II SA/Rz 882/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...]; II SA/Rz 882/04 Uzasadnienie Przedmiotem skargi B. H. jest decyzja Wojewody z dn.[...].08.2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wniosek o przyznanie takiego świadczenia złożył skarżący w dn.[...].04.2004r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w B., powołując się na to, że wyrokiem sądu pracy jego pracodawca – spółka z o.o. A, został zobowiązany m.in. do sprostowania świadectwa pracy poprzez wskazanie, że zwolnienie go w 2001r. nastąpiło z przyczyn ekonomicznych po stronie zakładu pracy. B. H. wywodził, że nie mógł z tego względu przedstawić tego świadectwa w urzędzie pracy w chwili dokonania zwolnienia, czym uniemożliwiono mu nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego. W dn.[...].06.2004r. B. H. doręczył organowi I instancji prawomocny wyrok zaoczny Sądu Rejonowego dla W. z dn.[...].03.2004r. sygn. [...] nakazujący spółce z o.o. A dokonać sprostowania świadectwa pracy w ten sposób, że zwolnienie B. H. w dn.[...].10.2001r. przez w/w spółkę nastąpiło z przyczyn ekonomicznych dotyczących zakładu pracy. Działający z upoważnienia Starosty [...] Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w B. decyzją z dn.[...].07.2004r. Nr [...] odmówił przyznania od dnia [...].04.2004r. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W podstawie prawnej powołano przepisy art.37k ust.1 pkt 2, art.6 pkt 15 lit. b ustawy z dn.14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 58 z 2003r., poz.514 ze zm.), art.29 ust.2 i 3 ustawy z dn.30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz.1252) oraz art.104 ustawy z dn.14.06.1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm.). Organ I instancji wskazał, że wnioskodawca rozwiązać miał umowę o pracę ze spółką B w S. w dn.[...].12.2001r., następnie przebywał na zasiłku chorobowym przez okres 9 miesięcy, a w dn.[...].09.2003r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako bezrobotny z prawem do zasiłku od dnia [...].10.2003r. Wedle organu I instancji brak było podstaw prawnych do przyznania świadczenia przedemerytalnego, albowiem po rozwiązaniu stosunku pracy ze spółką A wnioskodawca nie zarejestrował się jako bezrobotny, tu przytaczając treść art.37 k ust.2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w B. wskazał, że ostatnie rozwiązanie stosunku pracy ze spółką B nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a to wyklucza wnioskodawcę jako nie spełniającego warunku z art.37k ust.1 pkt 2 powołanej uprzednio ustawy. Od powyższej decyzji obszerne odwołanie złożył B. H., zarzucając brak uwzględnienia wyroku Sądu Rejonowego w W., powołując przy tym okoliczności związane z brakiem możliwości złożenia kompletu dokumentów w 2001r. w związku z wolą uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Odpowiedzialnością za ten stan rzeczy odwołujący obarczał swego ówczesnego pracodawcę, wskazując że spółka B prowadziła w istocie działalność na bazie spółki A, a było to związane z działalnością prezesa spółki C. K. i jego córki, a w rzeczywistości chodziło o unikanie wywiązywania się przez podmiot gospodarczy w terminie ze zobowiązań finansowych. Podobnie miała się mieć rzecz z działalnością spółki C. Odwołujący się wraz z innymi pracownikami tych spółek dochodzili swych praw w prokuraturze, składali także stosowne wnioski do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Po uzyskaniu wymaganych dokumentów o pobieranych wynagrodzeniach oraz odprowadzanych składkach na ZUS, a w szczególności po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w W. w dn.[...].06.2004r. odwołujący się wyraził wolę uzyskania od tego dnia świadczeń przedemerytalnych, wskazując iż nie mógł z winy spółki A przedstawić wcześniej wymaganych dokumentów, uprawniających do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Zmusiło go to do podjęcia dalszej pracy zarobkowej, a wykonywane prace budowlane w złych warunkach doprowadziły odwołującego się do utraty zdrowia. Opisaną na wstępie decyzją z dn.[...].09.2004r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dn.[...].07.2004r. o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego B. H. Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sytuacji z mocy art.30 ust.1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych zastosowanie będą miały przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a następnie przytoczył treść art.37l i art.37k ust.1 cyt. ustawy odnoszące się do warunków przyznania świadczenia przedemerytalnego. Niespornym jest fakt zarejestrowania się B. H. w dn.[...].03.2003r. i to, że w tym dniu miał on ukończony 57 rok życia. Wojewoda zakwestionował jako dowód świadectwo pracy wystawione przez D S.A. za okres od [...].09.1961r. do [...].06.1963r., albowiem miało ono zostać wystawione w oparciu o świadectwo szkolne. Zdaniem organu odwoławczego B. H. nie spełnia wymogów określonych w art.37k ust.1 pkt 1 oraz ust.3-5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, albowiem w dn.13.10.2001r., tj. w dniu rozwiązania umowy o pracę ze spółką A z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie legitymował się 35-letnim okresem zatrudnienia. Wyliczono okresy uprawniające do emerytury podając, że wynoszą one łącznie 32 lata 2 miesiące i 22 dni. Nawet uwzględnienie zakwestionowanego okresu czasu między [...].09.1961r. a [...].06.1963r. nie uprawniało do przyjęcia, zdaniem wojewody że odwołujący się spełniał warunki przewidziane prawem do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie na powyższą decyzję wniósł B. H. Skarżący wywodzi, że do [...].10.2001r., tj. do dnia rozwiązania umowy o pracę ze spółką A legitymował się 35-letnim okresem pracy i miał wówczas ukończone 56 lat. Okoliczności te potwierdzić miał sam organ odwoławczy w piśmie z dn.[...].09.2004r. Skarżący podnosi, że nie mógł z winy pracodawcy wystąpić wówczas o należne mu świadczenie przedemerytalne, a okoliczności rozwiązania stosunku pracy z w/w spółką, jako "z przyczyny leżącej po stronie zakładu pracy" potwierdził Sąd Rejonowy w W. w wyroku z dn.[...].03.2004r. B. H. wywodzi, że w 2001r. był ustnie informowany przez pracowników Powiatowego Urzędu Pracy w B. o koniecznych przesłankach warunkujących nabycie prawa do świadczeń przedemerytalnych, ale nie wskazano mu wówczas, że zwolnienie z przyczyn ekonomicznych po stronie zakładu pracy musi występować u ostatniego pracodawcy. Skarżący wskazuje, że czuje się pokrzywdzony zarówno ze strony działań swego pracodawcy, jak i w wyniku zapadłych w jego sprawie decyzji. Ma to wpływ na stan jego zdrowia. W petitum skargi zawarto wniosek o przyznanie przez sąd świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Odwołując się do treści art.37 k ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ podniósł, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełnia ustawowe warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres krótszy niż 6 miesięcy ukończyła co najmniej 50 lat -kobieta i 55 lat – mężczyzna, oraz osiągnęła wiek uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Wskazano także, iż przed 1.01.2002r. jednym z warunków nabycia przez mężczyznę świadczenia przedemerytalnego było legitymowanie się 40 letnim okresem uprawniającym do emerytury, zaś zasiłek przedemerytalny mógł nabyć mężczyzna, bez względu na wiek i sposób rozwiązania stosunku pracy, jeżeli posiadał okres uprawniający do zasiłku w wymiarze 35 lat, a do tego okresu nie był wliczany okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Wojewoda zaprzeczył, by pracownicy urzędu pracy mogli zatem udzielać takich informacji, na które powoływał się skarżący, a uwzględniając obowiązujące w 2001r. przepisy wykluczony, by B. H. mógł nabyć wówczas prawo do zasiłku przedemerytalnego. Wojewoda przyznał, że wbrew własnej decyzji uznać należy, iż skarżący legitymuje się 35-letnim okresem uprawniającym do uzyskania emerytury, a do dn.