II SA/Rz 893/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Anna Lechowska NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej -skargę oddala- do wyroku z dnia 5 lutego 2008r. Decyzją z dnia [...] października 2007 r., Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz na podstawie § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].09.2007 r., Nr [...] nie stwierdzającej choroby zawodowej - obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem - z poz. 21 u J. P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu podano, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny prowadząc postępowanie w sprawie choroby zawodowej J. P. ustalił, że zainteresowany pracował w następujących zakładach pracy : od 15.05.1978 r. do 31.08.1979 r. jako junak OHP w P. B. R. w L. Brak jest pomiarów natężenia hałasu w tym okresie, ale hałas występował w zakładzie sporadycznie, od 8.10.1979 r. do 28.02.1982 r. jako murarz w WPGKiM Oddział [...] w J. W zakładzie tym również narażenie na hałas było minimalne, od 17.03.1982 r. do 30.11.1986 r. jako murarz w P. B. w J. Hałas przy pracach niezmechanizowanych był w małym natężeniu, od 10.12.1986 r. do 31.03.1992 r. oraz od 1.04.1996 r. do 22.06.1998 r. jako robotnik budowlany w Z. M. "S." S.A. w J. Narażony był na hałas przy obsłudze młota pneumatycznego (natężenie hałasu było w granicach 100 dB), od 1.04.1992 r. do 31.03.1996 r. jako nawęglacz w Z. M. "S." S.A. w J. Praca w hałasie w granicach 80 dB, 6. od 23.06.1998 r. do 25.11.1998 r. jako pomocnik wędliniarza w Z. M. "S." S.A. w J.. Praca w hałasie w granicach 84-93 dB, 7. od 26.11.1998 r. do 31.08.2000 r. oraz od 1.09.2000 r. do 30.06.2005 r., jako robotnik w dziale ekspedycji wagowy w Z. M. "S." S.A. w J. Praca w hałasie w granicach 75,1 do 81,3 dB. W dostępnej dokumentacji brak jest jakichkolwiek wyników badań audiometrycznych z okresu zatrudnienia. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał w dniu [...].04.2007 r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u J. P. Uzasadniono powyższe tym, że okres narażenia zainteresowanego na ponadnormatywny hałas był krótki (7,5 roku z przerwą 4-letnią) oraz brakiem wyników badań audiometrycznych z okresu pracy w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Nie stwierdzono związku przyczynowego pomiędzy narażeniem na hałas na stanowisku pracy, a rozpoznanym niedosłuchem. Wobec odwołania się J. P. od powyższego orzeczenia został on skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy. Tam również wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...].08.2007 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Uzasadniono to zbyt krótkim okresem narażenia na ponadnormatywny hałas oraz pozaślima-kowym charakterem odbiorczego ubytku słuchu. Stwierdzono u J. P. nie-dosłuch obustronny pozaślimakowy - w uchu prawym oraz w uchu lewym - 51,6 dB. W związku z takimi orzeczeniami lekarskimi organ I instancji odmówił stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Od decyzji tej odwołał się J. P. podnosząc, że był narażony na hałas w środowisku pracy. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Przy stwierdzeniu choroby zawodowej uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Inspektor Sanitarny podejmujący decyzję w sprawie choroby zawodowej jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Może natomiast orzeczenie to zakwestionować, jeżeli nie odpowiada wymogom kodeksu postępowania administracyjnego (art. 84), bądź przepisom rozporządzenia (§ 7). W sprawie J. P. opinie lekarskie wydali lekarze pracujący w placówkach medycznych wyznaczonych § 5 rozporządzenia RM z 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, mających specjalistyczną wiedzę z zakresu medycyny pracy, której PWIS nie może podważać. W toku dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że J. P. pracował tylko dorywczo w narażeniu na ponadnormatywny hałas, a także jednostki medyczne uprawnione do orzekania chorób zawodowych nie rozpoznały choroby zawodowej odpowiadającą skutkom tego narażenia. Zostały więc spełnione wszystkie przesłanki konieczne do nierozpoznania choroby zawodowej z poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W obu jednostkach medycznych podkreślono, że niedosłuch występujący u J. P. ma charakter pozaślimakowy. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył J. P. i zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych które miały wpływ na wynik postępowania wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia które stwierdzałoby chorobę zawodową - obustronny ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowanej hałasem ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podał, że z zaskarżoną decyzją nie może się zgodzić ponieważ PWIS nie dokonał wnikliwej analizy stanowisk pracy, a także nie podjął czynności związanych z uzyskaniem wyników audiogramów w zakładach pracy od 1986 do 2005 r., co przyczyniło się do błędu w ustaleniach faktycznych. Sporny okres dotyczy pracy w Z. M. "S.". W okresie od 10.12.1986 r. do 31.03.1992 r. skarżący pracował tam, jako robotnik budowlany-operator młota pneumatycznego i od tego czasu zaczął odczuwać problemy ze słuchem, jednak był przy badaniach kontrolnych był dalej dopuszczany do pracy. Od 1.04.1992 r. do 31.03.1996 r. pracował jako nawęglacz również przy nasilonym hałasie. Od 1.04.1996 r. do 22.06.1998 r. pracował dalej, jako robotnik budowlany-operator młota pneumatycznego po którym to okresie nasiliły się problemy ze słuchem jednak był dalej przy badaniach kontrolnych dopuszczany do pracy. Od 23.06.1998 r. do 25.11.1998 r., jako pomocnik wędliniarza przebywał w pomieszczeniach magazynowych i chłodniach w których przez cały czas pracowały wentylatory o dużej mocy, szum był bardzo duży i doprowadzał do bólu głowy. Od 26.11.1998 r. do 30.06.2005 r. pracował jako robotnik w dziale ekspedycji wagowej w pomieszczeniach magazynowych i chłodniach w których przez cały czas pracowały wentylatory o dużej mocy, był szum o bardzo dużym nasileniu, który doprowadzał do bólów głowy. Pomimo pracy w nadmiernym hałasie i uszkodzeń słuchu lekarze dopuszczali go do kolejnej pracy dysponując badaniami dotyczącymi pomiaru hałasu, jego skutków na słuch oraz badaniami audiometrycznymi. Podczas badań kontrolnych żaden z lekarzy od 1986 do 2005 roku nie zakazał wykonywania pracy choć w tym czasie istniały do tego podstawy. Dopiero lekarz w 2006 roku nie dopuścił go do pracy stwierdzając chorobę słuchu oraz jednoznacznie twierdząc że musiała ona występować już od kilku lat. Przedmiotowa choroba związana ze słuchem była podstawą do uzyskania zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia 8.08.2006 r. wydanego dla potrzeb Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, gdzie stwierdzono obustronny niedosłuch, a jako powód wskazano pracę w hałasie przez 20 lat. Wydano skarżącemu orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 6.09.2006 r. na okres 3 lat, gdzie istnieje zapis że nie daje się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Skarżący nie zgadza się z zaskarżoną decyzją oraz dokumentacją na podstawie której została ona wydana. Niedosłuch nie mógł powstać z innych przyczyn niż wykonywanie w jednym w zakładzie pracy w której byłem narażony na ponadnormatywny hałas. Niezasadnym jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji gdzie WIS zarzuca że w dokumentacji brak jest jakichkolwiek wyników badań audiometrycznych z okresu zatrudnienia. W tej sprawie skarżący był u lekarza z medycyny pracy w zakładzie "S.", jednak mu odpowiedzi na pytania związane z chorobą słuchu tj. od kiedy powstały z czym była związane nie udzielono i nie wydano mu dokumentacji. Praktycznie skarżący pozbawiony był możliwości jego dostarczenia. Stanowisko WIS oparte na rozporządzeniu z dnia 30 lipca 2002 r. jest niezasadne ponieważ niedosłuch mógł być spowodowany jedynie warunkami w pracy we wspomnianym wcześniej okresie. Obecnie skarżący posiada trwały ubytek słuchu, nosi aparat słuchowy i wymaga specjalistycznego leczenia. Skarżący nie zgadza się z zaskarżoną decyzją oraz dokumentacją na podstawie której została ona wydana tj. orzeczeniem lekarskim nr [...] z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy ponieważ niedosłuch nie mógł powstać z innych przyczyn niż wykonywanie w jednym w zakładzie pracy w której byłem narażony na ponadnormatywny hałas. Skarżący został pozbawiony możliwości podjęcia zatrudnienia i utrzymania rodziny, dlatego uważa ze WIS błędnie ocenił stan sprawy twierdząc nie stwierdził podstaw do choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżone decyzje przepisów prawa nie naruszają. Postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem. Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim stopniem prawdopodobieństwa, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z brzmienia powołanego przepisu, a także z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pod rządami poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w sposób niewątpliwy wynika, że dla uznania schorzenia za chorobę zawodową niezbędnym jest, by figurowało ono we wspomnianym wykazie. W świetle § 5 rozporządzenia właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych. Takimi jednostkami orzeczniczymi I stopnia są między innymi poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, a jednostkami orzeczniczymi II stopnia są między innymi przychodnie oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy. Decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej lub o odmowie jej stwierdzenia wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz ocenie narażenia zawodowego pracownika. Inspektor sanitarny podejmujący decyzję na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia jest przy tym związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyroki NSA : z dnia 9 lipca 1998 r., II SA 634/98, Pr. Pracy 1998 r., Nr 12, poz. 38 ; z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, ONSA z 1998 r., Nr 4 poz. 150). Powołane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały wydane pod rządami poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, jednak zachowują swoją aktualność pod rządami obecnie obowiązującego rozporządzenia. Jednocześnie należy podkreślić, że dokonane rozpoznanie choroby nie wyłącza uprawnień organów sanitarnych do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, określonych w § 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Obowiązek oceny orzeczenia lekarskiego wynika dla inspektora sanitarnego z przepisu art. 7 kpa ustanawiającego zasadę dążenia do prawdy obiektywnej oraz art. 77 § 1 kpa, który stanowiąc gwarancję realizacji tej zasady obciąża organ administracyjny obowiązkiem zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosowanie tych przepisów oraz innych przepisów kpa jest konsekwencją faktu, że jest to postępowanie administracyjne podległe regulacjom rozporządzenia, co oznacza, że jeśli rozporządzenie nie zawiera odmiennych regulacji zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący domaga się stwierdzenia u niego choroby zawodowej określonej w pozycji 21 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Chorobą tą jest obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. W sprawie - w sposób niewątpliwy zostało wykazane, że skarżący przez część okresu swojego zatrudnienia pracował w narażeniu na hałas. Był to więc czynnik szkodliwy dla zdrowia występujący w środowisku pracy. Z wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich pochodzących od uprawnionych jednostek orzeczniczych, którymi w analizowanym przypadku były Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy, wynika w sposób jednoznaczny, że u J. P. rozpoznano obustronne odbiorcze upośledzenie słuchu typu pozaślimakowego. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że badania przeprowadzone przez dwie niezależne od siebie uprawnione jednostki orzecznicze nie stwierdziły u J. P. schorzenia objętego wykazem chorób zawodowych. Podkreślenia w tym miejscu wymaga stwierdzenie, że przeprowadzone przez wskazane wcześniej jednostki badania stwierdziły u skarżącego obustronne odbiorcze upośledzenie słuchu typu pozaślimakowego, podczas kiedy chorobą zawodową w rozumieniu przepisów rozporządzenia jest obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego. Państwowy inspektor sanitarny nie jest uprawniony - w świetle powołanego wcześniej § 2 ust. 1 rozporządzenia - do uznania za chorobę zawodową schorzenia, które nie zostało ujęte w wykazie chorób zawodowych. W takiej sytuacji bez znaczenia dla stwierdzenia prawidłowości wydanych decyzji pozostaje udowodniona przez J. P. okoliczność narażenia na hałas w środowisku pracy. Bez względu na natężenie tego hałasu i okres narażenia. Danie wiary wskazanym w orzeczeniach lekarskich rozpoznaniom jest uzasadnione wysokimi kwalifikacje lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Obie opinie, pokrywają i uzupełniają się wzajemnie, nie ma w nich sprzeczności, dlatego stanowisko organu II instancji co do braku podstaw do stwierdzenia u J. P. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przez organ ustanowionej art. 80 kpa. Sąd mógłby tę ocenę podważyć wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów postępowania przy przeprowadzaniu postępowania dowodowego lub gdyby ocena ta była dowolna, to jest sprzeczna z logiką, wiedzą i zasadami doświadczenia życiowego. Takiego zarzutu ocenie przeprowadzonej przez organ II instancji uczynić nie można. Reasumując stwierdzić należy, że stwierdzona u skarżącego choroba słuchu nie została wymieniona w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, dlatego nie może być uznana za chorobę zawodową, mimo niewątpliwego narażenia J. P. na hałas w środowisku pracy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.