II SA/Rz 882/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P. F. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej: "organ odwoławczy", "organ II instancji" lub "Kolegium") po rozpoznaniu odwołania P. F. uchyliło decyzję Starosty [...] ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w dniu 7 października 2015 r. do Starosty [...] wpłynęła informacja Komendanta Powiatowego Policji w S., że Skarżący w dniu 2 października 2015 r. w miejscowości T. prowadził pojazd marki Audi z prędkością 160 km/h t.j. z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Stwierdzono w niej również, że nie zatrzymano prawa jazdy ponieważ kontrolowany nie posiadał go podczas kontroli. Na tej podstawie Starosta [...] orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy kategorii A, B, C nr [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a.") poprzez nie zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c z Konstytucją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając decyzję organu I instancji wskazało, że wobec zmiany stanu prawnego, jaka nastąpiła pomiędzy orzeczeniem organu I instancji, a orzeczeniem organu odwoławczego, koniecznym było zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że kontrolując decyzję bierze pod uwagę przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej, w związku z czym, jak stwierdził dalej: "jeżeli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie miedzy wydaniem decyzji pierwszej instancji, a rozpatrzeniem odwołania, organ odwoławczy-zachowując tożsamość sprawy-obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego". Tymczasem, jak wskazano, zgodnie z ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2015 r. poz. 541; dalej: "ustawa o zmianie ustawy Kodeks karny") od dnia 4 stycznia 2016 r. przestał obowiązywać art. 7 ust. 1 pkt 2 poprzedniej ustawy zmieniającej, który stanowił, że do dnia 3 stycznia 2016 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( Dz.U. z 2015 r., poz. 155; dalej: "ustawa o kierujących pojazdami"), jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2012 r., poz. 1137, dalej: "Prawo o ruchu drogowym"). Natomiast od dnia 4 stycznia 2016 r. obowiązuje art. 102 ust. 1b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym administrator centralnej ewidencji kierowców, przekazuje staroście informację w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5 będące podstawą wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. W skardze do Sądu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy: - art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej tj. oparcie się na przepisach ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, dla których ustawodawca przewidział okres vacatio legis do dnia 1 stycznia 2017 r.- art. 102 ust. 1b ustawy, - art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego zastosowanie przy braku wskazania jakie przepisy procedury administracyjnej zostały naruszone, - art. 107 K.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, - art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez nie zwieszenie postępowania w sytuacji gdy wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Trybunał Konstytucyjny. Na podstawie art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości, a także na podstawie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu I instancji, ewentualnie o ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjmując za podstawę przepisy nieobowiązujące spowodowało, że wydanie na jej podstawie decyzji organu I instancji stało się niewykonalne. Ponadto wskazano również na naruszenie art. 97§ 1 pkt 4 K.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania do czasu zbadania zgodności z Konstytucją RP art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c o kierujących pojazdami w zakresie w jakim dopuszcza stosowanie w stosunku do tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie – sprawa K 24/15. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718; dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na decyzje administracyjne. Sąd rozpoznający skargę na decyzję dokonuje jej oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne badają, czy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty w przedmiocie zatrzymania P.F. prawa jazdy, z tego powodu, że po wydaniu przez organ I instancji, a przed rozpoznaniem sprawy przez organ odwoławczy przestał obowiązywać stanowiący podstawę wydania decyzji I instancji art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny, zgodnie z którym do dnia 3 stycznia 2016 r. podstawą zatrzymania prawa jazdy w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym była informacja o zatrzymaniu prawa jazdy wydana na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Po tym dniu tj. 4 stycznia 2016 r., jak wskazało Kolegium, zaczął obowiązywać art. 102 ust. 1b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym administrator centralnej ewidencji kierowców przekazuje staroście informacje w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, będące podstawą wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W związku z tym, że Starosta Powiatowy wszczął postępowanie na podstawie zawiadomienia Komendanta Powiatowego Policji, a nie na podstawie informacji administratora centralnej ewidencji kierowców Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzją pominęło, że ustawą z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. 2015 r., poz. 2183) w art. 6 prolongowano określoną w art. 7 ustawy o zmianie Kodeks karny datę z 3 stycznia 2016 r. na dzień 31 grudnia 2016 r. Kolejną zmianą, wprowadzoną z kolei ustawą z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2016 r., poz. 2001 ) w art. 4 przesunięto tą datę na dzień 3 czerwca 2018 r. Zmiany powyższych terminów korelowały ze zmianą terminu obowiązywania art. 102 ust. 1b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym administrator centralnej ewidencji kierowców przekazuje staroście informacje w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, będące podstawą wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Określony początkowo termin jego obowiązywania zgodnie z art. 9 ustawy został wyznaczony na dzień 4 stycznia 2016 r., został przesunięty na dzień: 1 stycznia 2017 r. – art. 6 ustawa z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw; 4czerwca 2018 r. –art. 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zarówno w dacie wydawania decyzji I instancji jak i przez organ II instancji podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy mogła stanowić informacja o zatrzymaniu prawa jazdy, o której mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W świetle powyższego wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawiadomienie Komendanta Powiatowego Policji mogło stanowić podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1c i ust. 1e ustawy o kierujących pojazdami. Postawione w tym zakresie zarzuty okazały się skuteczne. W tym stanie sprawy odpadła przesłanka uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji organu I instancji z art. 138 § 2 K.p.a. W ocenie Sądu stwierdzone uchybienie nie nosiło cech rażącego naruszenia prawa, czego domagał się Skarżący. Wbrew zarzutom organ podał podstawę prawną decyzji, wskazując jednak niewłaściwe jej brzmienie. Bezzasadny okazał się również zarzut nie zawieszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny zagadnienia mającego charakter wstępny dla niniejszego postępowania tj. zgodności przepisów art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustaw Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami – w zakresie w jakim dopuszcza stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie – art. 2 Konstytucji RP. W wyroku z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt K 24/15 Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził w tym zakresie niezgodności z Konstytucją – lit. a. W pkt b tego wyroku stwierdzono natomiast niezgodność z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h, ze względu na stan wyższej konieczności. Należy przy tym zauważyć, że Skarżący, ani w odwołaniu ani też w skardze do Sądu nie powoływał się na tego rodzaju okoliczności Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy weźmie pod uwagę wskazówki Sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.