II SA/Rz 891/07

WyrokWSA w Rzeszowie2008-03-20

Skład orzekający: Robert Sawuła, Ryszard Bryk, Magdalena Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie prawa procesowego, polegające na zaniechaniu zawiadomienia ustanowionego pełnomocnika strony o czynnościach organu i niedoręczeniu mu decyzji, stanowi samoistną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzających ją decyzji organów obu instancji, nawet jeśli wadliwość proceduralna nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy?
Ratio decidendi
Naruszenie prawa procesowego, polegające na zaniechaniu zawiadomienia ustanowionego pełnomocnika strony o czynnościach organu i niedoręczeniu mu decyzji, stanowi równoznaczne z pominięciem strony i jest samoistną podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji organów obu instancji, niezależnie od tego, czy wadliwość proceduralna mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jest to uchybienie normie art. 10 § 1 k.p.a. zapewniającej stronie prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez organy nadzoru budowlanego obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia budynków mieszkalnych typu bliźniak do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie administracyjne trwało od 2003 roku i charakteryzowało się licznymi decyzjami, odwołaniami i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący kwestionowali m.in. sposób określenia obowiązków, ich zakres oraz równość traktowania. W trakcie postępowania jeden ze współwłaścicieli ustanowił pełnomocnika, który nie był następnie zawiadamiany o czynnościach organów.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające ją decyzje organów I i II instancji. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. sprawy ze skarg J.S. i K.Sz. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) z dnia (...) nr (...) w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (INB) (...) Nr (...), a także uchyla decyzję WINB z (...) Nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję INB z (...) Nr (...), uchyla decyzję WINB z (...) Nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z (...) Nr (...), uchyla postanowienie WINB z (...) Nr (...)oraz poprzedzające je postanowienie INB z (...) Nr (...), uchyla decyzję WINB z (...) Nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z (...) Nr (...), uchyla postanowienie WINB z (...)Nr (...) oraz poprzedzające je postanowienie INB z (...) Nr (...); II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących J.S. i K.Sz. kwotę po 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) prowadził z zawiadomienia J. S., złożonego w dn.2.01.2003r., postępowanie dotyczące funkcjonowania przewodów spalinowych w budynku mieszkalnym tzw. bliźniaku w T. przy ul.Z. 101. W toku tego postępowania decyzją z [...].02.2003r. Nr [...] nałożono na K. Sz., właściciela jednego z segmentów budynku obowiązek przedłożenia orzeczenia technicznego wybudowanego segmentu mieszkalnego tzw. bliźniaka przy ul.Z. 101. Odrębną decyzją z tej samej daty o Nr [...], następnie sprostowaną, taki sam obowiązek nałożono na M. i J. S., współwłaścicieli drugiego z segmentów mieszkalnych budynku zlokalizowanego na dz. nr 2429/3 i 2428/1 w T. przy ul.Z. 101. Decyzja nakładająca obowiązek na M. i J. S. została uchylona wskutek ich odwołania decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...].04.2003r. Nr [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę PINB decyzją z [...].06.2003r. Nr [...], następnie sprostowaną, nałożył na M. i J. S. obowiązek przedłożenia inwentaryzacji budowlanej powykonawczej wraz z orzeczeniem technicznym, wybudowanego segmentu bliźniaczego budynku mieszkalnego na dz. nr 2429/3 i 2428/1 w T., ustalając termin wykonania obowiązku na 1.09.2003r.. Od powyższej decyzji odwołali się M. i J. S., a rozpoznając to odwołanie WINB decyzją z [...].08.2003r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji odnośnie daty wykonania obowiązku i tu zreformował decyzję orzekając o dacie wykonania obowiązku na 31.10.2003r., w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Skargę M. i J. S. na powyższą decyzję oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 12.04.2005r. SA/Rz 1432/03. W dn.27.08.2003r. K. Sz. złożył do akt sprawy inwentaryzację powykonawczą swojego segmentu mieszkalnego. W opracowaniu tym sporządzonym przez mgr inż. J. T. stwierdza się zbyt małą ilość przewodów wentylacyjnych, znajdują