II SA/Rz 894/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Maria Serafin-Kosowska Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 26 maja 2009 r. sprawy ze skargi P.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2008r., Nr [...] w przedmiocie wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2008r., Nr [...], w części określającej termin przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku w zakresie określonym w pkt I niniejszego wyroku; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego P.C. kwotę 50 zł /słownie: pięćdziesiąt złotych/ tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego. do wyroku z dnia 26 maja 2009 r. Decyzją z dnia [...] października 2008 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania P. C. od decyzji Burmistrza z dnia [...] września 2008 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, utrzymało skarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że P. C. jest właścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. O. [...], oznaczonej jako działka nr 581/2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym i nie podłączonej do dnia obecnego do istniejącej od 2000 r. kanalizacji sanitarnej. Mając na względzie powyższe, jak też brzmienie art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach Burmistrz decyzją z dnia [...] września 2008 r., nakazał P. C. przyłączenie jego nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, w terminie do dnia 30.11.2008 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. C. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę przez zobowiązanie Gminy [...] do wykonania przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej oraz do pokrycia kosztów wykonania takiego przyłącza. Zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym okoliczności mających wpływ na jej rozstrzygnięcie, jak też naruszenie podstawowych zasad współżycia społecznego przez usankcjonowanie stanu, w którym zobowiązanym do pokrycia kosztów budowy przyłącza kanalizacyjnego są tylko niektórzy mieszkańcy S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż przedmiotowe odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Motywując rozstrzygnięcie wskazało na art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wedle którego właściciel nieruchomości zobowiązany jest do utrzymania czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej lub też w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnie ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie może budzić wątpliwości, że w obrębie nieruchomości położonej w S., oznaczonej nr 581/2 istnieje sanitarna sieć kanalizacyjna, do której nieruchomość ta nie jest podłączona, co wynika z pisma Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. w S. z dnia 11 sierpnia 2008 r. Bezspornym jest też to, że P. C. jest właścicielem wskazanej wyżej nieruchomości, co z kolei potwierdza stosowny wypis z rejestru gruntów. Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii finansowania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, Kolegium zwróciło uwagę, że decyzja wydana w I instancji nie dotyczy w ogóle tej okoliczności, zatem kwestia ta nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, skoro - jak wskazuje odwołujący się - podstawą uzależnienia przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej od wniesienia stosownej opłaty była uchwała Rady Miejskiej, to kwestionowanie zgodności z prawem takiego działania może nastąpić poprzez zaskarżenie powyższego aktu. SKO podkreśliło, że poza zakresem postępowania pozostają także kwestie związane z przebiegiem realizacji budowy kanalizacji sanitarnej na terenie S.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z dnia [...] października 2008 r. P. C. wniósł o jej uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak też nakazanie organowi wykonania niezbędnych czynności na rzecz skarżącego, na koszt i ryzyko Gminy. Zarzucił naruszenie: - art. 5 ust. 7 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 ze zm.) przez uznanie, że realizację budowy przyłącza do sieci winien zapewnić na własny koszt właściciel nieruchomości, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) poprzez uznanie, iż wykonanie wspomnianego wyżej obowiązku powinno ciążyć na właścicielu nieruchomości, mimo że jest w istocie jednym z zadań gminy, polegającym na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. "przez to, że Sąd nie dostrzegł błędów popełnionych w zakresie ustalenia stanu faktycznego przez organy w postępowaniu administracyjnym i nie uchylił zaskarżonego aktu". Skarżący podniósł, że stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób nieprawidłowy. Wskazał, że nieruchomość, której dotyczy sprawa od lat 70-tych posiada wszystkie niezbędne media, w tym przyłącze kanalizacji. Rachunki za nią płacone były do 2001 r. tj. do czasu, gdy Gmina rozpoczęła prace związane z modernizacją i budową sieci kanalizacyjnej na terenie S. Właściciele poszczególnych nieruchomości, w tym jego rodzice zawiadomieni zostali o konieczności uiszczenia stosownych opłat celem partycypacji w kosztach budowy sieci. Nie wyrazili jednakże zgody na taką partycypację uznając, iż roszczenia tego rodzaju mają nienależny charakter. Składający skargę zwrócił także uwagę, iż nie wszyscy mieszkańcy S. zostali zobowiązani do uiszczenia powyższych opłat, co stanowi działanie niezgodne z prawem. Skarżący powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, z którego wynika niedopuszczalność nakładania na mieszkańców obowiązkowych opłat za przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Zwrócił również uwagę na art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, w brzmieniu z 2001 r. (data kierowania do mieszkańców S. pism dotyczących przedmiotowej odpłatności), który jego zdaniem, nie dopuszczał pobierania jakichkolwiek opłat od właścicieli nieruchomości z tytułu podłączenia ich do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując motywy przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przewiduje okoliczności, których zaistnienie zwalnia właścicieli nieruchomości z obowiązku przyłączenia jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Żadna jednak z nich nie została spełniona w niniejszej sprawie. Nie budzi jednocześnie wątpliwości fakt braku podłączenia nieruchomości należącej do P. C. do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej (nie jest on zresztą kwestionowany przez wyżej wymienionego), co z kolei stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Organ zwrócił przy tym uwagę na bezwzględnie obowiązujący charakter powołanego przepisu. Kolegium podkreśliło ponownie, iż kwestia finansowania wykonania przyłącza kanalizacyjnego leży po zakresem istotnym z punktu widzenia wspomnianej normy. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków organ podniósł, że z uwagi na brak zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie, nie może być mowy o działaniu sprzecznym z jego brzmieniem. Nadto, decyzje zapadłe w sprawie nie przesądzają, kto ma ponosić koszty przyłączenia nieruchomości do kanalizacji. Z kolei art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie może stanowić samoistnej podstawy do posługiwania się władczymi formami działania, celem wkroczenia w sferę praw i obowiązków danego podmiotu. Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie stanowił podstawy przedmiotowych rozstrzygnięć. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 KPA lub w innych przepisach. Zaznaczyć także trzeba, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a ponadto stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący. P. C. jest właścicielem zabudowanej budynkiem mieszkalnym działki nr 681/2 w S. Nieruchomość P. C. do roku 2000 podłączona była do ogólnospławnej kanalizacji. W roku 2001 r. Gmina wykonała nową kanalizację sanitarną, dotychczasowa kanalizacja ogólnospławna przejęła wyłącznie funkcję kanalizacji deszczowej, a właścicielom nieruchomości wypowiedziano dotychczasowe umowy o odprowadzenie ścieków. P. C. mimo wypowiedzenia umowy o odprowadzenie ścieków w dalszym ciągu odprowadza je kanalizacji deszczowej. Nieruchomość skarżącego nie jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 ze zm.) zwanej dalej ustawą nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W przypadku stwierdzenia niewykonania wskazanego wyżej obowiązku wójt wydaje decyzję nakazującą jego wykonanie (art. 5 ust. 7 ustawy). Mając na uwadze wskazany wyżej stan faktyczny i przywołane regulacje prawne stwierdzić należy, iż nieruchomość P. C. nie jest przyłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Nie można uznać za przyłączenie nieruchomości do tej sieci faktu bezumownego przyłączenie nieruchomości skarżącego do kanalizacji deszczowej. O zrealizowaniu obowiązku właściciela nieruchomości wynikającego z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy można mówić jedynie wówczas, kiedy jego nieruchomość przyłączona jest właściwej sieci - w tym przypadku sieci kanalizacji sanitarnej - a nie do jakiejkolwiek, sieci przeznaczonej przykładowo do odprowadzania wody opadowej. Skoro poza sporem pozostaje, że nieruchomość skarżącego nie jest przyłączona do kanalizacji sanitarnej i nie znajduje się na niej zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomowa oczyszczalnia ścieków bytowych to stanowisko organów obu instancji, że na P. C. spoczywa wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy obowiązek przyłączenia jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest w pełni uzasadnione. Obowiązek ten wynika wprost z brzmienia powołanego przepisu i obciąża wyłącznie właściciela. Brzmienie tego przepisu i osoba zobowiązana do zrealizowana przedmiotowego obowiązku nie budzą jakichkolwiek wątpliwości. Zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na aprobatę. Wskazane w skardze przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 ze zm.), art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie stanowiły podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, więc trudno mówić o ich naruszeniu. Powołane w skardze orzecznictwo dotyczy bezzasadności wprowadzania przez gminy opłat za podłączenie do istniejącej gminnej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. Zaskarżona decyzja nie dotyczy kwestii opłat za podłączenie do sieci, lecz zobowiązuje skarżącego do przyłączenia się do sieci, więc orzecznictwo to nie dotyka materii sprawy. Podobnie poruszana przez stronę skarżącą problematyka dotykająca zasad współżycia społecznego nie może być wzięta pod rozwagę przez Sąd. Jedynym kryterium oceny prawidłowości wydanej decyzji jest jej zgodność z prawem. Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja w zakresie, w jakim nakłada na P. C. obowiązek przyłączenia jego nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej prawa nie narusza. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach określonych przez art. 134 P.p.s.a. Sąd stwierdził naruszenie prawa, które nie zostało wskazane w skardze. Organ I instancji w decyzji z dnia [...].09.2008 r. wyznaczył skarżącemu termin do przyłączenia jego nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, a organ II instancji decyzję taką utrzymał w mocy. Przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie dają organom podstaw do określenia terminu w którym należy przyłączyć nieruchomość do kanalizacji. Ewentualne niewykonanie nałożonego obowiązku przez właściciela podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954). Ponieważ zaskarżona decyzja w tym zakresie została wydana bez podstawy prawnej Sąd stwierdził jej nieważność w tej części. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 KPA orzekł jak w punkcie I. wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie II wyroku. Wyrok w punkcie III znajduje podstawę prawną w art. 152 P.p.s.a. Na podstawie art. 206 P.p.s.a. zasądził Sąd na rzecz strony skarżącej część kosztów postępowania.