II SA/Rz 898/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Jerzy Solarski Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 898/07 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi A.M. jest decyzja Wojewody z dnia [...]r., Nr [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną odwołaniem przez w/w decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...]r., Nr [...] orzekającej o zameldowaniu na pobyt stały M.M. w lokalu znajdującym się w Ł. przy ul. Z. 1. Wskazaną decyzję organ odwoławczy wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 2 i art. 6 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993, ze zm./. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy m. innymi przytoczył, że M.M. został zameldowany w spornym lokalu w dniu [...]r. W dniu [...]r. dokonał wymeldowania z pobytu stałego, jednak mimo tego cały czas przebywał i nadal przebywa w tym lokalu. Ten fakt potwierdziła A.M. – w dniu [...]r. Następnie w dniu [...]r. chcąc się ponownie zameldować w tym lokalu złożył w urzędzie formularz "zgłoszenie pobytu stałego", na którym jednak żaden ze współwłaścicieli lokalu nie dokonał potwierdzenia faktu jego pobytu w przedmiotowym lokalu. Lokal przy ul. Z. 1 w Ł. stanowi współwłasność A.M. oraz H.K. W trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Burmistrza Miasta stwierdzono, że M.M. przebywa w tym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Potwierdziły to w szczególności oględziny lokalu, w którym znajdują się jego rzeczy osobiste. Faktu pobytu M.M. w przedmiotowym lokalu nie negowała również A.M., ale dodała, że zamieszkuje doraźnie "kiedy chce przychodzi i wychodzi, traktuje jej dom jak hotel". Natomiast M.M. wyjaśnił, że w lokalu tym nocuje, spożywa posiłki, przyjmuje znajomych. Dokonując subsumcji przedstawionego stanu faktycznego organ odwoławczy stwierdził, iż stan sprawy wyczerpuje przesłanki wskazane w art. 6 ust. 1, 10 ust. 1, 29 ust. 1 i 47 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zatem zaistniała podstawa do zameldowania M.M. w przedmiotowym lokalu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wyjaśnił, iż zarzut jakoby w spornym lokalu nie było rzeczy osobistych M.M. nie da się pogodzić z treścią protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu [...]r., w którym stwierdzono, iż jego rzeczy znajdują się w tym lokalu. Protokół podpisała A.M. bez zastrzeżeń. Zarzut, iż M.M. dwa tygodnie przed oględzinami przeniósł swoje rzeczy osobiste do przedmiotowego lokalu nie jest wiarygodny, bowiem zawiadomienie o terminie oględzin doręczono mu 9 dni przed terminem wyznaczonych oględzin. Poruszone w odwołaniu problemy rodzinne odwołującej się, nie mają w sprawie zameldowania istotnego znaczenia, bo taka sprawa ma charakter czysto rejestracyjny. Kwestia niespójnych zeznań A.M. została wyjaśniona w postępowaniu odwoławczym. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Wojewody, skarżąca A.M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowego i zarzuciła naruszenie art. 47 ust. 2, art. 6 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Rozwijając te zarzuty powołała się na wyrok NSA z dnia 28.04.1999 r. sygn. akt V SA 1773/98 – LEX nr 49403, w którym stwierdzono, że określona w art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka zameldowania na pobyt stały jest spełniona, gdy łącznie spełnione zostaną dwa warunki, tj. zamieszkiwanie w lokalu oraz zamiar stałego w nim przebywania. Prawdą jest, że M.M. zamieszkuje w lokalu przy ul. Z. 1 w Ł., ale zameldowanie go na pobyt stały tworzy niejako przyzwolenie dla dalszego bezprawnego jego zachowania, polegającego na zajmowaniu cudzej własności bez zgody współwłaścicieli. Obecnie strony znajdują się w toku postępowania rozwodowego. M.M. związał się z inną kobietą i dlatego doszło do rozkładu pożycia między nim, a skarżącą. Wymieniony po wymeldowaniu się z przedmiotowego mieszkania, co miało miejsce [...]r., znalazł się w nim na powrót w sposób bezprawny, czyli w wyniku czynu zabronionego. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24.06.2004 r., uprawnienie do zameldowania uzasadnia jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Wyłączone więc będą sytuacje będące następstwem naruszenia posiadania, czy też wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego. Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania /wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.06.2004 r., SA 519/03, LEX nr 146738/. W myśl art. 7 k.p.a., w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r., organ administracji prowadzący w sprawie zameldowania ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokonania wyjaśnień stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Decyzję o zameldowaniu M.M. w spornym lokalu trudno uznać za zgodną z zasadami współżycia społecznego i z interesem zamieszkujących tam osób. Wzajemne zamieszkiwanie według skarżącej ma charakter dręczenia jednej ze stron. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko i motywy wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Na wstępie należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./, z którego wynika, iż wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem. Z funkcji kontrolnej sądu administracyjnego równocześnie wynika, iż przy tej kontroli Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zakres rzeczonej kontroli wyznaczają art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, nazwanej dalej skrótem p.p.s.a. Z pierwszego wynika, iż przy kontroli zaskarżonego aktu, Sąd nie jest związany granicami skargi /zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną/, czyli zobowiązany jest uwzględniać z urzędu naruszenia prawa procesowego i materialnego popełnione przez orzekające organy, o jakich nie wspomniano w skardze, czyli jest to kontrola zupełna. Według