II SA/Rz 895/07
WyrokWSA w Rzeszowie2008-09-05
Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Stanisław Śliwa, Małgorzata Wolska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze może rozpoznać wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w tym samym składzie, który wydał poprzednią decyzję w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może rozpoznać wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w tym samym składzie osobowym, który brał udział w wydaniu poprzedniej decyzji w tej samej sprawie. Taka sytuacja stanowi naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika organu administracji od udziału w postępowaniu (art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 K.p.a.), co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Lasów Państwowych na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzającą nieważność w części decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1964 r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. SKO utrzymało w mocy własną wcześniejszą decyzję w tym przedmiocie. Skarżący zarzucał, że naruszenie prawa przy wydaniu decyzji z 1964 r. nie było rażące. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję SKO, stwierdzając, że w jej wydaniu brały udział osoby, które wcześniej uczestniczyły w wydaniu pierwszej decyzji SKO w tej sprawie, co stanowi naruszenie przepisów o wyłączeniu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 5 września 2008 r. sprawy ze skargi Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności w części decyzji z dnia [...] października 1964 r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oraz orzeczenia, iż w części decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] kwotę 474 zł /słownie: czterysta siedemdziesiąt cztery złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Rz 895/07
U z a s a d n i e n i e
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007 r. /.../ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2 i § 2, art. 158 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm./, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wnioski P. G. L. Lasy Państwowe – N.K. oraz G. K., utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. /.../ w przedmiocie stwierdzenia nieważności części decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] października 1964 r. /.../ orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w Ł. oraz orzeczenia, iż w części decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu decyzji podano, że wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. /.../ na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 K.p.a. stwierdzono nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] października 1964 r. /.../ w części dotyczącej orzeczenia o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w Ł., oznaczonych jako parcele gruntowe: 5872/1, 5871/2, 5870/1, 5869/1, 5868/2, 5867, 5866/1, 5865/1, 5883/1, 5881/1, 5882/1, 5880/1, 5879/1, 6599, 5884, 372/2, 2815, 2814, 2853/9, 2853/7, 2853/5, 2853/3, 2853/1, 2852, 2821, 2820/2, 2819/2, 2816/2, 2826, 2843/2, 2825/2, 2824/2, 2854/1, 2855/1, 2828, 2829, 2830, 2831, 2832, 2833, 2840/1, 2839/2, 2837/1, 2836/2, 2835/2, 2835/1. Równocześnie nie stwierdzono nieważności tej decyzji w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w Ł. oznaczonych jako parcela budowlana 151 oraz parcele gruntowe: 365/3, 365/4, 372/3, 366/1, 366/2, 367/1, 367/2, 5873/1, 5873/6, 5877/2, 5873/4, 5873/8, 6222/2, 6223/1, 6224/1, 6221, 6220/2, 6225/2, 6226/1, 6227/1, 6219/2, 2849/1, 2844/1, 2850, 2822/3, 2822/2, 2847 z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych stwierdzając, że w tej części decyzja została wydana z naruszeniem prawa, Uzasadniając decyzję przedstawiono okoliczności faktyczne i prawne stwierdzając, że nieruchomość stanowiąca poprzednio współwłasność J. H. – poprzednika prawnego wnioskodawców, została przejęta wbrew zasadom orzekania o przejęciu nieruchomości przez Skarb Państwa. Wykazano, że decyzja z dnia 20 października 1964 r. rażąco narusza art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR /Dz.U. Nr 59, poz. 318 ze zm./ oraz art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego /Dz.U. Nr 46, poz. 339 ze zm./.
Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy P. G. L. Lasy Państwowe – N. K. stwierdziło, że błędy prawne decyzji Powiatowej Rady Narodowej w S. opisane szczegółowo w decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. /.../nie kwalifikują się jako rażące naruszenie prawa. W dacie bowiem wydania decyzji przez PPRN w S. zachodziły wszelkie przesłanki uzasadniające jej wydanie, a w szczególności istniała podstawa prawna jej wydania, tj. dekret z 27 lipca 1949 r., który pozwalał na przejęcie na własność Państwa nieruchomości ziemskich niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli. W dniu wydania decyzji przedmiotowa nieruchomość została "porzucona" przez jej właściciela, który dobrowolnie opuścił terytorium Polski, granice przejętych nieruchomości zostały wskazane jako wszystkie grunty na terenie wsi Ł., a zatem również te, które stanowiły własność J. H., decyzja została prawidłowo ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w R.
Z kolei Gmina K. kwestionując decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. /.../, wnosiła o nie stwierdzanie nieważności decyzji PPRN w S. w części dotyczącej parcel 5865/1, 5884 i 6599 z powodu wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych. Podano, że w/w parcele wchodzą w skład drogi oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 30 stanowiąca drogę dojazdową do ok. 109 działek o ogólnej powierzchni 105 ha. Pozbawienie właścicieli przyległych gruntów dostępu do drogi publicznej może spowodować liczne procesy o ustanowienie służebności drogi koniecznej.
Rozpoznając sprawę ponownie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło brak podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Organ orzekający podkreślił, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] października 1964 r. /.../ o przejęciu i rozdysponowaniu na rzecz PGR i PGL nieruchomości rolnych i leśnych o pow. 1611 ha, położonych na terenie wsi Ł. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 1 i 3 ust. 1 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR /Dz.U. Nr 59, poz. 318 ze zm./ w brzmieniu nadanym dekretem z dnia 28 września 1949 r. /Dz.U. Nr 53, poz. 404/ oraz art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego /Dz.U. Nr 46, poz. 339/. W decyzji z dnia 9 lipca 2007 r. wykazano, co potwierdza również N. K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że J. H. nie był nigdy przesiedlony czy też repatriowany do ZSRR i wobec tego w stosunku do nieruchomości, których był współwłaścicielem, a objętych wnioskiem T. H. przepisy dekretu z dnia 5 września 1947 r. w ogóle nie powinny mieć zastosowania. Natomiast przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. dawały możliwość przejęcia na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskich, jeżeli nie pozostawały one w faktycznym władaniu właścicieli. Nie oznacza to jednak przejmowania tych gruntów z mocy samego prawa, nie mogły też te przepisy być traktowane jako podstawa orzeczeń o charakterze nacjonalizacyjnym, o przejęciu nieruchomości określonej tylko co do łącznej wielkości powierzchni z danego terenu, bez wyszczególnienia gruntów składających się na daną nieruchomość ziemską należącą do danego właściciela. Tymczasem w orzeczeniu z dnia [...] października 1964 r. nie ma żadnych danych dotyczących poszczególnych nieruchomości oraz danych osób będących ich właścicielami. W sentencji stwierdza ono jedynie, że przejęciu podlegają nieruchomości rolne i leśne o pow. 1611 ha, poł. na terenie wsi Ł., zaś w uzasadnieniu – że wszystkie grunty na terenie tej wsi były pod koniec 1949 r. całkowicie wolne, przez nikogo nie zajęte, a właściciele tych nieruchomości zostali repatriowani do ZSRR w 1945 r. lub przesiedleni na ziemie zachodnie, względnie w związku z akcją przesiedleńczą opuścili swoje gospodarstwa /nie ma wzmianki czy właściciele przejmowanych nieruchomości byli znani/. Orzeczenie, wydane na podstawie w/w dekretu, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel jest nieznany /Dz.U. Nr 45, poz. 416/ powinno określić przejmowaną nieruchomość ziemską poprzez wskazanie danych dotyczących obszaru, granic, położenia, numerów ewidencyjnych działek /jeżeli granice były zatarte należało nieruchomość określić przez opis granic zespołu gruntów składających się na tę nieruchomość lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, otaczających ten zespół gruntów/. Nadto dla nieruchomości wpisanych do księgi wieczystej decyzja o przejęciu stanowiła podstawę do dokonania wpisu tytułu własności na rzecz Państwa, z tego też względu niezbędne było dokonanie określenia przedmiotu przejęcia. Nieokreślenie przedmiotu przejęcia w decyzji należy ocenić jako rażące naruszenie prawa z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. /por. wyrok NSA z dnia 29.11.1999 r. IV SA 1632/97, z dnia 1.10.2001 r. IV SA 835/01/. Organ orzekający zauważył również, że nie było podstaw do ogłaszania orzeczenia PPRN w S. z dnia [...] października 1964 r. /§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16.09.1950 r. w/w/, gdyż w jego treści nie zamieszczono wzmianki o tym, że właściciele przejętych gruntów są nieznani z miejsca pobytu. Pisząc zaś, że część właścicieli została repatriowana do ZSRR, a część przesiedlona na ziemie zachodnie sugerowano /organ wydający to orzeczenie/ posiadanie wiedzy o właścicielach nieruchomości. Powyższe braki prowadziły do niewykonalności takiego orzeczenia – nie mogło ono stać się tytułem wykonawczym do przejęcia nieruchomości, ani podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej. Wyraźne określenie nieruchomości przejmowanych na podstawie w/w dekretu było istotnym elementem decyzji, bowiem brak takiego wskazania uniemożliwiał właścicielowi skorzystanie np. z uprawnień określonych w art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego /Dz.U. Nr 17, poz. 71 ze zm./. Zatem, jak słusznie stwierdzono w decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. /.../, orzeczenie PPRN w S. z dnia [...] października 1964 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, położonych we wsi Ł., bez wskazania w nim nazwisk i imion osób przesiedlonych, określenia rodzaju mienia wraz z jego przynależnościami oraz miejsca jego położenia /określenie wg księgi wieczystej/ lub opisu granic przejmowanych gruntów zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Stąd też zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia w części objętej wnioskiem T. H., o czym orzeczono we wspomnianej wyżej decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Zasadnym jest również stanowisko zajęte w tej decyzji, w części dotyczącej niestwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w S. z dnia [...] października 1964 r. w stosunku do parcel, które obecnie nie są już własnością podmiotów publicznoprawnych /Skarbu Państwa czy Gminy/, lecz własnością osób fizycznych, nabytych w drodze umów cywilnoprawnych. Przywołując treść art. 156 § 2 i art. 158 § 2 K.p.a., a także w obszernym zakresie poglądy prezentowane w judykaturze i literaturze przedmiotu podkreślono, że w stosunku do parcel 5865/1, 5884 i 6599 /odpowiadających obecnej działce nr 30/ nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Odniesiono się w ten sposób do podniesionej przez Gminę K. kwestii, iż działka nr 30 stanowi obecnie drogę dojazdową do ok. 109 działek o ogólnej powierzchni 105 ha, a pozbawienie właścicieli działek przylegających dostępu do drogi spowoduje liczne procesy o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Z zapisu w rejestrze ewidencji gruntów prowadzonym przez Starostę S. wynika, że działka nr 30 stanowi własność Skarbu Państwa w administracji Urzędu Gminy Komańcza i tym samym nie ma przeszkód prawnych by po stwierdzeniu nieważności przedmiotowa nieruchomość została oddana następcom prawnym poprzednich właścicieli. Brak więc podstaw do uwzględnienia wniosku Gminy K. i nie stwierdzania nieważności orzeczenia PPRN w S. z dnia [...] października 1964 r. w części dotyczącej tej nieruchomości. Okoliczności podnoszone przez Gminę K. dotyczą bowiem stanu faktycznego nieruchomości, a nie jej stanu prawnego. W reasumpcji stwierdzono, że decyzja z dnia [...] lipca 2007 r. /.../ jest prawidłowa i nie narusza prawa, co uzasadnia orzeczenie w myśl art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. Lasy Państwowe – N. K. domaga się uchylenia opisanej decyzji z dnia[...] września 2007 r. /.../ i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. /.../. Uzasadniając skargę, skarżący ponowił swoje stanowisko, iż naruszenie prawa przy wydaniu orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] października 1964 r. /.../ nie jest rażące. Bezspornym jest bowiem fakt, że w dacie jego wydania właściciel nieruchomości J. H. nie władał przedmiotową nieruchomością, gdyż od maja 1946 r. przebywał wraz z rodziną w Czechosłowacji i nigdy do Polski nie powrócił. Wskazana w tym orzeczeniu podstawa prawna tj. dekret z dnia 5 września 1947 r. jest błędna, jednak nie może to przesądzać o rażącym naruszeniu prawa, gdyż "jako druga podstawa prawa" wskazany został dekret z dnia 27 lipca 1949 r., który w ustalonym stanie faktycznym miał zastosowanie. Również niewskazanie w treści orzeczenia poszczególnych gruntów składających się na nieruchomość J. H. nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. W jego sentencji wskazano, że przejęciu podlegają nieruchomości rolne i leśne o powierzchni 1611 ha we wsi Ł. /wszystkie grunty były faktycznie wolne/. Wykazywanie w niej danych dotyczących obszaru, granic, położenia i numerów w sytuacji, gdy przejęciu podlegały wszystkie nieruchomości rolne i leśne we wsi Ł. mijało się z celem, gdyż powierzchnia 1611 ha została oznaczona, a granice przejmowanych nieruchomości pokrywały się z granicami wsi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości albo w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach /art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że nie może ona pozostać w obrocie prawnym, choć z innych przyczyn niż wskazane w skardze, a które Sąd – nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną – uwzględnił z urzędu /art. 134 § 1 powyższej ustawy/.
