II SA/Rz 888/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 16 lutego 2007 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania G. M. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] maja 2006r. nr [...] zmieniającej decyzję z dnia [...].08.2005r. w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku w ten sposób, że uchylono prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyznanego na córkę A. M. na okres od dnia 1.02.2006r. do dnia 30.04.2006r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy zmienił wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] uchylając prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu kształcenia rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego dla G. M. na córkę A. M. na okres od dnia 1.02.2006r. do 30.04.2006r. Na skutek odwołania G. M. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...].05.2006r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy zmienił swoją wcześniejszą decyzję w ten sposób, że uchylił prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego przyznanego na dziecko A. M. na okres od dnia 01.02.2006r. do dnia 30.04.2006r., a pozostałe uprawnienia przyznane decyzją z dnia [...].08.2005r. oraz decyzją z dnia [...].09.2005r. pozostawił bez zmian. G. M. od decyzji tej wniosła odwołanie prosząc o ponowne rozpoznanie sprawy, bowiem jej zdaniem interpretacja równoznaczności określenia "nie zasądzenia świadczeń alimentacyjnych" z "wygaśnięciem obowiązku alimentacyjnego" jest niesprawiedliwa i nielogiczna. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i wskazało, że w dniu [...].02.2006r. do Biura Świadczeń Rodzinnych w N. wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w N., zgodnie z którym w dniu [...].01.2006r. wygasł obowiązek alimentacyjny A. M. w stosunku do E. i A. M. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 21.01.2006r., w związku z czym organ I instancji uznał, że od dnia 21.01.2006r. nie są zasądzone świadczenia alimentacyjne w stosunku do A. M., która studia zaoczne kończy w 2006 roku. Zgodnie z art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica chyba, że : a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania. W dniu wydania zaskarżonej decyzji nie były więc zasądzone świadczenia alimentacyjne, a bierze się pod uwagę sytuację aktualną rodziny. Wobec tego organ I instancji zasadnie przyjął interpretację, że ustawowe stwierdzenie "nie zasądzenie świadczeń alimentacyjnych" jest równoznaczne z brakiem aktualnego prawa do alimentów zasądzonych przez sąd. Na decyzję tą skargę wniosła G. M. i opisując dotychczasowy tok postępowania przed organami administracyjnymi naprowadziła, że wyrok nie dotyczył zasądzenia alimentów a wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Zdaniem skarżącej nie są to pojęcia jednoznaczne. Powołując następnie art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zarzuciła, że niezasadnie "dopasowana" została do tego artykułu, skoro jest matką samotnie wychowującą dziecko, a alimenty na córkę były zasądzone 19 lat temu, zaś ustawa nie przewiduje jak należy postępować gdy obowiązek alimentacyjny wygasł. Skarżąca wskazała też, że należałoby zastanowić się, jak postępować w sytuacji, gdy dziecko jest uprawnione do zasiłku rodzinnego z dodatkami, jest wychowywane przez samotną matkę czy też ojca, ma orzeczony II stopień niepełnosprawności, a skończyło 18 lat/ sąd orzekając rozwód, odnosi się tylko do małoletnich dzieci – powierza władzę rodzicielską, zobowiązuje rodziców, bądź jednego z nich do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania/, przy czym były zasądzone świadczenia alimentacyjne, a obowiązek alimentacyjny wygasł. Reasumując skarżąca stwierdziła, że Kolegium nie wzięło pod uwagę wszystkich aspektów sprawy i wykazało się małą rzeczowością oceny zebranej dokumentacji i podało przeinaczoną interpretację ustawy, dyskryminując w ten sposób jej dziecko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Stan faktyczny jest bezsporny: decyzją z dnia [...].09.2005r. zmieniającą w trybie art.154 Kpa decyzję z dnia [...].08.2005r., Burmistrz Miasta i Gminy na wniosek G. M. przyznał A. M. prawo do zasiłku rodzinnego na okres od 1.09.2005r. do 30.04.2006r. wraz z dodatkiem do tego świadczenia z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Następnie, w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w N. sygn. [...] ustalającym, że obowiązek alimentacyjny A. M. wobec m.in. A. M. wygasł i prawomocnością tego orzeczenia z dniem 21.01.2006r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia [...].05.2006r., w trybie art.154 Kpa – uchylił prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka A. M. przyznane wskazanymi powyżej decyzjami i jednocześnie orzekł, że pozostałe uprawnienia przyznane tymi decyzjami pozostają bez zmian. Decyzja ta utrzymana została w mocy rozstrzygnięciem stanowiącym przedmiot skargi. W podstawie prawnej decyzji organu I instancji, a zaakceptowanej przez Kolegium, powołany został przepis art. 154 Kpa. W myśl § 1 tegoż artykułu, Art. 154. § 1. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; w takich przypadkach właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (§ 2). Wskazany przepis ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby można było wzruszyć decyzję ostateczną. Po pierwsze - musi to być decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a po wtóre - za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W konkretnym przypadku przesłanki te łącznie nie występują, gdyż zmiana nie dotyczy decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa ale decyzji na mocy której strona prawo nabyła. Jest tak dlatego, ponieważ decyzja z dnia [...].08.2005r., która w tym zakresie nie przyznawała stronie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku na A. M., została zmieniona właśnie w trybie art. 154 Kpa decyzją z dnia [...].09.2005r.; zmiana ta spowodowała nabycie prawa do świadczeń rodzinnych. Wobec tego rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczy decyzji przyznającej prawo co ma ten skutek, że nie jest dopuszczalna w trybie powołanego przepisu zmiana lub uchylenie takiej decyzji. Zatem stwierdzić należy, że organy naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy co ma ten skutek, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie miał na uwadze nie tylko bezsporny stan faktyczny ale przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w szczególności rozdział 6 ustawy – postępowanie w sprawach przyznania i wypłacania świadczeń rodzinnych. W rozdziale tym, poza przepisami odnoszącymi się do ustalania prawa do świadczeń, zamieszczone są przepisy odnoszące się do okresów, na które przyznawane są świadczenia rodzinne oraz zmian w zakresie nabytych praw. Przykładowo przepis art. 24 ust.1 ustawy stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14-16 i 15b. Z kolei art. 28 ust. 1 normuje sytuacje, w których możliwe jest wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych, natomiast art. 32 ust. 1 stwierdza, że organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Wskazane przepisy mają pierwszeństwo przed uregulowaniami zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, co wprost ustawodawca wyraził w ust.2 tego artykułu: w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). Wobec tego rzeczą organu będzie - w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych - rozważyć, czy zmieniony w okresie zasiłkowym stan faktyczny przekłada się na prawo do świadczeń przyznanych na wniosek G. M. Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w wyroku, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lt.c) w zw. z art. 135 oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).