[...].10.2001r. spełnił kryterium wieku. Odwołując się do bliżej niezidentyfikowanego orzecznictwa sądowego oraz do praktyki organów zatrudnienia wywodzono, że warunkiem nabycia żądanego świadczenia było spełnienie ustawowych przesłanek w dniu rejestracji. W konkluzji wniesiono raz jeszcze o oddalenie skargi. W pisemnej replice B. H. polemizuje z ustaleniami faktycznymi zawartymi w decyzji organu I instancji odnośnie poprawności określeń dat i formy rozwiązania umów o pracę, zarzucając działania przez organy na jego szkodę. Jeszcze raz wskazując na treść wyroku Sądu Rejonowego w W. odnośnie przyczyn rozwiązania umowy o pracę, skarżący wywodzi, iż należy się mu przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Pełnomocnik Wojewody na rozprawie dodatkowo powołała się na motywy zawarte w wyroku z dn.28.03.2002r. SA/Rz 1271/00. Wojewódzki sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega rozpoznaniu według ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), kryterium jej rozpoznania stanowi zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Sąd administracyjny może uwzględnić skargę tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy zachodzą przyczyny określone w art.156 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.) sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Sąd nie jest przy rozpoznawaniu skargi związany jej zarzutami i wnioskami, rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć domaganie się przyznania świadczenia przedemerytalnego przez sąd nie jest możliwe, bo sąd administracyjny nie posiada takich uprawnień w zakresie orzekania o legalności wydanych w sprawie decyzji. Podstawę materialnoprawną żądania skarżącego – B. H. stanowiły przepisy ustawy z dn.14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 58 z 2003r., poz.514). B. H. z wnioskiem o przyznanie mu świadczeń przedemerytalnych wystąpił w dn.[...].04.2004r. (data wpływu do organu I instancji), prawidłowo zatem organy obu instancji, powołując się na przepis przejściowy zawarty w art.30 ust.1 ustawy z dn.30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz.1252) uznały że sprawę powyższą należy rozpoznawać stosując przepisy ustawy z dn.14.12.1994r. Przepis powyższy stanowi, że "do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. ustawy o świadczeniach przedemerytalnych) stosuje się przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu". Kwestię nabycia prawa do świadczeń emerytalnych przez skarżącego należy rozpoznawać przez pryzmat brzmienia art.37k ust.1 w zw. z art.37l ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W myśl art.37 k ust.1 pkt 2 cyt. ustawy, bo ten warunek jako alternatywny wchodzi wyłącznie w grę w odniesieniu do skarżącego, świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, a prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby (art.37l ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu). Działający z upoważnienia Starosty [...] Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w B. odmawiając przyznania B. H. świadczenia przedemerytalnego uznał, że nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku, gdyż skarżący po rozwiązaniu stosunku pracy ze spółką A (w uzasadnieniu wpisano błędną nazwę spółki) w dn.[...].10.2001r. nie był zarejestrowany jako bezrobotny i nie ubiegał się wówczas o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, Decyzja ta eksponuje natomiast, że ostatnie rozwiązanie stosunku pracy z przedsiębiorstwem B w S. nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Utrzymując tę decyzję w mocy organ odwoławczy prezentował odmienną ocenę przyczyny odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego, koncentrując się na tym, że jego zdaniem B. H. nie osiągnął 35-letniego okresu uprawniającego do emerytury. Zakwestionowano w szczególności okres pracy między [...].09.1961r. do [...].06.1963r. tj. okres zatrudnienia i pobierania nauki w szkole dla pracujących. Organ wyliczył B. H., że do dnia rozwiązania stosunku pracy przez spółkę z o.o. A w dn.[...].10.2001r. legitymował się okresem uprawniającym do emerytury 32 lat, 2 miesięcy i 22 dni. W późniejszych pismach z dn.[...].09.2004r. i z dn.