się tam wskazania i zalecenia odnośnie niezbędnych w tym zakresie prac, nadto zalecenia w zakresie polepszenia ekonomiczności użytkowania budynku. K. Sz. zawiadomił organ I instancji o pękaniu ściany, w której znajdują się ciągi wentylacyjno-spalinowe. Prowadząc w dalszym ciągu postępowanie PINB przeprowadził oględziny wewnątrz budynku mieszkalnego, w szczególności wspólnej ściany między obydwoma segmentami, w której zlokalizowano ciągi wentylacyjne i kominowe. PINB postanowieniem z [...].08.2004r. [...] nałożył na M. i J. S. obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej przewodów kominowych, wentylacyjnych oraz spalinowych budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej. W wyniku wniesienia zażalenia przez M. i J. S. WINB uchylił powyższe postanowienie w całości, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ zażaleniowy wskazał, iż należy udokumentować czy zespół przewodów kominowo-spalinowo-wentylacyjnych jest wspólną własnością, czy tez stanowi odrębny przedmiot własności, z uwagi na istnienie dwóch segmentów zbliźniaczonych, sugerując iż w razie zagrożenia życia lub zdrowia stanem przewodów, nakazy winny być kierowane do współwłaścicieli. Decyzją z [...].08.2004r. Nr [...] PINB nakazał K. Sz. wykonanie zaleceń zawartych w ekspertyzie budowlanej dotyczących wykonania kanału wentylacyjnego i spalinowego w terminie do 20.10.2004r.. W wyniku odwołania się przez K. Sz. od powyższej decyzji, WINB decyzją z [...].10.2004r. uchylił decyzję organu I instancji w całości, a sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Motywem do skasowania decyzji był brak ustaleń przez I instancję, czy zespół przewodów kominowo-wentylacyjno-spalinowych w zbliźniaczonym budynku mieszkalnym jest częścią wspólną, czy też istnieje prawny dowód ich rozdzielności. Wskazano ponadto, że aktualnie użytkowany obiekt został wybudowany z istotnym odstępstwem od warunków pozwolenia na budowę udzielonego przez Prezydenta Miasta decyzją z [...].5.1981r. Nr [...], albowiem pozwolenie to opiewało na budynek wolnostojący, nie zaś na budynek tzw. bliźniak. Taki stan nie został prawnie uregulowany, bowiem strony nie uzyskały pozwolenia na użytkowanie. Organ I instancji podjął działania zmierzające do ustalenia stanu własnościowego ściany wspólnej między segmentami używanymi przez M. i J. S. oraz K. Sz., wzywając strony do przedstawienia stosownych dowodów. Przeprowadzono także oględziny kanałów wentylacyjnych, spalinowych i dymowych znajdujących się w zbliźniaczonym budynku mieszkalnym. J. S. dołączył do akt protokół z 22.12.2004r. z okresowej kontroli stanu przewodów kominowych swego budynku. Decyzją z [...].12.2004r. Nr [...] PINB nakazał M. i J. S. oraz K. Sz. usunięcie nieprawidłowości w funkcjonowaniu zespołu istniejących przewodów kominowych, usytuowanych w ścianie dzielącej oba segmenty mieszkalne wyznaczając termin zastosowania się do nakazu do dn.28.02.2005r. W podstawie prawnej tej decyzji powołano się na art.66 ust.1 pkt 2 oraz art.81 ust.4 ustawy z 7.07.1994r. prawo budowlane. Od powyższej decyzji odwołały się wszystkie strony, a rozpoznający to odwołanie WINB decyzją z [...].06.2005r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i w tym zakresie umorzył postępowanie przed I instancją. Uzasadniając wydaną decyzję organ odwoławczy wskazał, iż wobec odwołujących się toczy się postępowanie w trybie art.51 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego zmierzające do doprowadzenia wybudowanego obiektu do zgodności z prawem, które to postępowanie nie została zakończone, albowiem odwołujący się nie uzyskali od właściwego organu pozwolenia na użytkowanie obiektu. Te przesłanki legły u podstaw, że nie można było w sprawie stosować trybu określonego art.66 prawa budowlanego, ten bowiem tryb ma zastosowanie wobec obiektów legalnie wybudowanych i użytkowanych. Prowadząc ponownie postępowanie PINB zawiadomił pismem z 22.06.20o5r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie użytkowania segmentów budynku mieszkalnego bliźniaczego usytuowanego w T. na ulicy Z. W sprawie przeprowadzono rozprawę administracyjną w dn.29.09.2005r.. K. Sz. pismem z 12.10.2005r.(k.10 akt I instancji, teczka C) ustanowił swego syna – S. Sz., pełnomocnikiem w sprawie. Postanowieniem z [...].12.2005r. [...] PINB zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej usunięcia nieprawidłowości w funkcjonowaniu zespołu istniejących przewodów kominowych, usytuowanych we wspólnej ścianie segmentów mieszkalnych, zobowiązując strony do dokonania podziału własnościowego ściany oddzielającej oba segmenty w trybie postępowania cywilnego. Rozpoznając zażalenie J. S. na to postanowienie WINB postanowieniem z [...].02.2006r. [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości, uznając iż w realiach sprawy nie wystąpiła kwestia zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art.97 § 1 pkt 4 k.p.a.. Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji przeprowadził w dn.3.04.2006r. oględziny poszczególnych segmentów mieszkalnych w aspekcie stanu technicznego przewodów kominowych, zaś w dn.26.04.2006r. rozprawę w tej sprawie. Decyzją z [...].05.2006r. [...] PINB nakazał M. i J. S. oraz K. Sz. wykonanie zaleceń zawartych w ocenie stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul.Z. 101 sporządzonej przez mgr inż. P. Z. oraz w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul.Z. 101A w T., sporządzonej przez mgr inż. J. T.. Decyzję doręczono M.i J. Soji oraz K. Sz.. Od tej decyzji odwołali się J. S. i K. Sz., a rozpoznający to odwołanie WINB decyzją z [...].08.2006r. [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości, a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zakwestionował powołanie się w rozstrzygnięciu przez organ I instancji na art.40 ustawy z 24.10.1974r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz.229 ze zm.) wywodząc, iż wybudowany obiekt jako bliźniak mieszkalny nie był samowolą budowlaną, ale został zrealizowany z tzw. istotnym odstępstwem od warunków pozwolenia na budowę. Wskazano w decyzji odwoławczej właściwy tryb, jaki w sprawie winien być zachowany. Postanowieniem z [...].09.2006r. PINB wstrzymał roboty budowlane przy budowie obu segmentów mieszkalnych zlokalizowanych w T. przy ul.Z. 101 i 101A. W wyniku wniesionego zażalenia przez J. S. postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy postanowieniem z [...].11.2006r. [...] przez WINB. Decyzją z [...].11.2006r. [...] PINB nakazał, z powołaniem się na art.51 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego (ustawa z 7.07.1994r. Dz.U. Nr 156, poz.1118 z 2006r. ze zm., zwana dalej Upb) M.i J. S. oraz K.Sz. wykonanie zaleceń zawartych w opracowaniach stanu technicznego poszczególnych segmentów mieszkalnych, a sporządzonych odpowiednio przez mgr inż. P. Z. oraz mgr inż. J. T.. Decyzję doręczono M. i J. S. oraz K. Sz.. Decyzję tę zaskarżył odwołaniem J. S., a WINB w decyzją z [...].12.2006r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości, a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W motywach decyzji kasacyjnej zasugerowano wydanie decyzji nakładającej sporządzenie projektu zamiennego. Jeszcze w trakcie trwania postępowania odwoławczego PINB zawiadomiony przez K. Sz. i S. Sz. o pracach budowlanych w segmencie M. i J. S., postanowieniem z [...].12.2006r. wstrzymał roboty budowlane przy budowie trzonu kominowego w budynku przy ul.Z. 101. W wyniku wniesionego zażalenia przez J. S. WINB w postanowieniem z [...].02.2007r. [...] uchylił to postanowienie, wywodząc iż już istnieje w obrocie prawnym postanowienie z [...].09.2006r. [...] wstrzymujące roboty budowlane w przedmiotowym segmencie mieszkalnym, z tej przyczyny korzysta ono z powagi rzeczy rozstrzygniętej. Decyzją z [...].02.2007r. [...] PINB [...] nałożył na M. i J. S. oraz K. Sz. obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany w stosunku do warunków pozwolenia na budowę z [...].05.1981r. [...], wyznaczając termin realizacji tego obowiązku na 30.04.2007r.. W podstawie prawnej powołano się na dyspozycję art.51 ust.1 pkt 3 Upb. Decyzję tę doręczono M. i J. S. oraz K. Sz.. Od tej decyzji odwołał się K. Sz., a WINB rozpoznający to odwołanie decyzją z [...].05.2007r. [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Motywem do wydania tej decyzji było pominięcie w decyzji nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, nadto niezbyt precyzyjnie sformułowano zakres obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. Decyzję doręczono J. i M. S. oraz K. Sz.. PINB decyzją z [...].06.2007r. [...] powołując się w podstawie prawnej na art.51 ust.1 pkt 3 Upb nałożył na M. i J. S. oraz odpowiednio na K. Sz. obowiązek sporządzenia projektów budowlanych zamiennych w stosunku do obu segmentów mieszkalnych uwzględniające zmiany wynikającego z dotychczas prowadzonych robót budowlanych, ustalając termin wykonania tych obowiązków na 30.09.2007r., oraz odpowiednio nałożył na właścicieli tych segmentów obowiązki wykonania określonych enumeratywnie w tej decyzji robót budowlanych celem doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z prawem. Decyzję doręczono M. i J. S. oraz K. Sz.. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. Sz., uznający że dostarczona przez niego inwentaryzacja powykonawcza segmentu mieszkalnego jest nadal aktualna, a działania organu I instancji mają mieć charakter stronniczy, skoro traktuje się go na równi z J. S., który dopuszcza się samowoli budowlanej. Rozpoznając to odwołanie WINB decyzją z [...].09.2007r. [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej "terminu wykonania obowiązku" i w tym zakresie ustalił termin do 31.03.2008r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając wydaną decyzję WINB raz jeszcze przywołał, iż strony użytkują segmenty mieszkalne, zbliźniaczone, zrealizowane na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego przez Prezydenta Miasta decyzją z [...].05.1981r. [...], które jednakowoż opiewało na pojedynczy budynek mieszkalny. Z tego względu uznano, że doszło do istotnego odstępstwa od warunków udzielonego pozwolenia na budowę, a strony nie dysponują żadnych dokumentem sankcjonującym owo odstępstwo. Postanowieniem z [...].09.2006r. wstrzymano roboty budowlane przy realizacji obu segmentów mieszkalnych. Opisując rozstrzygnięcia zapadające w tej sprawie, począwszy od decyzji PINB z [...].11.2006r. organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż zaskarżona ostatnim odwołaniem decyzja co do reguły jest trafna, a zastosowany w sprawie tryb orzekania oparty na dyspozycji art.51 ust.1 pkt 3 Upb ma zastosowanie. Orzeczenie nakazania sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego oraz wykonania określonych robót budowlanych uznano za słuszne. Dodatkowo wskazano, że jeżeli dostarczona już inwentaryzacja przez K. Sz. spełniać będzie wymogi określone w przepisach prawa do projektu budowlanego, to może być wykorzystana dla realizacji nałożonego obowiązku. Decyzję doręczono M. i J. S. oraz K. Sz. Skargę na powyższą decyzję wniósł do WSA w Rzeszowie J. S., podając iż nie zgadza się z nią, albowiem w zaleceniach dla K. Sz. pominięto pomieszczenia łazienki i kuchni w piwnicy oraz brak jest precyzyjnego określenia sposobu wykonania nowego trzonu kominowego. W ocenie skarżącego zalecenia do wykonania przez K. Sz. powinny być takie same, jak dla skarżącego. Skargę na decyzję wniósł także K. Sz., wywodzący iż wykonanie nowego trzonu kominowego spowoduje konieczność przebicia otworów stropie, co prowadzić będzie do osłabienie konstrukcji budynku, narazi na koszty. Skarżący uważa, iż można wykorzystać dotychczas istniejące otwory kominowe, dostosowując je do obowiązujących przepisów, poprzez doprowadzenie przewodu wentylacyjnego. W odpowiedzi na skargi WINB wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Uzupełniając skargę K. Sz. podał, że swój segment mieszkalny zasiedlił w 2000r. w związku z chorobą matki i koniecznością opieki nad nią, podczas gdy drugi segment mieszkalny użytkowali już od 1983 lub 1984r. jego siostra M. S. i jej mąż – J. S.. Inwestorem obu segmentów byli J. i Z. Sz., choć wykonali je sprzecznie z udzielonym pozwoleniem na budowę, które opiewało wyłącznie na dom jednorodzinny, wolnostojący. Konflikt między współskarżącymi związany jest z użytkowaniem przewodów kominowych i wentylacyjnych, których jest zbyt mało, a stanowisko J. S. nie jest konstruktywne w tym sporze. Nakaz wykonania prac, wskazanych w zaskarżonych decyzjach spowoduje wielomiesięczne uciążliwości, w praktyce czyniąc niemożliwym do zamieszkiwania w tym czasie w segmencie mieszkalnym. Dodatkowo wskazano na potrzebę zachowania zasady równości wobec prawa, zdaniem K. Sz. treść decyzji nakazującej mu wybudowanie nowego trzonu kominowego oznacza w praktyce zamurowanie tych przewodów, do których ma prawo własności. Skarżący J. S. w piśmie procesowym wniesionym do WSA w Rzeszowie w dn.14.03.2008r. wnosi różne zarzuty wobec czynności faktycznych podejmowanych w sprawie przez PINB w Rzeszowie, w którym m.in. podnosi, że organ ten opierał swe działania na dokumencie sfałszowanym wydanym przez T. F. z dnia 16.08.2003r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Kontrola sądowo-administracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu wiedzenia zgodności z prawem (por. art.1 § 2 ustawy z 25.07.2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie z art.134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując takiej kontroli i nie będąc związany zarzutami skarg, Sąd w pierwszej kolejności skontrolował zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB pod względem zgodności z prawem procesowym. Okolicznością pominiętą tak przez skarżących, jak i przez orzekające w sprawie organy było to, że skarżący . Sz. w trakcie postępowania administracyjnego pismem z 12.10.2005r. ustanowił swoim pełnomocnikiem w sprawie syna – S. Sz. (k.10 akt administracyjnych PINB, teczka C). Z akt sprawy nie wynika, aby to pełnomocnictwo było odwołane. Okoliczności te potwierdził obecny na rozprawie skarżący – K. Sz.. Decyzje wydawane przez organ I jak i II instancji po dacie ustanowienia pełnomocnika, jak i inne pisma procesowe nie były doręczane tak ustanowionemu pełnomocnikowi, czym niewątpliwie naruszono dyspozycję art.40 § 2 k.p.a., zgodnie z którym od chwili ustanowienia pełnomocnika winien on być zawiadamiany o wszystkich czynnościach organu i powinny mu być doręczane decyzje i postanowienia. Obowiązek uwzględnienia udziału pełnomocnika obciąża organ prowadzący postępowanie. Z przedstawionych okoliczności wynika jednoznacznie, że pełnomocnik bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. W judykaturze okoliczności braku udziału pełnomocnika w postępowaniu wywołane wadliwym działaniem organu traktowane jest jako równoznaczne z pominięciem strony (por. wyrok NSA z 16.06.1998r. III SA 1597/96 – Lex nr 35482, postanowienie Sądu Najwyższego z 9.09.1993r. III ARN 45/93, OSNCAPiUS 5/1994, poz.112). W tezie powołanego postanowienia Sądu Najwyższego stwierdzono, iż jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaka powinna ona uzyskać w państwie prawa. Powyższe uchybienie organów obu instancji sprowadza się do naruszenia normy art.10 § 1 k.p.a., zapewniającej stronie prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, które to naruszenie w konsekwencji daje prawo do domagania się wznowienia postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.. Naruszenie prawa o postępowaniu dające podstawę do wznowienia postępowania daje z kolei Sądowi podstawę, a zarazem nakaz uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz innych decyzji i postanowień wydanych w granicach sprawy, które zostały dotknięte powyższych uchybieniem proceduralnym (art.145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. Z art.134 § 1 i 135 Ppsa). Dla obligatoryjności uchylenia tych orzeczeń nie ma znaczenia, iż żądanie wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. może nastąpić wyłącznie na żądanie strony (art.147 k.p.a.). Nie ma także znaczenia, czy zauważona wadliwość proceduralna mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Uwzględnienie skarg, przy jednoczesnym wzięciu pod uwagę treści zaskarżonej decyzji, nakazywało Sądowi opatrzyć wyrok klauzulą ochrony tymczasowej na czas do ewentualnego uprawomocnienia się wyroku (art.152 ppsa0. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art.200 Ppsa. Nadmienić należy, że zauważone uchybienie procesowe stanowiło samoistną podstawę uwzględnienia skarg, zatem rozpoznanie sprawy pod względem merytorycznym było przedwczesne. Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji uwzględni ocenę zawartą w niniejszym wyroku i zapewni udział w sprawie ustanowionemu pełnomocnikowi – S. Sz.. Sąd wyraża przy tym nadzieję, że w prowadzonym ponownie postępowaniu organ I instancji wyda rozstrzygnięcie w terminie, jaki jest przewidziany dla załatwiania spraw podlegających reżimowi k.p.a., kierując się zasadą szybkości i prostoty postępowania (art.12 § 1 k.p.a.). Terminowość załatwiania przedmiotowej sprawy nie daje przekonania, aby organy obu instancji miały na względzie, iż postulat szybkości działania administracji publicznej nie jest wyłącznie zaleceniem, ale ma ustaloną treść normatywną i wiąże się z obowiązkami organów. Organy wezmą pod rozwagę, że w sprawie zachodzić może niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzi, lektura akt wskazująca, że od chwili wszczęcia postępowania do czasu wydania zaskarżonej decyzji (tj. od stycznia 2003r. do września 2007r.) upłynęło stosunkowo dużo czasu, stanowi dowód rażącej przewlekłości w działaniach organów nadzoru budowlanego. Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło