II SA/Rz 896/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. J. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi M. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. II SA/Rz 896/06 U z a s a d n i e n i e Pismem z dnia 2 stycznia 2008 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie adw. J. W. reprezentujący na zasadzie prawa pomocy skarżących M. i A. W. w sprawie ze skargi na decyzję SKO z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] wniósł o zwolnienie go od obowiązków pełnomocnika z urzędu z równoczesnym przyznaniem taryfowych kosztów za wykonane dotychczas czynności. Pismo to zostało zarejestrowane pod sygn. akt II SO/Rz 1/08, zaś pełnomocnik z uwagi na wynikające z jego treści wątpliwości został wezwany do złożenia wyjaśnień, czy jego wniosek zgodnie z widniejącym na nim oznaczeniem dotyczy skargi wniesionej do Sądu przez M. i A. W. w dniu 11 października 2006 r. objętej sygn. akt II SA/Rz 896/06, w której został wyznaczony ich pełnomocnikiem z urzędu, czy też wniosek ten stosownie do wskazanych w nim oraz załączonych do niego kserokopii pełnomocnictw udzielonych przez M. i A. W. pozostaje w związku ze sporządzoną przez niego w dniu 19 grudnia 2007 r. w ich imieniu ponowną skargą na w/w decyzję SKO (złożoną w Biurze Podawczym Sądu 20 grudnia 2007 r.). W udzielonej odpowiedzi adw. J. W. poinformował, że jego wniosek zawarty w piśmie z dnia 2 stycznia 2008 r. dotyczy przyznania kosztów za wykonane dotychczas czynności pełnomocnika z urzędu w sprawie II SA/RZ 896/06, w której to został ustanowiony pełnomocnikiem przez Okręgową Radę Adwokacką w R. i w której to sprawie sporządził imieniem skarżących skargę oraz jednocześnie odmówił wykonywania jakichkolwiek dalszych czynności objętych ich pełnomocnictwami. W wyniku tego dla skarżących został ustanowiony przez ORA w R. inny adwokat, on zaś zwolniony z wynikających z tego obowiązków. Wniosek o przyznanie kosztów pełnomocnika z urzędu dotyczy sporządzonej przez niego skargi, przez co wykonał "główne czynności postępowania przed tut. Sądem oprócz zastępstwa procesowego ograniczającego się do powtórzenia treści skargi". Jego skarga nie jest skargą ponowną, lecz stanowiącą uzupełnienie i jasne przedstawienie okoliczności wymienionych w skardze M. i A. W., których skarga jego zdaniem nie odpowiadała warunkom pisma procesowego. Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez Sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/2004). Ocena zasadności i celowości podjętych przez pełnomocnika czynności na gruncie sprawy objętej sygn. akt II SA/Rz 896/06 do takich wniosków nie prowadzi. Jak wynika z akt sądowych tej sprawy, oznaczona datą 15 września 2006 r. skarga na decyzję SKO z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] została sporządzona i podpisana osobiście przez M. i A. W. Adw. J. W. został wyznaczony do reprezentowania skarżących na mocy pisma ORA w R. z dnia 26 listopada 2007 r. jako czwarty z kolei adwokat i był ich pełnomocnikiem do dnia 2 stycznia 2008 r., kiedy to ORA wyznaczyła w jego miejsce kolejnego. W dniu 20 grudnia 2007 r. w siedzibie Sądu została złożona sporządzona i podpisana przez niego w imieniu skarżących kolejna (druga) skarga na w/w decyzję SKO. Mimo oznaczenia jej sygnaturą akt przypisaną do pierwotnej skargi, brak jest w niej jakiejkolwiek informacji, iż stanowi ona jej uzupełnienie, jak później podniósł to w piśmie wyjaśniającym z dnia 30 stycznia 2008 r.; ubocznie należy zwrócić uwagę, że skardze tej został nadany bieg zgodnie z obowiązującymi przepisami i została ona zarejestrowana pod sygn. akt. II SA/Rz 47/08. Na adwokacie jako fachowym pełnomocniku procesowym ciąży obowiązek starannego działania, zaś strona przez niego reprezentowana ma prawo wymagać, by jego czynności były skuteczne, adekwatne do stanu sprawy i zgodne z prawem. Za taką czynność z pewnością nie można uznać ponowienia skargi, zwłaszcza jeżeli sprawa nią objęta dotyczy tych samych stron i jest już w toku – stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. stanowi to przesłankę jej odrzucenia. Nie tłumaczy tego przekonanie pełnomocnika, iż pierwotna skarga nie odpowiadała warunkom wymaganym od pism sądowych (podlega to badaniu przez Sąd pod kątem braków formalnych skargi prowadząc w razie ich nieuzupełnienia do jej odrzucenia, co w sprawie II SA/Rz 896/06 nie nastąpiło). Pełnomocnik w podejmowanych przez siebie czynnościach nie może się także opierać wyłącznie na sugestiach stron (niezależnie od ich formy) co do celowości podjęcia określonych działań. Pierwsze z pełnomocnictw udzielonych przez M. i A. W. z dnia 19 grudnia 2007 r. (k. 184 akt sądowych) opiewało na sporządzenie skargi w sprawie II SA/Rz 896/06, co jednak nie przesądza automatycznie o zasadności tej czynności (tą samą datą opatrzona jest złożona w następnym dniu skarga); skarżący pismem z dnia 20 grudnia 2007 r. cofnęli to pełnomocnictwo "którym ustalony przez Pana zakres czynności ogranicza się jedynie do sporządzenia skargi", zastępując je pełnomocnictwem "do prowadzenia sprawy". Podkreślić również należy, iż pismo ORA o wyznaczeniu dla skarżących adwokata w osobie J. W. w żaden sposób nie konkretyzowało czynności jakie należy podjąć w sprawie. Rodzaj i zakres tych czynności pozostaje każdorazowo do uznania wyznaczonego zastępcy prawnego w zależności od etapu na jakim znajduje się dana sprawa, a za których prawidłowość ponosi on odpowiedzialność. Pośrednio odzwierciedla to także upoważnienie z dnia 10 grudnia 2007 r. udzielone w sprawie II SA/Rz 896/06 przez adw. J. W. aplikantowi adwokackiemu do "zbadania akt sprawy adm. strony M. i A. W. o sporządzenie skargi" (k. 183 akt sądowych). Nawet przy pobieżnej lekturze akt sprawy niemożliwe wydaje się przeoczenie skargi, która jest elementem inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne. Gdyby nawet na tej podstawie doszło u pełnomocnika do ukształtowania błędnego przekonania co do słuszności podjęcia pewnych działań (wniesienia skargi), nie uchyla to związanych z nimi ewentualnych negatywnych skutków, a tym bardziej nie może stanowić podstawy do przyznania za nie wynagrodzenia. Wszystkie te okoliczności prowadzą do wniosku, że czynności podjęte przez adw. J. W. w sprawie II SA/Rz 896/06 z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu nie przyczyniły się do ochrony interesu prawnego skarżących, a więc nie miały charakteru "pomocy prawnej". Ponieważ nie miały one żadnego wpływu na wyjaśnienie i rozstrzygnięcie sprawy, brak jest podstaw do przyznania zwrotu kosztów tej pomocy ze środków Skarbu Państwa w trybie art. 250 P.p.s.a. Niezależnie od powyższego istnieje jeszcze jedna przyczyna, z uwagi na którą wniosek o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej nie może zostać pozytywnie rozpatrzony. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Adw. J. W. takiego oświadczenia w swoim wniosku nie zawarł. Z tej przyczyny zatem również brak jest podstaw do przyznania mu wynagrodzenia. Takie stanowisko znajduje oparcie m.in. w postanowieniu SN z dnia 14 października 1998 r., sygn. II CKN 687/98; zgodnie z jego treścią wniosek niezawierający takiego oświadczenia podlega oddaleniu jako nieuzasadniony. W związku z powyższym na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji postanowienia.