II SA/Rz 887/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - postanawia - odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2013 r. Wojewódzki sąd Administracyjny w Rzeszowie zawiesił postępowanie w sprawie zainicjowanej skargą M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 7 stycznia 2014 r. M. D. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wniósł o ustanowienie adwokata. Z wniosku tego, jak też akt administracyjnych sprawy wynika, że składający go prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i ojcem, sprawując nad nimi opiekę, jako że są to osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym, mające problemy z poruszaniem się. Rodzina utrzymuje się z emerytur pobieranych przez rodziców wnioskodawcy w kwotach po 1 000 zł miesięcznie. Wobec niewystarczającego do rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy oświadczenia strony, wezwano ją do złożenia dodatkowego oświadczenia, jak też do przedstawienia dodatkowych dokumentów. Wezwanie dotyczyło mianowicie wskazania średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny, domu, z tytułu korzystania z telefonu, wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych oraz przedłożenia wyciągów z posiadanych przez wszystkie wchodzące w skład wspólnego gospodarstwa domowego osoby rachunków bankowych za okres od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia wykonania wezwania. Przedmiotowe wezwanie doręczone zostało adresatowi do rąk dorosłego domownika – matki S. D. w dniu 13 stycznia 2014 r., co znajduje odbicie na zwrotnym potwierdzeniu jego odbioru. Do dnia 20 stycznia 2014 r., jak też do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie zastosował się do treści powołanego wezwania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że przy rozstrzyganiu w przedmiocie niniejszego wniosku miano na uwadze treść art. 127 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którym podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Uznano, że zawieszenie postępowania nie stoi jednak na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przystępując do merytorycznej oceny żądania M. D. należy podnieść, że dotyczy ono przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, jako, że wyżej wymieniony domaga się ustanowienia adwokata. Jest on nadto z mocy ustawy (tj. art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie ze swojej skargi. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanką uwzględnienia wniosku strony w tym zakresie jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższego spoczywa przy tym – jak wprost wynika z powołanej regulacji – na wnioskodawcy. To bowiem w jego interesie leży rzetelne przedstawienie danych świadczących o zasadności uczynienia w jego przypadku wyłomu od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez jego strony kosztów postępowania (art. 199 P.p.s.a.). W przypadku, gdy oświadczenie strony jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i stanu rodzinnego bądź też budzi wątpliwości, ustawodawca przewidział w art. 255 P.p.s.a. możliwość wezwania jej o uzupełnienie danych i dokumentów w tym zakresie. Ma to ułatwić składającemu wniosek przedstawienie takich danych, które uznano za potrzebne z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest zatem podjęcie z sądem należytej współpracy celem umożliwienia należytego rozpoznania zgłoszonego przez niego żądania. Zupełna bierność w tym przedmiocie bądź też wybiórcza jedynie współpraca musi skutkować negatywnymi dla strony konsekwencjami. Fakt bowiem, że udzielana przez Państwo pomoc finansowana jest z publicznych środków powoduje, że okoliczności dotyczące jej przyznania nie powinny budzić jakichkolwiek wątpliwości. Prawo pomocy jest – jak już bowiem wspomniano – instytucją o wyjątkowym charakterze. Może być zatem stosowana tylko, gdy przedstawione przez stronę dane jednoznacznie wskazują na potrzebę udzielenia jej wsparcia celem zapewnienia gwarantowanej konstytucyjnie zasady prawa do sądu. Powyższa interpretacja znajduje wsparcie w orzecznictwie sądowym, w świetle którego niedopełnienie obowiązku współpracy z Sądem może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (tak np. postanowienie NSA z 8.08.2013 r., II FZ 628/13, LexPolonica nr 7418849). Powracając do faktów w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że M. D. nie wykazał, że poza jego możliwościami finansowymi leży poniesienie kosztów udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podał jedynie, że nie ma żadnego majątku, jak też oszczędności, a jedynym dochodem rodziny są emerytury uzyskiwane przez jego rodziców. Nie wyjaśnił jednak, czy ich konkretne kwoty to wartość netto czy brutto. Nie wskazał także wysokości comiesięcznych wydatków na utrzymanie własne i domowników, utrzymanie domu, jak też nie nadesłał wyciągów z posiadanych przez wyżej wymienionych rachunków bankowych. Dane te miały umożliwić szersze poznanie faktycznej sytuacji materialnej strony. Ich brak pozbawia zaś takiej możliwości, co czyni niemożliwym uznanie, że wnioskodawca wykazał spełnienie w jego wypadku przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z podanych względów odmówiono uwzględnienia żądania M. D. dotyczącego ustanowienia adwokata, działając na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.