drugiego, Sąd stosuje przewidziane w p.p.s.a. środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wychodząc poza granice skargi, Sąd in merito zauważył, iż w toku postępowania wyjaśniającego /dowodowego/ orzekające organy naruszyły przepisy procesowe, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie ustalania podstawy faktycznej. Otóż organ I instancji na dzień [...]r. wyznaczył rozprawę administracyjną i na tą rozprawę wezwał strony i świadków. Wezwania zostały doręczone. /k. 55 oraz 56-65 akt adm. I instancji/. Wezwania na dzień [...]r. doręczono m. innymi świadkom: R.K., L.C. i M.N. Mimo tego św. M.K. była przesłuchana w dniu [...]r., św. L.C. w dniu 1.06.2007 r., zaś św. M.N. w dniu 4.06.2007 r., /k. 66, 67 i 68 akt adm. I instancji/. O terminie przesłuchania w/w świadków strony nie były powiadomione i nie uczestniczyły w tych czynnościach. Tym samym doszło do naruszenia art. 79 § 1 i 2 k.p.a., który stanowi, iż strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzania dowodu m. innymi ze świadków przynajmniej na 7 dni przed terminem i ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom oraz składać wyjaśnienia. Czynność przesłuchania w/w świadków nie została powtórzona na rozprawie administracyjnej w dniu 5.06.2007 r., a także w innym terminie. W postępowaniu odwoławczym Wojewoda dopuścił dowód z przesłuchania stron, tj. M.M. i A.M. i na podstawie art. 136 k.p.a., pismem z dnia 22.08.2007 r., Nr [...] zlecił przeprowadzenie tego dowodu organowi I instancji. Odpisy tego pisma doręczono stronom. W dniu 31.08.2007 r. Burmistrz Miasta Ł. doręczył A.M. pismo z dnia 29.08.2007 r., Nr [...] wzywające wymienioną do stawienia się w siedzibie organu w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma w celu przesłuchania w charakterze strony postępowania. A.M. została przesłuchana jako strona postępowania w dniu 6.09.2007 r., ale o terminie tej czynności nie były powiadomione pozostałe strony, tj. M.M. i H.K. i w tej czynności nie uczestniczyły. Natomiast M.M. był przesłuchany w dniu 14.09.2007 r., o czym nie były powiadomione pozostałe strony. Taki stan rzeczy świadczy o naruszeniu przez organy art. 86 k.p.a., który w zdaniu drugim odsyła do przepisów dotyczących świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu, czyli m. innymi do art. 79 k.p.a., którego treść została wcześniej przytoczona. Oceniając wskazane naruszenia procesowe należy zaznaczyć, iż przepisy art. 79 i 86 k.p.a. są przepisami rozwijającymi zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, określoną w art. 10 § 1 k.p.a. Zasada ta wyraża się w obowiązku organu administracji publicznej zapewnienia stronom w postępowaniu administracyjnym czynnego udziału w tym postępowaniu polegającego m. innymi na umożliwieniu stronom udziału w przeprowadzeniu dowodów, uczestniczeniu w rozprawie, przysłuchiwaniu się zeznaniom świadków i możliwości zadawania im pytań i składanie wyjaśnień odnoszących się do zeznań świadków, Naruszenie tej zasady daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego /art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a./, zatem w postępowaniu sądowym tego rodzaju naruszenie prawa procesowego może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi /art. 145 § 1 pkt 1 b – p.p.s.a./. Fakt, że strony postępowania były zawiadomione przez organ I instancji o możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego /pismo organu z dnia 11.06.2007 r./, nie może sanować naruszenia art. 79 i 86 k.p.a., bowiem powołane przepisy w stosunku do art. 81 k.p.a. wprowadzają dodatkowe warunki w odniesieniu do dowodów z przesłuchania świadków, opinii biegłych, oględzin, przesłuchania dowodowego stron, które to warunki nie zostały spełnione przy przesłuchaniu świadków M.N., L.C., R.K. oraz stron postępowania A.M. i M.M. Wadliwie przeprowadzone czynności mogły być usunięte tylko w drodze ponownego przesłuchania z zachowaniem warunków przewidzianych w art. 79 i 80 k.p.a., czego jednakże orzekające organy nie uczyniły. Wykazane uchybienia procesowe stanowią również naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, bowiem istnienie części wadliwych czynności organu, uniemożliwia prawidłową ocenę całokształtu materiału dowodowego /art. 80 k.p.a./. Organ odwoławczy przy rozpatrywaniu odwołania nie zauważył wymienionych uchybień, skutkiem czego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji dotkniętą istotnymi wadami procesowymi, czym również naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z powodu przytoczonych uchybień procesowych pociągających za sobą kasację decyzji obu instancji, nie było potrzeby dokonywania oceny zaskarżonej decyzji na tle prawa materialnego. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) i art. 134 § 1, art. 135 i art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekło jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, bowiem skarżąca takich kosztów nie poniosła. W ramach prawa pomocy była zwolniona od kosztów sądowych, nie poniosła też wydatków związanych z dojazdem do Sądu, gdyż pomimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawiła się na rozprawę sądową. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy uwzględnić n/w wskazówki: - na podstawie art. 89 § 2 k.p.a. organ wyznaczy rozprawę administracyjną, na którą z zachowaniem art. 79 § 1 i art. 86 wezwie wszystkie strony oraz świadków R.K., L.C. i M.N., przesłucha w/w świadków i umożliwi stronom zadawanie pytań i składania wyjaśnień, po czym przesłucha strony A.M. i M.M. na okoliczności wskazane w piśmie Wojewody z dnia [...]r., Nr [....] i umożliwi im wzajemne zadawanie pytań i składanie wyjaśnień, - w przypadku ujawnienia się nowych okoliczności lub dowodów mających znaczenie dla sprawy, rozszerzy zakres postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia tego rodzaju okoliczności.