II SA/Rz 9/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ł. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki werandy z tarasem postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. K. Ł., pełnomocnik skarżącej A. Ł. (córki), w następstwie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 3 marca 2015 r. odmówiono przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy z uwagi na brak wykazania, by ją lub pozostającą na utrzymaniu córkę dotykał jakikolwiek niedostatek związany z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb życiowych oraz by jednorazowe poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się dla nich z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. We wniesionym sprzeciwie pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie jej prawa pomocy w części – w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Powołał się na ponoszone przez nią koszty utrzymania swojego (mieszkanie i wyżywienie w Londynie) oraz pozostającej w Polsce córki, czego nie rekompensują osiągane z dorywczych prac zarobki. Wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie referendarza do przedłożenia rachunków i wyciągów bankowych skarżącej – z uwagi na jej pobyt poza granicami Polski - zawarł wniosek o wydłużenie zakreślonego 7-dniowego terminu o dalsze 14 dni, który nie został rozpoznany, przez co nie był przekonany o celowości przedłożenia tych dokumentów, a znalazło się to u podstaw odmowy przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia przeciwko któremu został wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ prawo pomocy może być przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek (art. 243 § 1 powołanej ustawy), kierując się nie budzącym wątpliwości oświadczeniem pełnomocnika zawartym w sprzeciwie, uznano, że zakresem dochodzonego dla skarżącej prawa pomocy objęte jest wyłącznie zwolnienie od kosztów sądowych. Dotyczy to przyznania tego prawa w zakresie częściowym, co w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wymóg spełnienia tej przesłanki ciąży na osobie wnioskującej (w niniejszym przypadku na pełnomocniku skarżącej), która powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd co do zasadności jego przyznania (tak NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. I FZ 171/09). Zdaniem Sądu, analiza udzielonych przez pełnomocnika informacji nie potwierdza, by z tego obowiązku się wywiązał, a tym samym by zasadne było zniesienie względem skarżącej ustawowego obowiązku poniesienia kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Na podstawie formularza PPF ustalono, że skarżąca przebywa aktualnie w W. Brytanii, gdzie nie ma stałego zatrudnienia, a uzyskiwane przez nią zarobki pozwalają jedynie na utrzymanie siebie i mieszkającej z dziadkami w Polsce córki, uczennicy szkoły średniej. Nie posiada także majątku ani oszczędności, które pozwoliłyby jej na wywiązanie się z tego obowiązku (jedyny posiadany przez nią wartościowy składnik tego majątku, to położony w Polsce, związany z przedmiotem skargi dom o pow. 99 m², zamieszkiwany przez rodziców i córkę). Z danych tych nie wynika, by skarżąca wraz z córką – w związku z wymogiem jednorazowego opłacenia kosztów sądowych - zagrożona była uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania i nie mogła zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych (zakupu żywności, środków czystości, podstawowych opłat związanych z utrzymaniem domu lub mieszkania, wydatków związanych z edukacją), a tylko takie w niezbędnym zakresie mogłyby korzystać z pierwszeństwa przed kosztami postępowania. Przesłanka ta nie wynika również z pisma pełnomocnika stanowiącego odpowiedź na skierowane do niego wezwanie; wręcz przeciwnie, świadczy o ponoszeniu wszystkich bieżących wydatków, które przy aktualnych miesięcznych dochodach skarżącej z zatrudnienia 960 GB obejmują opłatę za mieszkanie (390 GB), wyżywienie (250 GB), zakup odzieży i obuwia (70 GB), koszty leczenia (20 GB), opłaty za media (70 GB), utrzymanie córki (160 GB) - uprawnionej dodatkowo do alimentów (750 zł miesięcznie) oraz utrzymanie domu w Polsce (150 zł m-c). W tym zakresie, zawarte w odpowiedzi oraz w sprzeciwie oświadczenie pełnomocnika, że zarobki skarżącej nie rekompensują ponoszonych przez nią wydatków, nie może być uznane za odpowiadające rzeczywistości. Bez znaczenia pozostaje również sygnalizowana przez pełnomocnika okoliczność, że skarżąca nie ma stałego zatrudnienia; jakkolwiek nie zostało wyjaśnione, co należy przez to dokładnie rozumieć, dla potrzeb prawa pomocy istotny jest sam fakt uzyskiwania stałych dochodów. W kontekście wysokości ich i ponoszonych wydatków zastrzeżenia budzą jednak sugestie pełnomocnika, że skarżąca nie jest w stanie poczynić w nich żadnych oszczędności. Zdaniem Sądu, uzasadnione wątpliwości w tym zakresie nasuwa wykazywanie jako stałych miesięcznych obciążeń kosztów zakupu odzieży i obuwia, które okresowo mogą być zaniechane. Nie wiadomo też, czy bezwzględnie obowiązkowy charakter mają wydatki związane z leczeniem (np. z powodu chorób przewlekłych), skoro skarżąca jest osobą czynną zawodowo. Te same uwagi dotyczą deklarowanych stosunkowo wysokich miesięcznych kosztów utrzymania córki (ponad 1600 zł) które mogą zostać częściowo ograniczone oraz nakładów finansowych ponoszonych na dom w Polsce (bieżące utrzymanie, remonty – w tym prace związane z przedmiotem skargi itp.). W ocenie Sądu, powyższe okoliczności świadczą, że pełnomocnik skarżącej nie wywiązał się z ustawowego obowiązku wykazania przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy, a tym samym, że sytuacja materialna jego córki jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć związanych ze sprawą kosztów sądowych, a przede wszystkim warunkującego rozpoznanie skargi wpisu. W tym zakresie za pozbawioną znaczenia należy uznać kwestię braku przedłożenia rachunków i wyciągów bankowych skarżącej, która wobec w/w okoliczności oraz kwotowego wyszczególnienia uzyskiwanych przez nią dochodów i ponoszonych wydatków nie mogłaby skutkować odmienną oceną wniosku. Przemawia to za odmową jego uwzględnienia, gdyż wobec finansowania prawa pomocy ze środków publicznych, okoliczności dot. jego przyznawania nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości. Przyznanie tego prawa zastrzeżone jest dla osób ubogich, pozbawionych majątku i środków do życia, którego to kryterium wg udzielonych informacji skarżąca nie spełnia. Ubocznie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 255 oraz art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.