Otóż zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. /.../, którą z powołaniem się na przepisy art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./, postanowiło orzec o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] października 1964 r. /.../ o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi Ł., stanowiącej współwłasność J. H., w części obejmującej 46 parcel gruntowych i równocześnie, z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych /odnośnie 1 parceli budowlanej i 27 parcel gruntowych/ stwierdziło, że w tej części zostało ono wydane z naruszeniem prawa.
Z lektury obu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wynika, że w wydaniu zaskarżonej decyzji – członkowie Kolegium orzekają w składach trzyosobowych /art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych – Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856/ - brało udział dwóch spośród trzyosobowego składu orzekającego Kolegium /G. T., M. Z./, którzy wcześniej brali udział w wydaniu pierwszoinstancyjnej decyzji, tj. decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. /.../.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./ pracownik organu administracji państwowej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis zaś art. 27 § 1 K.p.a. /zd. pierwsze/ stanowi, iż członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1.
Trzeba wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/2006/ONSAiWSA 2007/3/61/ stwierdzono, iż art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./ ma zastosowanie do członka kolegium samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu.
W motywach uchwały przypomniano, że zgodnie z art. 1 wielokrotnie nowelizowanej ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych kolegia są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów K.p.a. i Ordynacji podatkowej w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należącej do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, ponadto na zasadach określonych w odrębnych przepisach orzekają w innych sprawach. Są one uprawnione w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, a ponadto mają uprawnienia kontrolne i sygnalizacyjne powiązane z orzekaniem. Są one organami wyższego stopnia w znaczeniu instancyjnym, a nie ustrojowym, i pozostają organami niższego stopnia tylko w stosunkach procesowych.
Stwierdzono w szczególności, że przesłanka wyłączenia pracownika z powodu brania przez niego udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji /art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a./ nawiązuje w swej istocie do dwuinstancyjności postępowania i zasady hierarchicznego podporządkowania organów orzekających. W klasycznym modelu postępowania administracyjnego odwołanie rozpatruje inny organ, oczywiście w innym składzie osobowym. Na tym polega zasada i jednocześnie gwarancja procesowa, że nikt nie może być sędzią we własnej sprawie, bo z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie.
Omawiana przesłanka wyłączenia pracownika nie podlega jakiejkolwiek ocenie pod kątem jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie odwołania w konkretnej sprawie, bo ma charakter bezwzględny. Skoro prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, to zgodnie z zasadą exceptiones non sum extentendae wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ /art. 127 § 3 K.p.a./, trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Przez pracownika należy rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy umocowanego do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź z mocy prawa. Przepisy o wyłączeniu pracownika więc mają również zastosowanie do osoby piastującej funkcję organu. Te same przepisy o wyłączeniu pracownika i pracownika organu kolegialnego /art. 24 § 1 pkt 5 i art. 27 § 1 K.p.a./ mają zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, który wcześniej brał udział w wydaniu pierwszoinstancyjnej decyzji /mają zastosowanie także do pozaetatowego członka kolegium/.
Powyższa uchwała została podjęta na podstawie art. 15 § 1 pkt 3 i art. 187 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi cyt. na wstępie; wyrażone w niej stanowisko podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Stąd też w obszernym zakresie przywołano motywy uzasadniające jej podjęcie.
W takiej zatem sytuacji, gdy w wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2007 r. /.../ - wskutek wniosku, o którym mowa w art. 127 § 3 K.p.a. – brali udział członkowie Kolegium, którzy wcześniej brali już udział w wydaniu pierwszoinstancyjnej decyzji, tj. z dnia [...] lipca 2007 r. /.../, kwestionowana skargą decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym.
Z tych więc względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Podstawę rozstrzygnięcia w kwestii niepodlegania decyzji wykonaniu stanowi przepis art. 152 powyższej ustawy, zaś o kosztach rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 tej ustawy.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań – organ orzekający rozpozna złożony przez wniosek stronę skarżącą i Gminę K. /art. 127 § 3 K.p.a./ w składzie osobowym innym od tego, który brał udział w wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło