i L.W. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka J.W. w wysokości 144 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2006 r. do 28 lutego 2007 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. w związku z art. 16, art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 3 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm. ) Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z dnia 5 czerwca 2006 r. E.W. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R.-Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych o ustalenie prawa od zasiłku pielęgnacyjnego na syna J.W., legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym w dniu [...]r. Orzeczenie to zostało wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie, w wyniku odwołania od orzeczenia wydanego w dniu [...]r., Nr [...] przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Orzeczenie to ma charakter okresowy i wydane zostało na czas do 28 lutego 2007r. Organ I instancji ustalił również, że jest to kolejne orzeczenie jakie zapadło w stosunku do .W., i że poprzednie utraciło ważność w dniu 31 stycznia 2006 r. Dokonując powyższych ustaleń organ ten przyznał zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 czerwca 2006 r. do 28 lutego 2007 r., czyli od początku miesiąca, w którym wpłynął wniosek o kontynuacje świadczenia rodzinnego, do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Wskazał również, że wprawdzie w stosunku do osób, co do których wydano ponowne orzeczenie o niepełnosprawności, świadczenie ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, pod warunkiem jednak, złożenia w tym samym miesiącu, wniosku o kontynuację świadczenia. W sytuacji natomiast kiedy uprawniony odwołuje się od niekorzystnego dla niego orzeczenia o niepełnosprawności, dla uzyskania owej ciągłości winien złożyć wniosek we wskazanym wyżej terminie, wnosząc równocześnie o zawieszenie postępowania, do czasu rozpoznania odwołania. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli E. i L.W.– rodzice J.W., wnosząc o jej zmianę i przyznanie zasiłku od miesiąca marca 2006 r. W uzasadnieniu podali, iż skoro podstawą do złożenia wniosku o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, którego wydanie zabrało urzędnikom kilka miesięcy, to oni nie mieli realnej możliwości na spełnienie warunków do uzyskania ciągłości w wypłacie zasiłku pielęgnacyjnego. Pouczanie ich o możliwości ominięcia owych przeszkód, na obecnym etapie postępowania, stanowi jedynie usprawiedliwienie postępowania organów i uwłacza godności ich rodziny. Odwołujący się nadmienili również, że na początku tego roku nie można było dostać się do lekarza specjalisty, ani też zebrać pełnej dokumentacji, która wymagała poświadczenia lekarza prowadzącego leczenie z uwagi na powszechne strajki przychodni specjalistycznych. Nie podzielając powyższych argumentów Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołaną na wstępie decyzją utrzymało kwestionowaną w odwołaniu decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że skoro skarżąca w dacie złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, lecz z takim wnioskiem wystąpiła dopiero w dniu 5 czerwca 2006 r., to organ ustalając prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2006 r., działał w pełni legalnie. Złożenie bowiem wniosku przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności, zdaniem organu, automatycznego uruchomienia postępowania o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Odpierając zaś podniesione w odwołaniu zarzuty organ wskazał, iż postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczenia rodzinnego oparte jest na ściśle brzmiących przepisach, pozbawiających organ jakiejkolwiek uznaniowości polegającej chociażby na wyrównaniu wstecz przyznanego świadczenia. Pismem z dnia [...]r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, L.W. złożył skargę nazwaną "zażaleniem" na powyższą decyzję. Zarzucił organom orzekającym w jego sprawie złamanie podstawowych zasad postępowania, wynikających z art. 7, 8 i 9 k.p.a. a polegających na nie udzieleniu informacji. Zdaniem skarżącego rzeczą karygodną, ze strony Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, było niewydanie zaświadczenia o kolejnym wystąpieniu z wnioskiem o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, które umożliwiło by złożenie w odpowiednim czasie wniosku o kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie i również powołało się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z powyższym uwzględnienie skargi – a po myśli art. 145 § 1 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ polega ono na uchyleniu zaskarżonej decyzji, stwierdzeniu jej nieważności lub niezgodności z prawem – może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że kwestionowana w skardze decyzja jest dotknięta naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, czy też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa z przyczyn określonych w K.p.a. lub w innych przepisach. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Otóż przepisy art. 7 i 77 § 1 K.p.a. zobowiązują organy administracji przed wydaniem decyzji do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, mając na uwadze nie tylko interes społeczny, ale także słuszny interes strony. Prawidłowe rozpoznanie sprawy powinno znaleźć wyraz we właściwym uzasadnieniu decyzji, zawierającym – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. – nie tylko wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, ale również podanie przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom przeciwnym, w tym przede wszystkim wynikającym z twierdzeń strony. Lektura akt administracyjnych oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ orzekający w II instancji nie wywiązał się należycie z powyższych obowiązków. Zaniedbaniem tego organu – wyposażonego w kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy – jest także, jak trafnie podniesiono w skardze, nieprzestrzeganie obowiązków ustanowionych przepisami art. 8 i 9 K.p.a., co w rezultacie musi być traktowane jako naruszenie prawa. Z niespornych okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że syn skarżącego – J.W. orzeczeniem z dnia 4 kwietnia 2005 r. [...] Wojewódzkiego Zarządu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie został zaliczony do osób niepełnosprawnych od 1-go roku życia, a które wydano do dnia 31 stycznia 2006 r. i następnie Prezydent Miasta R. przyznał na jego rzecz zasiłek pielęgnacyjny – na okres od 1.04.2005 r. do 31.01.2006 r. – decyzją z dnia [....]r.[...]. Kolejne orzeczenie tego Zespołu, tj. z dnia [...]r. [...] o zaliczeniu J.W. do osób niepełnosprawnych wydane zostało do dnia [...]r. i na jego podstawie oraz wniosku E.W. z dnia [...]r. została wydana decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego – na okres od 1.06.2006 r. do 28.02.2007 r. – utrzymana następnie w mocy decyzją będącą przedmiotem zaskarżenia przez L.W. W toku postępowania natomiast sporne było to, czy ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od czerwca 2006 r. było uzasadnione, czy też winno nastąpić – jak twierdzi skarżący – od marca 2006 r. Istotę sporu stanowi więc data początkowa, od której należało ustalić prawo do powyższego świadczenia. W ocenie Sądu, właśnie ta sporna kwestia nie została należycie wyjaśniona, a co było konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Bez wątpienia organ odwoławczy trafnie w swych wywodach zaakcentował regulację zawartą w art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Jednakże akceptacja stanowiska tego organu, a tym samym zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego – w aktualnym stanie dowodowym sprawy – byłaby co najmniej przedwczesna. Otóż organ odwoławczy, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w żaden sposób nie odniósł się do wyjaśnień i zarzutów odwołania wniesionego przez E. i L.W., wskazujących w szczególności, iż "z uwagi na powszechne strajki lekarzy przychodni specjalistycznych" nie mogli "dostać się" do lekarza specjalisty, a także zebrać pełnej dokumentacji, która wymagała poświadczenia lekarza prowadzącego leczenie, co uniemożliwiło im złożenie wniosku w terminie zapewniającym ciągłość świadczenia. Podali również, że w przedmiotowej sprawie wydano kilka decyzji "rok czy dwa wcześniej" i nigdy nie pouczono ich o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zawieszenie postępowania w sytuacji odwoływania się od niekorzystnego orzeczenia o niepełnosprawności /takie pouczenie zawarto dopiero w decyzji z dnia [...]r./. W skardze L.W. zarzucił ponadto – nazywając rzeczą karygodną – że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności nie wydał im zaświadczenia o wystąpieniu z kolejnym wnioskiem o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, co by pozwoliło na złożenie kolejnego wniosku o świadczenie. W odpowiedzi na skargę, co do tego zarzutu, brak jest też jakiegokolwiek odniesienia się organu. Jak wynika z akt sprawy wniosek złożony przez E.W. – żonę skarżącego dnia [...]r. nie był pierwszym żądaniem przyznania świadczenia, lecz odnosił się do kontynuacji świadczenia należnego po upływie okresu pobierania poprzednio przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego. Według z kolei twierdzeń skarżącego nie było możliwe przeprowadzenie badania kontrolnego dziecka /poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności ważne było do 31.01.2006 r./ z przyczyn podanych w odwołaniu, za które niewątpliwie strona nie ponosi odpowiedzialności, co w rezultacie odsunęło w czasie formalne złożenie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, a które nie zostały poddane analizie i ocenie przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Podsumowując, należy stwierdzić, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest dokonanie analizy i oceny okoliczności podanych w odwołaniu, ponawianych w skardze, wyjaśniających powody opóźnienia przede wszystkim złożenia kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dziecka, a następnie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Zdaje się też być celowe wyjaśnienie zarzutu skarżącego odnośnie niewydania przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaświadczenia, o jakim mowa w art. 24 ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Celem regulacji zawartej w art. 24 ust. 3a powyższej ustawy jest niewątpliwie zachowanie ciągłości w pobieraniu określonych świadczeń zależnych od niepełnosprawności. W ustalonej zatem ponownie sytuacji i stosowaniu tego przepisu, nie można więc pominąć wykładni celowościowej /winny być uwzględnione rzeczywiste intencje ustawodawcy/. Z powyższych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. 27.04.07 mk