II SA/Rz 896/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 21 września 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. W. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie to podtrzymała następnie we wniosku złożonym na urzędowym formularzu – PPF. Podniosła w nim, że ma 67 lat, nie pracuje, nie pobiera emerytury ani renty, jak też dotacji "unijnych", a jedyne jej źródło utrzymania – gospodarstwo rolne (pow. 2,47 ha wraz z zabudowaniami gospodarczymi) zostało zajęte przez komornika. Zaznaczyła, że nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z synem w mieszkaniu o pow. 30 m.kw. Skarżąca zaznaczyła, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest właścicielką sprawnego dwudziestoletniego samochodu osobowego oraz busa nadającego się do kapitalnego remontu. Syn prowadzi działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód wynosi 1500-2000 zł. Wobec braku dostatecznych danych pozwalających na rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony, wezwaną ją do udzielenia dodatkowych informacji, a to wskazania: - źródeł aktualnego utrzymania w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostało zajęte przez komornika, - średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na żywność, leczenie utrzymanie domu (z podaniem wysokości i rodzaju opłat np. na gaz, prąd itp), utrzymanie posiadanych pojazdów mechanicznych, - dochodów netto syna, - w jakiej wysokości i z jakiego tytułu obciążają wnioskodawczynię i jej syna zobowiązania finansowe, - czy pomimo zajęcia komorniczego posiadanej nieruchomości rolnej jest ona nadal użytkowana, jeśli tak, to w jaki sposób i jakie są osiągane z niej pożytki. Nadto skarżąca wezwana została do przedłożenia: - wyciągów z rachunków bankowych własnych i syna za okres trzech miesięcy poprzedzających doręczenie wezwania, - kserokopii pism potwierdzających fakt zajęcia posiadanego majątku przez komornika, - kserokopii deklaracji na poczet podatku VAT składanych przez syna w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Odpowiadając na powyższe W. M. wskazała, że jest zadłużona w kilku bankach, na dowód czego przedłożyła dokumenty dotyczące prowadzenia przez komornika postępowań egzekucyjnych na rzecz tychże banków. Podniosła, że gospodarstwo jest "w ruinie", nie przynosi żadnych dochodów. Także syn posiada zadłużenie w odniesieniu do świadczeń na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Syn zaciągnął również zobowiązania finansowe w kilku bankach, w jednym z nich spłaca ratę w wysokości 500 zł miesięcznie. Posiadany przez skarżącą samochód osobowy nie nadaje się do użytku. Natomiast syn przy prowadzeniu działalności gospodarczej korzysta z własnego pojazdu mechanicznego z 1994 r., który nabył za 1200 zł. Wnioskodawczyni zwróciła uwagę, że nie korzysta z pomocy lekarskiej; nie spożywa "kawioru, ośmiorniczek", lecz "od lat suchy przeceniony chleb i bułki". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W. M. ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem o przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie, jak stanowi art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przyznanie go w takich granicach możliwe jest w odniesieniu do osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 plkt 2 P.p.s.a.). Przepis ten wskazuje w sposób wyraźny, że wnioskodawca winien wykazać powyższą trudną sytuację materialną. Obowiązek ten nie budzi zresztą wątpliwości w kontekście brzmienia zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą to strony postępowania sądowego ponoszą związane z nim koszty. Tylko zatem w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest udzielenie stronie wsparcia ze środków publicznych. W celu jego uzyskania powinna ona złożyć czytelne i pełne oświadczenie odnośnie do swojego stanu rodzinnego, majątkowego i uzyskiwanych dochodów. W razie, gdy oświadczenie to budzi wątpliwości bądź też jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, prawodawca przewidział w art. 255 P.p.s.a. możliwość wezwania składającego wniosek o dodatkowe oświadczenie czy też (i) o dodatkowe dokumenty. Celem powyższego jest, po pierwsze, ułatwienie stronie przedstawienia wszystkich istotnych z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy danych, a po wtóre uzyskanie pełnego obrazu jej faktycznej sytuacji finansowej. Jeśli strona nie zastosuje się do treści takiego wezwania chociażby w części, wówczas musi liczyć się z niekorzystnym dla siebie rozstrzygnięciem odnośnie do złożonego przez nią wniosku o prawo pomocy. Z uwagi bowiem na to, że środki, z których finansowana jest przedmiotowa pomoc pochodzą z budżetu państwa, to Sąd podejmując decyzję co do dofinansowania strony z tychże środków nie może mieć jakichkolwiek wątpliwości co do słuszności podejmowanego rozstrzygnięcia. Jeśli one wystąpią i nie zostaną przez stronę w sposób wyczerpujący wyjaśnione, to brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Stanowisko powyższe jest powszechne w orzecznictwie sądowym, w którym przyjęto, że konstrukcja art. 255 P.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy strony z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może zaś w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje bowiem, że oświadczenie strony pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dlań rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.08.2013 r. II FZ 628/13, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie wystąpiła właśnie sytuacja, gdzie wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych nie udzieliła pełnej odpowiedzi na kierowane do niej zapytanie. Po pierwsze bowiem nie podała ona średniej wysokości miesięcznych wydatków na utrzymanie własne i syna tj. na żywność. Za niewystarczającą odpowiedź należy przy tym uznać, że strona nie spożywa "kawioru i ośmiorniczek", tylko suchy przeceniony chleb i bułki. Wnioskodawczyni nie wskazała także wysokości wydatków na utrzymanie mieszkania. Przedłożyła wprawdzie rachunki za prąd i fakturę VAT za wodę, lecz brak jest wysokości opłaty za gaz. Strona nie podała także wysokości netto dochodu uzyskiwanego przez syna w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, wydatku na telefony (własny i syna), utrzymanie i eksploatację posiadanego przez syna pojazdu mechanicznego. Skarżąca nie przedłożyła także wyciągów z własnych rachunków bankowych, jak też kserokopii wspomnianych wyżej deklaracji na podatek VAT. To wszystko powoduje, że W. M. nie zobrazowała w sposób klarowny i całościowy swojej rzeczywistej sytuacji materialnej. Tylko zaś kryterium ekonomiczne ma decydujące znaczenie dla przyznania prawa pomocy. Skoro więc strona nie wykazała, że faktycznie nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie (ich aktualna wysokość to 500 zł z tytułu wpisu od skargi), to nieuzasadnionym byłoby przyznawanie jej prawa pomocy w tym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.