II SA/Rz 884/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 884/05 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. /[...]/, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm./ w związku z art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Starosty z dnia [...] września 2004 r. /[...]/ w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w H. zmieniło zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustaliło opłatę za pobyt A. B. w Domu Pomocy Społecznej w H. w wysokości 65 % dochodu netto miesięcznie począwszy od dnia 1 maja 2004 r., zaś w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Z uzasadnienia decyzji ostatecznej wynika, że Starosta decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. ustalił odpłatność za pobyt A. B. w Domu Pomocy Społecznej w H. /umieszczonego tam decyzją z dnia [...].06.2003 r./ w wysokości 200 % kwoty określonej w ustawie, tj. 193,42 zł z zastrzeżeniem, iż 60 % świadczenia będzie podlegać potrąceniu z przyznanego stronie świadczenia emerytalno-rentowego. W związku z wejściem w życie nowej ustawy o pomocy społecznej powołaną wyżej decyzją z dnia [...] września 2004 r. organ I instancji ustalił z dniem 1 maja 2004 r. nową kwotę opłaty za pobyt w DPS w wysokości 70 % dochodu netto, tj. 196,90 zł, zastrzegając, że cała kwota będzie potrącona ze świadczenia emerytalno-rentowego strony. Pismem z dnia 28 września 2004 r. skierowanym do PCPR w P. za pośrednictwem Dyrektora DPS w H. A. B. wyraził niezadowolenie z wysokości ustalonej opłaty – w jego ocenie winna ona wynosić 65 % świadczenia. W dniu 29 maja 2005 r. ponowił on swój środek zaskarżenia, kierując pismo bezpośrednio do SKO. Uwzględniając odwołanie, Kolegium przyjęło, że zostało ono wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. A. B. zaskarżoną decyzję otrzymał w dniu 20 września 2004 r., odwołanie od niej wniósł 28 września 2004 r. do organu niewłaściwego, jednakże zgodnie z art. 65 § 2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisowego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu /w rozważanym przypadku można dopatrywać się zaniechania Dyrektora DPS w H. w przekazaniu odwołania do SKO/. Z mocy art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ z dniem wejścia w życie tej ustawy wygasły decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm./. Powstała zatem konieczność ustalenia nowej opłaty. Na podstawie art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego /Dz.U. Nr 203, poz. 1966/ osoby przyjęte do domu pomocy społecznej przed 1 stycznia 2004 r. oraz osoby posiadające skierowanie wydane przed 1 stycznia 2004 r. ponosiły opłatę na dotychczasowych zasadach; A. B. do DPS w H. został przyjęty przed tą datą. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej był odpłatny, opłatę ponosił mieszkaniec domu, nie więcej niż 70 % swojego dochodu. W przepisie art. 66 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zawarto nowelizację ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm./, zmieniając treść art. 140 ust. 4 pkt 3. Na podstawie tego przepisu wysokość potrąceń z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej, zakład opiekuńczo-leczniczych lub zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych /art. 139 ust. 1 pkt 10/ nie mogła przekroczyć 65 % miesięcznego świadczenia. Starosta miał zatem możliwość ustalenia wysokości opłaty za pobyt w DPS w granicach do 70 % dochodu. Dochodem odwołującego się były wyłącznie świadczenia emerytalne, których granica potrąceń była ściśle oznaczona – do 65 % tego świadczenia. Przedmiotową odpłatność należało więc określić na 65 %. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. A. B. domagał się zwrotu nadpłaconych pieniędzy za okres pobytu w DPS W. i DPS H. wraz z ustawowymi odsetkami. Zdaniem skarżącego odpłatność za pobyt w DPS nie mogła wynosić więcej niż 60 % dochodu, a ostatnio 65 %. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej zostały podane. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; z możliwości normatywnej przewidzianej w tym przepisie Sąd skorzystał przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Wymieniony wyżej obowiązek kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obejmuje także badanie istnienia przesłanek nieważności decyzji bądź innego aktu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja musiała podlegać usunięciu z obrotu prawnego, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ rażąco naruszył przepisy prawa powołanego jako jej podstawa proceduralna. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego /art. 15 k.p.a./ organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Forma decyzji administracyjnej jest wyłączną formą ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Przepis art. 138 k.p.a. wymienia w swej treści decyzje, jakie może wydać organ odwoławczy, a więc merytoryczne /art. 138 § 1 pkt 1 i 2, zdanie pierwsze/ i kasacyjne /art. 138 § 1 pkt 2 in fine i art. 138 § 2/. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2, zdanie pierwsze, organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Ma przy tym swobodę oceny – w K.p.a. nie wymieniono rodzajów wadliwości decyzji organu pierwszej instancji – co uzna za wadliwość tej decyzji. Powyższy przepis stanowi podstawę proceduralną zaskarżonej decyzji. Decyzją tą zmieniono decyzję Starosty z dnia [...] września 2004 r. /[...]/ w ten sposób, że ustalono skarżącemu opłatę za pobyt w DPS w H. w wysokości 65 % dochodu netto miesięcznie począwszy od 1 maja 2004 r. /pkt 1/, a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy /pkt 2/. Takie rozstrzygnięcie organu odwoławczego, w świetle tego, co wyżej powiedziano, oznacza, że organ ten rażąco naruszył wskazany w podstawie prawnej przepis prawa procesowego /pozostając z nim w sprzeczności/. Treść tego przepisu jest jasna i nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Stąd też oczywistość naruszenia prawa przez organ odwoławczy daje podstawę do uznania tego naruszenia za rażące. W rezultacie więc stanowi ono przesłankę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji /art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a./. Rażące naruszenie przepisów prawa powołanego jako podstawa proceduralna rozstrzygnięcia jest bowiem przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji /vide: wyrok NSA z dnia 8.08.1986 r., SA/Wr 370/86, nie publ./. Z przyczyn wyjaśnionych na wstępie, żądanie skarżącego dotyczące zwrotu nadpłaconych pieniędzy za pobyt w domach pomocy społecznej nie mogło zostać uwzględnione, gdyż takie rozstrzygnięcie /in merito/ nie mieści się w kompetencjach tego Sądu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. 31.07.06mk