II SA/Rz 897/25

2 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Asesor WSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu 2 września 2025 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 21 lutego 2025 r. nr 158/09/2025/KL w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej - p o s t a n a w i a - odmówić przewrócenia terminu do wniesienia skargi Decyzją z 21 lutego 2025 r. nr 158/09/2025/KL, Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ lub Organ) zobowiązał P. D.(dalej: Skarżący) do uiszczenia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. Powyższa decyzja została skierowana na wskazany w postępowaniu administracyjnym adres Skarżącego. Wobec jej niepodjęcia w terminie, w wyniku dwukrotnego awizowania (26 lutego i 6 marca), pozostawiono ją w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 12 marca 2025 r. Pismem z 29 maja 2025 r. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając zgłoszone żądanie podniósł, że nie otrzymał od Poczty Polskiej awizo, w związku z czym nie mógł poprawnie odebrać kierowanej do niego korespondencji. O wydanej decyzji dowiedział się 22 maja 2025 r. z informacji o zajęciu rachunku bankowego, natomiast z treścią decyzji zapoznał się 23 maja 2025 r. w siedzibie NFZ. Wskazał, że w styczniu 2025 r. urząd pocztowy pod który podlega przeszedł reorganizację zasad działania (urząd pocztowy został przekształcony w placówkę pocztową). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Skarżący złożył skargę na ww. decyzję Prezesa NFZ zatytułowaną "odwołanie". Zarządzeniem Sędziego z 24 lipca 2025 r. wezwano Skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez uprawdopodobnienie okoliczności, na które powołuje się we wniosku – pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o informacje, którymi dysponuje Sąd. Przesyłka zawierającą wezwanie wobec jej niepodjęcia w terminie, w wyniku dwukrotnego awizowania (28 lipca i 5 sierpnia), została zwrócona do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Odnosząc zacytowane przepisy do niniejszej sprawy w pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym siedmiodniowym terminie. Należało przyjąć, że wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu, tj. niedoręczenie decyzji ani zawiadomienia o awizacji decyzji, ustała 22 maja 2025 r., kiedy Skarżący z informacji o zajęciu rachunku bankowego, dowiedział się o wydaniu decyzji. Wniosek o przywrócenie terminu został zaś złożony w placówce operatora pocztowego 29 maja 2025 r., a więc z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie Skarżący złożył skargę od decyzji Prezesa NFZ z 21 lutego 2025 r. zatytułowaną "odwołanie". Rozpoznając jednakże merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, Sąd stwierdza, że nie został spełniony podstawowy warunek przywrócenia terminu, jakim jest brak winy w jego uchybieniu. Przepis art. 73 p.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało przesłane skarżącemu na wskazany przez niego adres wynika, że przedmiotowa przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce 26 lutego 2025 r., zaś ponowne – 6 marca 2025 r. Przesyłkę jako niepodjętą w terminie, zwrócono do nadawcy 13 marca 2025 r. Z koperty wynika również, iż 26 lutego 2025 r. w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym. Wobec powyższego zasadnie uznano, że w/w przesyłka została skutecznie doręczona Skarżącemu z dniem 12 marca 2025 r. na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki nie zostały skutecznie obalone. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, publ. LEX nr 50679; 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie tu. Sądu, argumentacja Skarżącego podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od Skarżącego przeszkód, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Twierdzenia Skarżącego skupiają się na kwestii niedoręczenia mu przesyłki zawierającej decyzję z 21 lutego 2025 r., tymczasem skuteczność doręczenia zastępczego w okolicznościach niniejszej sprawy nie została podważona i należy to doręczenie uznać za prawidłowe. Podkreślenia wymaga, że twierdzenie Skarżącego, że awiza nie otrzymał, może być rozważane wyłącznie jako przypuszczenie. Żeby przyznać mu charakter faktu, Skarżący musiałby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie uczynił. Skarżący zmierza bowiem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania, poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Twierdzenie Skarżącego o braku awiza w skrzynce pocztowej jest zatem jednostronne, a na jego poparcie nie przedstawił on przekonywujących dowodów np. reklamacji na niewykonanie usługi pocztowej. Podkreślić należy, iż w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić wyłącznie oświadczenie strony. Końcowo wskazać należy, że Skarżący został wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności, na które powołał się we wniosku. Jednakże, przesyłka zawierającą wezwanie wobec jej niepodjęcia w terminie, w wyniku dwukrotnego awizowania (28 lipca i 5 sierpnia), została zwrócona do Sądu. W tych okolicznościach nie zaistniały podstawy do przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia skargi.