[...].09.2004r. Dyrektor Polityki Społecznej w [...] Urzędzie Wojewódzkim w R. i Zastępca Dyrektora tego wydziału w odpowiedzi na interwencje skarżącego przyznali, że B. H. posiada okres ponad 35 lat uprawniający do emerytury, a to wobec zaliczenia uprzednio kwestionowanego okresu uczęszczania do szkoły dla pracujących oraz okresu od [...].06.1993r. do [...].05.1994r., tj. okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W tym ostatnim piśmie powoływano się jednak na wyjaśnienia Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej mające eksponować konieczność rozwiązywania stosunku pracy z przyczyn po stronie zakładu pracy, ale u ostatniego pracodawcy. W takim też kierunku zajęto stanowisko w odpowiedzi na skargę. Zdaniem sądu decyzje obu instancji zapadły z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W myśl cyt. uprzednio przepisu ustawy o świadczeniach przedemerytalnych z 2004r. prawo do świadczenia przedemerytalnego, o jakie ubiega się skarżący musi być oceniane w świetle ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym nie w dn.[...].10.2001r., jak to opisuje Wojewoda w odpowiedzi na skargę, ale w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie mu świadczenia przedemerytalnego, tj. w dn.[...].04.2004r. Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w art.37l ust.1 prawo do nabycia świadczenia przedemerytalnego przez daną osobę wiąże ze spełnieniem warunków w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Tym dniem w stosunku do skarżącego jest [...].09.2003r. na ten więc dzień należy badać, czy B. H. spełniał warunki do przyznania mu świadczenia przedemerytalnego. Odwoływanie się do stanów prawnych obowiązujących w 2001r., tj. w czasie rozwiązywania umowy o pracę ze spółką A jest bezprzedmiotowe, skoro nie na ten dzień należy oceniać powstanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Niewątpliwie w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego skarżący spełniał warunek do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, skoro prawo takie uzyskał decyzją Starosty [...] z tegoż dnia. Niewątpliwie w dn.[...].10.2001r., tj. w dniu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn leżących po stronie spółki A, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, miał ukończone 55 lat życia. Nie jest podważane, że zatrudnienie w spółce A przez B. H. trwało dłużej niż 6 miesięcy. Niespornym obecnie także dla organu II instancji jest to, że w dacie [...].10.2001r. skarżący legitymował się 35 letnim okresem składkowym uprawniającym do przyznania emerytury. Zachodziły więc te okoliczności, od których uzależnione było nabycie przez skarżącego prawa do świadczenia przedemerytalnego. Argumentowanie, iż prawo to musi być oparte na podstawie jednego i ostatniego świadectwa prace, dyskredytujące niejako fakt podjęcia zatrudnienia przez B. H. po rozwiązaniu stosunku pracy w spółce A, nie opiera się na żadnym z przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a zatem nie może stanowić przyczyny do odmowy przyznania takiego świadczenia. Oznaczałoby także niedopuszczalną z punktu widzenia art.7 k.p.a. wykładnię przepisów prawa nie uwzględniającą słusznego interesu strony. Co się tyczy powołania na motywy zawarte w wyroku z dn.28.03.2002r. SA/Rz 1271/00, to zauważyć należy, że w sprawie będącej wówczas przedmiotem uwagi sądu, głównym zagadnieniem była ocena sposobu rozwiązania stosunku pracy. Wprawdzie istotnie sąd wyraził w w/w sprawie ocenę, że podjęcie kolejnego zatrudnienia, przy braku wystąpienia z wnioskiem o przyznanie zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, uniemożliwia uwzględnienie już poprzedniego sposobu rozwiązania stosunku pracy, niemniej stan faktyczny sprawy obecnie rozstrzyganej, z uwagi na wydanie przez sąd pracy wyroku dotyczącego sprostowania świadectwa pracy, jest inny niż w sprawie SA/Rz 1271/00. Z tej przyczyny, abstrahując nawet od tego, iż orzeczenia sądowe nie są źródłem prawa, nie można powoływać się w tym względzie na tożsamość spraw. Z tych przyczyn, uznając iż organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego – art.37l ust.1 i art.37k ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a naruszenie to miały wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa) sąd uchylił decyzje obu instancji.