II SA/Rz 880/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. A. O. w sprawie ze swojej skargi na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku na majątku. Posiadany dochód (tzn. wynagrodzenie za pracę w kwocie 1925,59 zł oraz dochód z tytułu najmu w wysokości 549 zł) w przeważającej części przeznacza na utrzymanie siebie i studiującego syna. Skarżąca wskazała, że jej wniosek jest uzasadniony wobec wysokich kosztów utrzymania i niepewnej sytuacji na rynku pracy. Jest właścicielką dwóch mieszkań: jednego o pow. 58,61 m.kw. (wartości 300 000 zł) oraz drugiego o pow. 19,24 m.kw. (wartości 80 000 zł), jak też niewykorzystywanej rolniczo nieruchomości (1,3 ha). Jako majątek wnioskodawczyni wskazała jeszcze oszczędności pieniężne w kwocie 12 250 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie A. O. dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych, a więc przyznania częściowego prawa pomocy. Przesądza o tym art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przyznanie takiego wsparcia uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). To więc wnioskujący o dofinansowanie przez Skarb Państwa winien udowodnić, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia jego przyznanie, na co wskazuje jednoznaczna treść powołanego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ponadto, związane jest to z brzmieniem art. 199, który jako obowiązującą w postępowaniu sądowym zasadę ustanawia obowiązek stron tego postępowania poniesienia związanych z nim kosztów. Z powyższych regulacji wynika, że instytucję prawa pomocy można zastosować jedynie wyjątkowo, w stosunku do osób o rzeczywiście niełatwej sytuacji życiowej, przede wszystkim finansowej. Analiza danych wniosku A. O. nie wykazała, by wymagała ona jakiegokolwiek dofinansowania ze środków publicznych. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w złożonym wniosku skarżąca podała, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych bez uszczerbku na swoim majątku. Tymczasem, w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie jest to przesłanka przyznania prawa pomocy, bowiem przecież każdy wydatek wiąże się z uszczupleniem zasobów materialnych strony, co jest oczywiste. Chodzi natomiast o to, czy samodzielne pokrycie przez stronę kosztów postępowania nie będzie skutkować takim zachwianiem jej sytuacji materialnej, iż pojawią się znaczne trudności z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb. Tego rodzaju zagrożenie u skarżącej nie występuje. Zauważenia wymaga, że - jak oświadczyła strona - dochód swój w przeważającej części przeznacza na utrzymanie siebie i syna. Powyższe znajduje potwierdzenie w zadeklarowanych przez wymienioną wydatkach, które nie wyczerpują całości tego dochodu. Mianowicie, wynosi on 2474,59 zł, zaś wydatki 2097 zł. Porównanie tych kwot prowadzi do wniosku, że skarżąca po zaspokojeniu swoich i syna potrzeb jest w stanie zaoszczędzić kwotę ok. 377 zł, która może zostać przeznaczona np. na koszty sądowe w niniejszej sprawie jako bieżący wydatek na równi z innymi. Skarżąca znajduje się w dobrej kondycji materialnej. Jest bowiem właścicielką dwóch mieszkań oraz nieruchomości rolnej. Wprawdzie oświadczyła ona, że nieruchomość ta nie jest użytkowana rolniczo, jednak może przecież zostać wydzierżawiona czy przynosić dochód w postaci środków z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Poza tym, bardzo istotną przeszkodą w uwzględnieniu wniosku strony jest fakt posiadania przez nią oszczędności pieniężnych w wysokości 12 250 zł, która znacznie przekracza wartość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, wynoszącego 2183 zł. Oszczędności te są także wystarczające do pokrycia ewentualnych dalszych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, z których tylko wpis od skargi kasacyjnej będzie stanowił stosunkowo dużą kwotę (połowa wpisu od skargi). Nie bez znaczenia dla rozpoznania niniejszego wniosku jest również fakt, że strona występuje w niniejszej sprawie za pośrednictwem radcy prawnego, a zatem będzie musiała pokryć koszt jego wynagrodzenia. Tymczasem, w świetle uregulowań P.p.s.a., na etapie, na którym niniejsza sprawa się znajduje, nie jest wymagany udział zawodowego pełnomocnika, a sąd z urzędu uwzględnia wszelkie nieprawidłowości, których dopuściły się organy administracji (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Koszty sądowe warunkują zaś nadanie sprawie dalszego biegu, a zatem bez ich uiszczenia sprawa nie może się toczyć. Mając to wszystko na uwadze stwierdzono brak podstaw do zwolnienia A. O. od kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy to bowiem wyjątek od wymienionej wyżej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania przez jego strony. Dlatego też to wnioskujący o uczynienie tego odstępstwa w jego wypadku winien udowodnić, że faktycznie nie jest w stanie sam sfinansować swojego udziału w danym postępowaniu. Prawo pomocy nie ma bowiem skutkować ochroną prywatnych zasobów strony, które zamierzyła ona przeznaczyć na jakieś inne, ważniejsze w jej ocenie cele. Ze względu więc na to, że skarżąca nie wydatkuje co miesiąc całości uzyskiwanych dochodów, a więc może poczynić pewne oszczędności na poczet kosztów sądowych, a przede wszystkim z uwagi na okoliczność dysponowania przez nią stosownymi oszczędnościami pieniężnymi, przekraczającymi wielkość tych kosztów w niniejszej sprawie, orzeczono o odmowie przychylenia się do wniosku skarżącej. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.