II SA/Rz 892/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 7 września 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni W. W. prawa pomocy. Do skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry W. W. dołączyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyła w nim, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Jako członków wspólnego gospodarstwa domowego wskazała: męża, i trójkę dzieci (17, 16 i 12 lat). Rodzina mieszka w domu o powierzchni 80 m.kw. Źródłem jej utrzymania jest dochód skarżącej z działalności gospodarczej wynoszący 1500 zł oraz dochód męża z tytułu pracy za granicą w kwocie 1200 euro. Ze względu na lakoniczność uzasadnienia żądania przyznania prawa pomocy, wezwano wnioskodawczynię do podania dodatkowych danych tj. w zakresie wysokości netto dochodów rodziny, wydatków miesięcznych na utrzymanie rodziny i domu, wydatków na posiadane telefony i pojazdy mechaniczne. Wezwanie dotyczyło także przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych strony i jej męża. W odpowiedzi W. W. wskazała, że w okresie styczeń – lipiec 2015 r. poniosła stratę w prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1291,42 zł (na dowód czego przedłożyła stosowne dokumenty). Dochód męża za ten sam okres to 7140 euro z tytułu zasiłku dla bezrobotnych oraz 3360 euro z tytułu zasiłku rodzinnego. Jako comiesięczne wydatki strona wskazała: 900 zł – żywność, 48 zł – przejazd do szkoły, 200 zł – środki czystości, 1200 zł – "kredyt hipoteczny", 450 zł – korepetycje z języków obcych, 150 zł – "wydatki szkole". Z kolei koszty utrzymania męża za granicą to: 400 euro – mieszkanie, 256 euro – rata za samochód, 40 euro – telefon, 300 euro – "życie", 40 euro – środki czystości. Skarżąca podniosła, że mieszka u rodziców męża. Stale zaciąga pożyczki u rodziny na zaspokojenie potrzeb swoich i dzieci. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z powyższego wynika, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter i może znaleźć zastosowanie do osób ubogich, które mają trudności w zaspokojeniu swoich podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym wykazanie, że wnioskodawca znajduje się w tego rodzaju sytuacji spoczywa właśnie na nim. To zatem ubiegający się o przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych mieści się w tych granicach) celem uzyskania przedmiotowego wsparcia winien przedstawić dane i ewentualnie dokumenty, z których w sposób jasny będzie wynikać, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Tymczasem złożone przez skarżącą oświadczenie jest niespójne, jak też niepełne, a zatem trudno na jego podstawie poczynić wiarygodne ustalenia, w oparciu o które możnaby następnie w sposób rzetelny rozstrzygnąć w przedmiocie jej żądania. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu (PPF) strona podała mianowicie, że jej miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej to 1500 zł, natomiast z odpowiedzi na wezwanie wynika, że w okresie styczeń – lipiec 2015 r. poniosła stratę w wysokości 1291,42 zł. Także pierwotnie jako dochód męża wnioskodawczyni wskazała kwotę 1200 euro, z kolei we wspomnianej odpowiedzi podała, że jest to 1500 euro (7140 euro + 3360 euro/7 miesięcy). Nadto strona, pomimo wezwania, nie podała wydatków miesięcznych na telefony. Nie podała także, czy posiada pojazdy mechaniczne i jakie są miesięczne koszty ich utrzymania. Nie nadesłała również wyciągów z rachunków bankowych swoich i męża. Brak powyższych informacji i dokumentów nie pozwala na pełną ocenę sytuacji majątkowej strony pod kątem możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Poza tym, po uwzględnieniu wszystkich wskazanych wydatków strony i jej męża [przy uwzględnieniu podanego na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego (www.nbp.pl) średniego kursu euro z daty orzekania - 4,2290] pozostaje do dyspozycji rodziny kwota ok. 500 zł, która jest wystarczającą do pokrycia kosztów wpisu od skarg wynoszącego 400 zł (jest to na obecnym etapie postępowania jedyna opłata obciążająca stronę). Należy także podkreślić, że jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, wydatki na kształcenie (skarżąca opłaca korepetycje dzieci z języków obcych, na co przeznacza 450 zł miesięcznie) można zaliczyć do wydatków utrzymania koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. tylko w takim zakresie, w jakim od ich poniesienia zależy możliwość kontynuowania nauki (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 czerwca 2006 r. I OZ 805/2006 publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Także raty kredytu hipotecznego trudno zaliczyć do wspomnianej kategorii wydatków. Mając więc na uwadze fakt braku dostatecznej współpracy wnioskodawczyni z Sądem i niewyjaśnienie przez nią wszystkich istotnych z punktu widzenia przesłanki przyznania prawa pomocy kwestii, odmówiono zwolnienia jej od kosztów sądowych. Podstawę orzeczenia stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.