II SA/Rz 89/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, II. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie pozostałych kosztów sądowych. E. U. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Zaznaczył, że pozostaje w skrajnym ubóstwie. Utrzymuje się bowiem z renty, której wysokość po potrąceniu komorniczym wynosi 500 zł. Kwotę tę przeznacza w całości na "skromne życie", tj. głównie żywność i leczenie. W miarę możliwości ponosi opłaty za prąd i ogrzewanie domu. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Mieszka w domu, który nie stanowi jego własności. Koszty leczenia skarżącego wynoszą 200 zł. Akta administracyjne sprawy wskazywały, że dom, w którym mieszka E. U. zamieszkują także jego matka i była żona. Ponadto, w skardze składający ją podał, że była żona pozostaje na jego utrzymaniu. Dlatego powzięto wątpliwości co do faktycznej liczby członków wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego i wezwano go do wyjaśnień w tym zakresie. Ponadto, wezwanie dotyczyło także wskazania sytuacji materialnej osób wchodzących ewentualnie do takiego gospodarstwa, średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie, leczenie, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu oraz ewentualnych wydatków na pojazdy mechaniczne, jak również przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia strony i konieczność leczenia. W odpowiedzi skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi sam. Mieszka z matką, która jest już w podeszłym wieku. Uzyskuje ona rentę w wysokości 1000 zł, którą w całości przeznacza na własne potrzeby. Jest ona osobą chorą i nieporadną. Jego była żona wyprowadziła się z domu. Wnioskodawca podkreślił, że jego matka nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, jak też oszczędności. Obydwoje nie mają pojazdów mechanicznych. Skarżący zwrócił uwagę, że nie posiada rachunków bankowych. Podkreślił, że jego zły stan zdrowia udokumentował w toku niniejszego postępowania i w chwili obecnej nie jest w posiadaniu stosownych dokumentów w tym zakresie. Podkreślił, że dochody jego i matki są na tyle niskie, że pozwalają jedynie na zakup żywności i opłacenie bieżących opłat oraz leków dla matki. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, o czym przesądza treść art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Według tego przepisu, to strony postępowania sądowego ponoszą związane z tym postępowaniem koszty. Odstępstwem od powyższej reguły jest wskazana instytucja prawa pomocy, którą ustawodawca zaadresował do osób ubogich, którym posiadane środki pieniężne oraz stan majątkowy uniemożliwiają pokrycie kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych to częściowe prawo pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.), które przyznawane jest osobie nie będącej w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wykazanie tej przesłanki spoczywa przy tym na wnioskującym o wsparcie ze środków publicznych. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy podstawową kwestią jest ustalenie sytuacji materialnej strony tzn. osiąganych przez nią dochodów, posiadanych wartościowych składników majątkowych i ponoszonych stale wydatków oraz porównanie tych danych z wielkością kosztów, które wiążą się z danym postępowaniem sądowym. Powyższe ma na celu ustalenie, czy strona ma możliwość samodzielnego pokrycia tychże kosztów. Analizując sytuację E. U. przede wszystkim przyjęto, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z matką. Wprawdzie wymieniony twierdzi, że "w zasadzie" gospodarstwo takie prowadzi sam, ale biorąc pod uwagę, że mieszka wraz z matką i praktycznie nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem domu, które pokrywa matka, to należało uznać, jak wyżej wskazano. W niniejszej sprawie decydujące znaczenie dla sposobu rozpoznania wniosku skarżącego ma okoliczność, że wpis od skargi jest bardzo wysoki, porównując go do wspólnych dochodów wnioskodawcy i jego matki. Wynosi bowiem 967 zł, podczas gdy dochody te to kwota 1500 zł. Należy też mieć na względzie, że zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy, stan zdrowia jego i jego matki jest zły. Obydwoje wymagają leczenia, przy czym lekarstwa dla wymienionego to 200 zł miesięcznie, co stanowi spory wydatek biorąc pod uwagę wskazany wyżej dochód rodziny. Nieznana jest natomiast wielkość wydatków na leczenie matki strony. Ponadto, zarówno wnioskodawca, jak i jego matka nie posiadają żadnych wartościowych składników majątkowych, których spieniężenie mogłoby pozwolić na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wymienieni nie dysponują także jakimikolwiek oszczędnościami pieniężnymi. Z tych względów uznano, że wniosek strony zasługuje na częściowe uwzględnienie tj. w zakresie wpisu od skargi, od którego obowiązku uiszczenia zwolniono stronę. Powyższe umożliwi nadanie sprawie dalszego biegu i merytoryczne jej rozpoznanie. Odmówiono natomiast zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Nie wyjaśnił on bowiem dokładnie swojej sytuacji materialnej przez brak wskazania średnich miesięcznych wydatków na cele wyszczególnione w skierowanym do niego w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwaniu. Nie nadesłał także wyciągów z rachunków bankowych swojej matki, nie wskazując równocześnie, że nie posiada ona takowych. Nie udokumentował on także swojego aktualnego stanu zdrowia, odwołując się do znajdującej się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy dokumentacji, która jednak dotyczy wcześniejszego okresu czasu. Pełne zastosowanie się strony do wezwania kierowanego na podstawie powołanego przepisu ma duże znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie jej wniosku. To bowiem w interesie strony znajduje się wykazanie swojej złej sytuacji finansowej, która uprawnia do otrzymania wsparcia ze środków Skarbu Państwa. Dlatego też, aby pomoc taką otrzymać winna ona podjąć należytą współpracę z rozpoznającym jej wniosek. W braku podjęcia takowej, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami powyższej postawy. Z podanych względów orzeczono o zwolnieniu E. U. od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Otworzy to wymienionemu dostęp do sądu i będzie wystarczającym wsparciem na obecnym etapie postępowania. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.