II SA/Rz 878/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ SO del. Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. kwotę 340 zł /słownie: trzysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] (dalej DIC) z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej wskazano art. 163 § 2 i art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej o.p.). Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne; Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] wymierzył A. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z terminem płatności w ciągu 7 dni od dnia ostateczności rozstrzygnięcia, z tytułu urządzania gier na automacie MAGIC GAMES nr [...] w Pizzerii - Pub [...] w J. poza kasynem gry. Decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] DIC utrzymał w mocy kwestionowaną odwołaniem decyzję organu I instancji. Po rozpoznaniu skargi A. Sp. z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej WSA) wyrokiem z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1116/12 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji DIC. Sąd uznał, że rozpoznanie przez organ II instancji odwołania wniesionego z uchybieniem terminu skutkować musi stwierdzeniem, że organ ten rozpoznał w trybie zwyczajnym środek zaskarżenia od decyzji, która nabrała waloru ostateczności, co stanowi niewątpliwie rażące naruszenie prawa poprzez godzenie w zasadę trwałości ostatecznych decyzji. W postępowaniu przed WSA Spółka była reprezentowana przez radcę prawnego, któremu odpis wyroku z uzasadnieniem doręczony został dnia 28 marca 2013 r. Pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. strona reprezentowana przez Prezesa Spółki zwróciła się do DIC o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2012 r. W uzasadnieniu spółka powołała się na treść w/w wyroku WSA, że w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Celnego strona działała przez pełnomocnika, na którego adres organ I instancji w dniu 15 czerwca 2012 r. wysłał decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania od tej decyzji należało liczyć od dnia doręczenia jej pełnomocnikowi czyli od dnia 19 czerwca 2012 r. Spółka wskazała, że przez późniejsze doręczenie decyzji samej stronie organ spowodował, że w ogóle nie wiedziała o uchybieniu terminu. Ustanie przyczyn uchybienia strona wiązała z doręczeniem jej odpisu wyroku WSA z uzasadnieniem. DIC po rozpatrzeniu tego wniosku postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z tym odwołaniem. Organ podał, że w ocenie WSA, skutek prawny wypowiedzenia pełnomocnictwa w sprawie nastąpił w dniu 18 czerwca 2012 r., tj. z dniem wpływu pisma zawiadamiającego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa do organu I instancji. Wobec czego wysłanie w dniu 15 czerwca 2012 r. decyzji na adres dotychczasowego pełnomocnika było skuteczne i fakt jej doręczenia pełnomocnikowi w dniu 19 czerwca 2012 r. spowodował otwarcie 14 – dniowego terminu do wniesienia odwołania. Termin ten upłynął więc w dniu 3 lipca 2012 r., a strona składając odwołanie w dniu 9 lipca 2012 r. wniosła je z uchybieniem terminu. Organ podał, iż Sąd uznał, że bez znaczenia w sprawie jest fakt ponownego doręczenia decyzji stronie, bo termin do wniesienia odwołania może być otwarty tylko jeden raz i wadliwe ponowne doręczenie decyzji nie może skutkować ponownym jego otwarciem. W kontekście poczynionych uwag DIC stwierdził, że trudno byłoby przypisać stronie winę w uchybieniu terminu, skoro mogła ona na skutek poczynań organów podatkowych pozostawać w błędzie co do biegu terminu dla dokonania procesowej w formie odwołania. DIC uznał, że wprawdzie spełniona została przesłanka braku winy wnioskującego to jednak nie spełnił on ostatniej przesłanki, gdyż podanie o przywrócenie terminu wniesione zostało z uchybieniem 7- dniowego terminu. Organ zwrócił uwagę, że strona ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania jej w toku postępowania sądowoadministracyjnego, zatem powinien on, zachowując należytą staranność w pilnowaniu interesów procesowych strony, dopilnować, aby złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło w przewidzianym terminie. W ocenie organu pełnomocnik nie dochował należytej staranności przy wykonywaniu powierzonych mu czynności. W konsekwencji opóźnienia w złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – ustawowy termin do złożenia wniosku licząc od dnia 7 marca 2013 r. tj. ogłoszenia wyroku w sprawie upłynął w dniu 14 marca 2013 r., zaś strona złożyła wniosek w dniu 4 kwietnia 2013 r. W związku z tym, że zaniechania bądź zaniedbania umocowanego pełnomocnika obciążają samą stronę, zatem nie uwalnia jej to od winy oraz skutków procesowych niedokonania czynności w ustawowym terminie. A. sp. z o.o. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie DIC z dnia [...] czerwca 2013 r., wnosząc o jego uchylenie w całości, rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 162 § 2 o.p. poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu z uwagi na wniesienie podania o przywrócenie terminu po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Skarżąca spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem DIC i podniosła, że wniosek należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, co organ błędnie utożsamia ze zwrotem "od dnia dowiedzenia się przez stronę o uchybieniu terminu". W dniu 7 marca 2013 r. Sąd ogłosił jedynie sentencję wyroku i w tym dniu strona dowiedziała się o samym fakcie uchybienia terminu, jednakże nie oznacza to, że w dacie tej nastąpiło ustanie przyczyny jego uchybienia. Dopiero z treści uzasadnienia strona mogła powziąć dokładnie wiadomość dotyczącą przyczyn uchybienia terminu do złożenia odwołania, a tym samym wówczas ustały przyczyny uchybienia terminowi do złożenia odwołania. DIC odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wyżej przedstawiony stan faktyczny sprawy należy uzupełnić o następujące okoliczności; Pełnomocnik, który występował przed tut. Sądem w sprawie II SA/Rz 1116/12 nie reprezentował skarżącej w postępowaniu administracyjnym ani na etapie składania przez Spółkę odwołania od decyzji organu I instancji, ani przy składaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wyrok tut. WSA z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1116/12 został doręczony reprezentującej Spółkę w tamtym postępowaniu pełnomocnik radcy prawnemu A. F. w dniu 28 marca 2013 r. Wyrok powyższy uprawomocnił się dnia 30 kwietnia 2013 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem (obydwa pisma podpisane przez Prezesa Zarządu G. M.) – z datą odpowiednio 3 i 4 kwietnia 2013 r. wpłynęły do Izby Celnej w dniu 8 kwietnia 2013 r. W aktach przedstawionych Sądowi nie ma kopert, w których mogły być nadane. Na prezentacie wpływu brak też adnotacji, która mogłaby potwierdzać, że pisma złożono osobiście. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Spółka podkreśliła, że w jej ocenie nie uchybiła terminowi do złożenia odwołania, bo skuteczne doręczenie jej decyzji nastąpiło w dniu 25 czerwca 2012 r. Wskazała, że gdyby jej stanowisko okazało się błędne to wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na niejasną kwestię prawidłowości doręczenia jej decyzji przez organ I instancji. Podała, iż z uwagi na powyższe uchybienie terminu wykryte zostało dopiero na etapie rozpoznania skargi przez WSA w Rzeszowie, o którym strona powzięła wiadomość wraz z doręczeniem jej wyroku z uzasadnieniem w dniu 28 marca 2013 r., co nie było zawinione przez stronę i nie powinna ona ponosić negatywnych konsekwencji z powodu błędnego pouczenia przez organ i błędów proceduralnych organu. Działania organu prowadzone z naruszeniem art. 121 o.p. wprowadziło stronę w błąd co do daty, od której rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z § 2 tego przepisu wynika, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie w wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W okolicznościach niniejszej sprawy DIC nie kwestionuje braku zawinienia po stronie Spółki. W ślad za uzasadnieniem wyroku tut. Sądu z dnia 7 marca 2013 r. przyjmuje wręcz, że A. Sp. z o.o. mogła na skutek poczynań organów pozostawać w błędzie co do biegu terminu dla dokonania czynności procesowej w formie odwołania. Według organu II instancji, skoro Spółka w postępowaniu sądowoadministracyjnym była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika – radcę prawnego to o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania dowiedziała się z chwilą podania ustnych motywów wyroku przez Sąd orzekający w sprawie II SA/Rz 1116/12, tj. w dniu 7 marca 2013 r. Niepowiadomienie zaś o tym strony przez pełnomocnika w aspekcie istoty profesjonalnego zastępstwa prawnego skutkuje tym, że Spółka ponosi skutki zaniechania pełnomocnika, a tym samym nastąpiło przekroczenie 7 – dniowego terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W ocenie Sądu stanowisko organu nie jest zasadne. Jak wyżej wskazano pełnomocnik – radca prawny, mimo szerszego zakresu przedstawionego Sądowi pełnomocnictwa reprezentował Spółkę w postępowaniu przed tut. Sądem. W tym czasie pełnomocnik ten nie reprezentował Spółki w postępowaniu administracyjnym, w którym zapadło kwestionowane postanowienie. Po ogłoszeniu wyroku w sprawie II SA/Rz 1116/12 Sąd podał ustne motywy rozstrzygnięcia. Wyrok nie był wówczas prawomocny i każda ze stron tego postępowania mogła zaskarżyć go skargą kasacyjną, co wykluczałoby w przypadku złożenia takiej skargi przez Spółkę złożenie wniosku o przywrócenie terminu, skoro uważała ona – na skutek działań organu, że odwołania zostało złożone w terminie. Dopiero uprawomocnienie się tego wyroku oznacza, że strony zaakceptowały stanowisko Sądu i przyjęły do wiadomości, że Spółka A. uchybiła terminowi do złożenia odwołania. Przecież – co wyżej wskazano – w momencie sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – podkreślała, że w jej ocenie odwołanie zostało złożone w terminie. Tym samym nie można uznać, że przyczyny uchybienia terminowi do złożenia odwołania ustały w chwili, kiedy pełnomocnik reprezentujący Spółkę w postępowaniu przed sądem administracyjnym dowiedział się, że w ocenie Sądu orzekającego w sprawie II SA/Rz 1116/12 Spółka złożyła odwołanie z uchybieniem terminu. Tymczasem strona działająca w postępowaniu administracyjnym mogła pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że odwołanie złożyła w terminie, tym bardziej, że organ II instancji je rozpoznał. Jeśli więc pełnomocnik – radca prawny reprezentował skarżącą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a nie występował jednocześnie w postępowaniu administracyjnym, to nie można twierdzić, że w momencie kiedy dowiedział się pełnomocnik, że uchybiono terminowi ustały przyczyny jego uchybienia. Jak wyżej wskazano strona mogła bowiem kwestionować stanowisko Sądu w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej. W sytuacji gdy na rozprawie i podczas podania ustnie motywów rozstrzygnięcia przez sędziego sprawozdawcę nie była obecna osoba reprezentująca Spółkę, nie można podważać twierdzeń strony, że o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania dowiedziała się w dniu 28 marca 2013 r., dopiero po doręczeniu jej uzasadnienia wyroku przez pełnomocnika procesowego w tym dniu. Z tych względów w ocenie Sądu należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uznając, iż błędne ustalenie przez Dyrektora Izby Celnej daty, od której należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ odwoławczy weźmie pod uwagę, iż przyczyny uchybienia terminowi do złożenia odwołania obiektywnie ustały najpóźniej z datą uprawomocnienia się wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Rz 1116/12 i zbada w tych okolicznościach czy siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został zachowany.