II SA/Rz 883/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-10-28

Skład orzekający: Piotr Godlewski, Maria Mikolik, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wynikający z przepisów ustawy i rozporządzenia, jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, nawet jeśli rodzic nie stawił się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne i nie przedstawił zaświadczenia o przeciwwskazaniach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, wynikający z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia, jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Brak stawienia się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne, które jest integralną częścią procedury szczepienia, uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinno być traktowane jako odmowa jego poddania się. Obowiązek ten nie przedawnia się z wiekiem dziecka, a jedynie zmienia się tryb jego wykonania na szczepienia wyrównawcze.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Po otrzymaniu upomnienia i wystawieniu tytułu wykonawczego, matka dziecka wniosła zarzuty do organu egzekucyjnego, kwestionując wymagalność obowiązku oraz prawidłowość postępowania. Organy administracji utrzymały w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów, wskazując na istnienie obowiązku prawnego i odpowiedzialność rodzica za jego wykonanie. Matka dziecka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. przekroczenie delegacji ustawowej przez rozporządzenie, brak wymagalności obowiązku oraz naruszenie praw konstytucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2025 r. sprawy ze skargi S.C. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 14 kwietnia 2025 r. nr SE.9022.7.241.2024.KSZ w przedmiocie oddalenia zarzutów - oddala skargę - Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r. nr SE.9022.7.241.2024.KSZ, Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: PPWIS lub Organ egzekucyjny), działając na podstawie art. 18, art. 26 § 5c w zw. z § 5d, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132, dalej: u.p.e.a), art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: K.p.a.) oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416) po rozpatrzeniu zażalenia S. C. (dalej: Skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: PPIS w [...] lub wierzyciel) z 23 grudnia 2024 r. nr [...] w sprawie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne: W związku z brakiem szczepienia małoletniego O. C., PPIS w [...] upomnieniem z 2 sierpnia 2024 r. wezwał matkę dziecka – Skarżącą S. C. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych. Stosowne upomnienie nr [...] z 2 sierpnia 2024 r. doręczono Skarżącej 5 sierpnia 2024 r. W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w [...] 11 października 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązując stronę do poddania dziecka zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: - wirusowemu zapaleniu wątroby, - błonicy, tężcowi, krztuścowi, - poliomyelitis, - odrze, śwince i różyczce, oraz wystosował do organu egzekucyjnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej. Postanowieniem z 29 października 2024 r. PPWIS orzekł o nałożeniu na stronę grzywny w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 11 października 2024r. Pismem z 18 listopada 2024 r. Skarżąca wniosła równocześnie zarzuty do tytułu wykonawczego, podnosząc brak wymagalności obowiązku szczepień (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.) oraz zażalenie do Ministra Zdrowia. Postanowieniem z 23 grudnia 2024 r. PPIS w [...] oddalił zarzuty strony, akcentując wymagalność obowiązku szczepień oraz prawidłowe doręczenie upomnienia do dobrowolnego wykonania tego obowiązku. Pismem z 17 stycznia 2025 r. strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie z 23 grudnia 2024 r., w którym podniosła naruszenie: - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.; dalej: u.z.z. bądź ustawa) poprzez uznanie obowiązku szczepień za wymagalny, mimo braku indywidualnego kalendarza i niewykluczenia przeciwwskazań; - art. 124 § 2, art. 107 § 3, art. 126 K.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu do indywidualnej sytuacji zobowiązanego i brak wskazania dowodów potwierdzających wymagalność obowiązku; - art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyczerpujące rozpoznanie materiału dowodowego i brak poszanowania zasady zaufania do organów władzy publicznej; - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ( Dz. U. z 2025 poz. 782 – zwanego dalej: rozporządzenie MZ) poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek szczepień jest wymagalny wyłącznie z powodu osiągnięcia przez dziecko określonego wieku; - art. 8 ust. 1 EKPCz oraz art. 31 ust. 1, art. 47 i art. 68 Konstytucji RP - bezpodstawne ograniczenie prawa do prywatności i ochrony zdrowia Skarżącej. Powołanym na wstępie postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r. Organ egzekucyjny utrzymał w mocy postanowienie PPIS z 23 grudnia 2024 r. oddalające zarzuty Skarżącej. Organ odniósł się do zarzutów strony, wskazując, że brak wykonania badań kwalifikacyjnych nie oznacza braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych. Podkreślono, że obowiązek szczepień obejmuje procedurę, której integralną częścią jest badanie lekarskie kwalifikujące do szczepienia. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, to niestawienie się rodzica z dzieckiem w placówce medycznej uniemożliwiło przeprowadzenie badania, wykluczenie przeciwwskazań oraz ustalenie indywidualnego kalendarza szczepień. Brak realizacji obowiązku wynikał zatem z działań rodzica, który nie zgłosił się z dzieckiem do punktu szczepień i nie przedstawił żadnego zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach. Organ podkreślił, że obowiązek szczepień wynika wprost z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i został potwierdzony jako zgodny z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19. Wyrok ten wskazuje na konieczność określenia szczegółowego harmonogramu szczepień w rozporządzeniu Ministra Zdrowia, która to przesłanka została spełniona w rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. Organ wskazał, że terminy i schematy szczepień określone w załączniku do rozporządzenia precyzują liczbę dawek, wiek dziecka oraz termin wykonania obowiązku, a niedochowanie tych terminów czyni obowiązek wymagalnym i podlegającym egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutów dotyczących rzekomego braku odniesienia się do indywidualnej sytuacji zobowiązanego, organ wskazał, że wierzyciel szczegółowo odniósł się do wszystkich zarzutów strony i ocenił materiał dowodowy w sposób kompletny i wyczerpujący. Wskazano, że obowiązek szczepień staje się wymagalny z chwilą osiągnięcia przez dziecko określonego przedziału wiekowego, a niewykonanie obowiązku zostało jednoznacznie potwierdzone w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ wyjaśnił również, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym ma charakter bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie skutkuje możliwością wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sam fakt wyznaczenia maksymalnego terminu wykonania szczepienia nie oznacza, że obowiązek staje się wymagalny dopiero po jego upływie - obowiązek jest wymagalny z momentem nieprzeprowadzenia szczepienia w terminie określonym w harmonogramie. Końcowo organ egzekucyjny stwierdził, że zarzuty naruszenia praw konstytucyjnych i konwencyjnych są bezzasadne. Obowiązek szczepień służy ochronie zdrowia publicznego oraz dobra dziecka i jest zgodny z art. 68 Konstytucji RP, a także z zakresem kompetencji organów władzy publicznej. Ingerencja państwa w zakresie obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów ustawowych jest dopuszczalna i konieczna w celu ochrony zdrowia oraz zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, a działania organu pozostają w pełni zgodne z Konstytucją RP i Konwencją o Ochronie Praw Człowieka. Z tych względów wszystkie zarzuty strony zostały uznane za niezasadne. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika- zaskarżyła powyższe postanowienie organu, zarzucając naruszenie: - art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z w zw. z rozporządzeniem MZ, poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł, - art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z w zw. z § 3 Rozporządzenia MZ poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż rozporządzenie to zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, - art. 124 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, - art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego Skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W oparciu o wskazane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia PPWIS, postanowienia PPIS w [...] oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ egzekucyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. Uwzględnienie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje jedynie w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreślone granice kontroli Sąd stwierdził, że nie zachodzą podstawy do wyeliminowania z porządku prawnego zaskarżonego postanowienia, gdyż odpowiada ono obowiązującemu prawu. Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie PPIS w [...] oddalające zarzuty Skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej, w związku z uchylaniem się przez Skarżącą od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają między innymi obowiązki o charakterze niepieniężnym, pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wnosząc zarzut zobowiązana zakwestionowała możliwość prowadzenia egzekucji. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącej zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w 11 października 2024r. przez wierzyciela - PPIS w [...]. Tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust.2 oraz art. 17 u.z.z. oraz § 2, § 3 i załącznik nr 1 rozporządzenia MZ. Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku, o charakterze niepieniężnym, polegającego na niepoddaniu dziecka szczepieniu. Jak wynika z akt sprawy do Skarżącej skierowano upomnienie, wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku, której to okoliczności Skarżąca nie kwestionuje, podnosząc zarzuty, co do braku wymagalności nałożonego na nią obowiązku oraz ogólnie pojętego ograniczenia swobody decyzyjnej rodziców, a także braku zasadności wprowadzania obowiązku szczepień z odwołaniem do zasad obowiązujących w innych krajach europejskich. Wskazuje także na przedawnienie obowiązku zaszczepienia dziecka, które ukończyło już 6 lat, w stosunku do dawek szczepień których podania domaga się wierzyciel. Odnosząc się do zarzutów wniesionej skargi, należy w pierwszej kolejności podkreślić, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Źródłem tego prawa jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z. zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny - art. 5 ust. 2 u.z.z. W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077) powoływane jako rozporządzenie MZ, które obowiązywało w dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie tj. 11 października 2024r., Powołane rozporządzenie określa między innymi: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia MZ). W stanie prawnym obowiązującym w dacie wystawienia tytułu wykonawczego nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z. skonkretyzowany został w rozporządzeniu MZ, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania podstawy prawnej obowiązku egzekwowanego wobec Skarżącej. W wystawionym tytule wykonawczym wskazano, że brakujące szczepienia ochronne u dziecka Skarżącej to szczepienia przeciwko: - wirusowemu zapaleniu wątroby, - błonicy, tężcowi, krztuścowi, - ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) - odrze, śwince i różyczce Egzekwowane szczepienia oraz zakres czasowy obowiązku szczepień zostały wykazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia MZ, w którym wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, przy czym obowiązek ten w przypadku szczepień stanowiących przedmiot sporu w niniejszej sprawie zgodnie z §3 ust. 1 pkt 2, 4, 5 i 7 rozporządzenia dotyczy dzieci i młodzieży do ukończenia 19 roku życia. W konsekwencji, w świetle przywołanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa nie budzi wątpliwości istnienie i wymagalność obowiązku poddania syna Skarżącej ur. [....] grudnia 2015r. wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom ochronnym, zarówno w dacie wystawienia upomnienia, a następnie tytułu wykonawczego, jak i w dacie rozstrzygania w przedmiocie zarzutów Skarżącej przez organy obu instancji. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowana ustalona przez organy w toku postępowania okoliczność, że dziecko Skarżącej nie zostało zaszczepione wymienionymi w tytule wykonawczym szczepionkami pomimo, że terminy podania poszczególnych dawek szczepionek już upłynęły, co potwierdza treść załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. W świetle powyższego brak podstaw do kwestionowania stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Trzeba jednocześnie zauważyć, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Poddanie się takiemu badaniu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. W trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4 (art. 17 ust. 3 ustawy). Zgodnie z ust. 4 art. 17 ustawy po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Przepisy ustawy i rozporządzenia przewidują zatem tryb ustalenia, czy dziecko kwalifikuje się do szczepienia w określonym terminie. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że wynikająca z art. 17 ust. 2 u.z.z. konieczność poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza powinność poddania się również badaniom kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odmowa wzięcia udziału w badaniu uniemożliwia wykonanie szczepienia i powinna być traktowana jako odmowa poddania się temu szczepieniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1622/18 oraz z 23 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 3090/19). Odnosząc się do zarzutów skargi, w kwestii braku zasadności wprowadzenia obowiązku szczepień z odniesieniem do stanów faktycznych i prawnych w innych krajach europejskich, podkreślić należy, że przytoczone argumenty, badania i wypowiedzi mogłyby zostać docenione w szeroko pojętej dyskusji społecznej, w przedmiocie konsekwencji szczepień, ich zalet oraz niebezpieczeństw z nimi związanych, niemniej jednak muszą pozostać bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, mającej na celu kontrolę legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji państwowej, egzekwujących obowiązek ustawowy wynikający wyraźnie z treści obowiązującego prawa. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, z godnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Art. 8 ust 2 stwierdza bowiem wyraźnie, że ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa jest niedopuszczalna, z wyjątkiem jednak przypadków przewidzianych przez ustawę, koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Przewidziany zatem w art. 17 u.z.z. obowiązek szczepień mieści się w granicach dopuszczanej prawem ingerencji władzy publicznej w korzystanie z tego prawa do życia prywatnego i rodzinnego. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku szczepień opartego o tezy wyroku WSA w Warszawie V SA/Wa 2364/24, Sąd w składzie orzekającym, stwierdza że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie ma podstaw do postawienia organowi egzekucyjnemu zarzutu braku wystarczającego uzasadnienia możliwości wykonania egzekwowanego obowiązku. Obowiązek szczepienia małoletniego dziecka Skarżącej wynika wprost z przepisów prawa, uszczegółowionych w treści rozporządzenia MZ oraz treści załącznika do tego rozporządzenia określającego konkretny harmonogram szczepień. Wbrew twierdzeniu skargi, harmonogram ten nie określa maksymalnych terminów egzekwowania nałożonego na obywateli obowiązku szczepień, ale maksymalny termin dobrowolnego wykonania tego obowiązku, po upływie którego obowiązek szczepień jako niewykonany w terminie podlegać może egzekwowaniu w granicach zakreślonych treścią §3 rozporządzenia MZ tj. do wieku, w którym osoba przebywająca na terenie RP ma ustawowy obowiązek poddać się szczepieniu . Sąd w składzie orzekającym nie zgadza się zatem z tezą Skarżącej, jakoby wykroczenie poza zakres wieku określonego w harmonogramie szczepień tj. harmonogramie przewidzianym dla dobrowolnego wykonania obowiązku szczepienia, miałoby zaprzeczać możliwości przymuszenia do szczepienia w ramach egzekucji obowiązku charakterze niepieniężnym, jeśli osoba mająca być podana szczepieniu, podlega temu obowiązkowi z mocy §3 rozporządzenia MZ. Ograniczenie zakresu wymagalności obowiązku szczepienia wyłącznie do dat wskazanych w harmonogramie szczepień czyniłoby egzekucję tego obowiązku niewykonalną. Niewątpliwie bowiem do egzekucji obowiązku szczepień dochodzi wyłącznie w sytuacji, kiedy obowiązek ten nie został spełniony dobrowolnie, w okresach zakreślonych w tzw. kalendarzu szczepień. W przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminie wynikającym z Harmonogramu szczepień, należy jak najszybciej przeprowadzić szczepienia wyrównawcze, aby zminimalizować ryzyko zachorowania u nieszczepionej osoby. Szczepienia wyrównawcze prowadzi się według indywidualnego kalendarza szczepień, planowanego przez lekarza przy zastosowaniu dostępnych dla danej osoby, z uwagi na wiek i stan zdrowia, szczepionek (Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z 31 października 2024 r. w sprawie programu szczepień ochronnych na rok 2025 - Dz. Urz. Min. Zdr. Z 2025r. poz.93). Tym samym, po przekroczeniu wieku wynikającego z Harmonogramu szczepień, obowiązek poddania się szczepieniu nie ulega przedawnieniu, ale tryb wykonania tego obowiązku ulega zmianie. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku indywidualnego kalendarza szczepień dla małoletniego dziecka Skarżącej należy podkreślić, że obowiązek stworzenia takiego indywidualnego kalendarza wraz z innymi zasadami dokonywania szczepień wyrównawczych wynika z w/w Komunikatu GIS, zgodnie z zapisami którego, Indywidualny Kalendarz Szczepień planuje lekarz przy zastosowaniu szczepionek dostępnych dla danej osoby, biorąc pod uwagę jej wiek i stan zdrowia, a także schemat szczepienia zgodny z określonymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego odstępami czasu między poszczególnymi dawkami. Skoro zatem stworzenie indywidualnego kalendarza szczepień uzależnione jest od wieku i stanu zdrowia konkretnej osoby to logicznym jest, że dla jego stworzenia konieczne jest stawienie się tej osoby na wizytę lekarską. Jeśli zatem Skarżąca nie stawiła się z dzieckiem na wizytę lekarską, uniemożliwiając tym samym stworzenie indywidualnego kalendarza szczepień i wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia dziecka to w tym stanie faktycznym zarzuty skargi, należy uznać za bezzasadne. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło