II SA/Rz 90/19
WyrokWSA w Rzeszowie2019-03-05
Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Piotr Godlewski, Marcin Kamiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w obecnym stanie prawnym możliwe jest wszczęcie postępowania administracyjnego w celu ustalenia odszkodowania za nieruchomości leśne przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie Dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r., w sytuacji gdy obowiązujące przepisy nie przewidują już ustalania odszkodowania w tym trybie?Ratio decidendi
Żądanie ustalenia odszkodowania za nieruchomości leśne przejęte na własność Skarbu Państwa na mocy Dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. nie może być dochodzone w aktualnym stanie prawnym na drodze administracyjnej, ponieważ obowiązujące przepisy nie przewidują już ustalania odszkodowania w tym trybie. W związku z tym, organy administracji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w tej sprawie, a skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie Dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że żądanie ma charakter cywilnoprawny i brak jest podstawy materialnoprawnej do jego rozpatrzenia w trybie administracyjnym. Skarżący podnieśli, że ich poprzednik prawny był właścicielem nieruchomości, a odszkodowanie nie zostało wypłacone. Organy zażaleniowe utrzymały w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wskazując na brak podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę jako bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Marcin Kamiński /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. I., A. W. I., O.R. i R. R. na postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa -skargę oddala-
Przedmiotem skargi J. I., A. W. I., O. R. i R. R. (skarżący) jest postanowienie Wojewody [...] (organ zażaleniowy) z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] (organ I instancji) z dnia [...] września 2018 r. znak: [...], wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco:
Skarżący powołując się na fakt, że są spadkobiercami E. I., w dniu 29 maja 2018 r. złożyli do Starostwa Powiatowego wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości położone w miejscowości Z. (obecnie S.) oznaczone jako działki nr 584/1, 584/3, 585/8, 586, 588/1 (obecnie wchodzące w skład działek oznaczonych nr 922, 923, 126, 919/2, 919/3, 919/6) przejęte na rzecz Skarbu Państwa, wskazując jako podstawę prawną art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 12 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.).
Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. znak: [...], organ I instancji na podstawie art. 61 a § 1 i 2 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Organ I instancji stwierdził, że przewidziana w art. 61a § 1 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania ma miejsce m.in. wówczas, gdy brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania strony w trybie administracyjnym. W ocenie organu żądanie skarżących dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania stanowi wezwanie do naprawienia szkody w znaczeniu cywilnoprawnym. Sprawa objęta wnioskiem inicjującym niniejsze postępowanie nie podlega więc załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny.
Organ I instancji wskazał, że w Księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Ksiąg Wieczystych jako właściciel dawnych nieruchomości E. I. aktualnie ujawnione jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Jako podstawa przejęcia w Księdze wieczystej wpisano Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.
Art. 5 Dekretu wprowadzał obowiązek wypłaty odszkodowania ("zaopatrzenia") osobom fizycznym wywłaszczonym na zasadzie art. 1 Dekretu. Wedle twierdzeń skarżących ani oni, ani też ich poprzednik prawny nigdy takiego odszkodowania (zaopatrzenia) nie otrzymali.
Organ I instancji wskazał, że dokumentem potwierdzającym przekazanie przedmiotowych gruntów jest protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 28 marca 1945 r. spisany na podstawie ww. dekretu PKWN, z którego wynika, że właścicielem hipotecznym przejmowanego gruntu był wówczas G. I. Z dokumentów nie wynika natomiast by przedmiotowy grunt kiedykolwiek stanowił własność E. I. W ocenie organu I instancji, skarżący nie powołali żadnych dowodów czy twierdzeń, które pozwalałyby na ustalenie, iż E. I. kiedykolwiek przysługiwał tytuł własności do nieruchomości objętych wnioskiem.
Wobec powyższego mając na uwadze treść wniosku a także treść dokumentów znajdujących się przy Księdze wieczystej nr [...] organ I instancji stwierdził, iż sprawa nie podlega załatwieniu w drodze administracyjnej i zachodzi tym samym przesłanka odmowy wszczęcia postępowania przewidziana w art. 61a k.p.a. W ocenie organu, roszczenia objęte wnioskiem mogą być dochodzone na drodze cywilnej przed sądem powszechnym, który rozstrzygnie, mając na względzie obowiązujące przepisy prawa, czy po stronie poprzednika prawnego skarżących nastąpiła szkoda w związku z przekształceniami własnościowymi gruntów, o których mowa we wniosku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podnieśli, że nie jest im znana treść protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 28 marca 1945 r., jednakże z uwagi na śmierć G. I. w 1944 r. z całą pewnością nie mógł on osobiście podpisać tego protokołu. Ponadto w 1945 r. G. I. nie był już właścicielem wskazanych we wniosku działek, gdyż zbył je na podstawie "pisemnego kontraktu kupna- sprzedaży" sporządzonego w dniu 29 grudnia 1933 r. na rzecz swojego brata E. I. Okoliczność ta została potwierdzona w uchwale z dnia 16 kwietnia 1935 r. Sądu Okręgowego w [...] Wydziału Zamiejscowy w [...] (Dz. Hip. [...] i [...]), w której wskazano, że w ks. gr. gm. kat. Z. prowadzonej przy Sądzie Grodzkim w [...] "utworzono następujące ciała hipoteczne w stanie wolnym od wszelkich ciężarów a to: 1/ dla pgr. 584/2, 584/1, 584/3, 585/8, 586, 587 i 588/1 whl ... i prawo własności do tego nowoutworzonego ciała hipotecznego zaintabulowano na rzecz E. I.". Uchwała powyższa została podjęta na wniosek Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia 4 stycznia 1935 r. Wraz z wnioskiem Urząd przesłał do Sądu "kontrakt kupna- sprzedaży z daty L. [...] r. zeznany na rzecz E. I.".
W związku z powyższym skarżący oświadczyli, że nie zgadzają się ze stanowiskiem, że żadne dokumenty nie potwierdzają, iż to E. I. był właścicielem wskazanej we wniosku nieruchomości. Skarżący nie przedstawiali dodatkowych dokumentów na tą okoliczność, z uwagi również na to, że postępowania administracyjne dot. przejętych od E. I. nieruchomości toczą się od kilkudziesięciu lat przed różnymi organami, w tym m. in. przed Starostą [...] (sprawa o nr [...]) oraz przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] (sprawa o nr [...]) i prawo własności przysługujące E. I. nie było nigdy kwestionowane.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] organ zażaleniowy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ zażaleniowy stwierdził, iż podziela rozstrzygnięcie organu I instancji, niemniej rozważania organu dotyczące legitymacji strony mają drugorzędne znaczenie, gdyż podstawowe znaczenie ma to czy roszczenie może być zrealizowane w trybie administracyjnym. Zdaniem organu zażaleniowego nie może i tym samym jest to wystarczający powód do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego o ustalenie i wypłatę odszkodowania.
Organ zażaleniowy wskazał, że w aktach sprawy zalega protokół Nr [...] z dnia [...] marca 1945 r., który potwierdza, iż doszło do przejęcia lasów o pow. 55 ha na rzecz Skarbu Państwa. Z protokołu tego wynika, że przekazanie powyższych gruntów nastąpiło na podstawie powołanego dekretu o lasach. Protokół taki nie był warunkiem nabycia przez Skarb Państwa lasów czy też gruntów leśnych, a stanowił jedynie dowód tego, że w stosunku do określonej nieruchomości zastosowane zostały przepisy dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o jej przejęciu na własność Skarbu Państwa.
Organ zażaleniowy wyjaśnił, że powoływany dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa miał charakter aktu nacjonalizacyjnego, a przewidziane nim przejęcie lasów i gruntów na własność Skarbu Państwa następowało z mocy prawa. Nie ma więc podstaw do uznania, że przepisy dekretu czy aktu wykonawczego do niego uzależniały nabycie własności gruntów leśnych od jakiejkolwiek czynności organu administracji publicznej - czy to sporządzenia protokołu, o jakim mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, czy też wydania orzeczenia administracyjnego. Dekret nie przewidywał żadnych wymagań formalnych do skutecznego przejęcia lasów na rzecz Skarbu Państwa, w tym wydania decyzji przez właściwy organ administracji państwowej stwierdzającej, w deklaratywny sposób, fakt przejęcia określonych lasów i gruntów leśnych. Strona, która kwestionuje objęcie lasów i gruntów leśnych działaniem dekretu o lasach, może zatem dochodzić swych roszczeń wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym (stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwałach z 22 kwietnia 1994 r., III CZP 50/94, oraz z 27 kwietnia 1994 r., III CZP 54/94). Powyższy dekret został uchylony na podstawie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny.
Organ zażaleniowy wskazał, że wnioskodawcy wywodzą swoje żądanie w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który stanowi, iż starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
Organ zażaleniowy wyjaśnił, że przepis art. 129 ust. 5 u.g.n. ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny. Nie jest on bowiem samoistną podstawą materialną do ustalania odszkodowania. Materialnoprawny obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych i obowiązujących podstaw prawnych, zwłaszcza w przypadkach ujętych w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Współczesne ustalenie odszkodowania może natomiast nastąpić, jeżeli obecnie obowiązujące przepisy prawa materialnego przewidują przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości w przeszłości. W każdym więc przypadku należy ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie u.g.n. nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości.
Zdaniem organu zażaleniowego, odszkodowanie za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944 r. nie może zostać ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., albowiem obowiązujące rozwiązania prawne nie przewidują odszkodowania za pozbawienie prawa do nieruchomości w tym trybie. Obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie przejęcia na własność Państwa lasów o omawianej powierzchni, nawet decyzji o charakterze deklaratoryjnym.
Organ zażaleniowy stwierdził, że do "innych uzasadnionych przyczyn", dla których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte zalicza się takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania: przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
Zdaniem organu zażaleniowego w niniejszej sprawie roszczenie nie może być zrealizowane w trybie administracyjnym, gdyż w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W tej sytuacji skarżący mogą dochodzić swych roszczeń wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie, skarżący zarzucili naruszenie:
1) art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez odmowę ustalenia i wypłaty odszkodowania w sytuacji, gdy przed dniem 1 stycznia 1998 r. doszło do pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 61a k.p.a. poprzez jego zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy wniosek o załatwienie sprawy administracyjnej został złożony przez osoby uprawnione, do właściwego organu.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący zgadzając się z twierdzeniem organu o tym, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma charakter procesowy, zwrócili uwagę, że jako podstawę prawną swojego wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania wskazali również art. 5 dekretu o lasach, który przewidywał, że za wywłaszczenie lasów dokonane w trybie dekretu będzie wypłacane zaopatrzenie miesięczne w wysokości zależnej od wartości obiektu przechodzącego na własność Skarbu Państwa, nie wyższe jednak niż uposażenie urzędnika państwowego Vl-ej grupy.
Skarżący wskazali, że w niniejszej sprawie, co organ zażaleniowy potwierdził w swoim orzeczeniu, nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości. Stanowisko to jest zgodne z ugruntowanym w orzecznictwie sądowo administracyjnym poglądem, że termin "pozbawienie praw do nieruchomości" oznacza każde działanie władcze przynoszące skutek w postaci odebrania praw do nieruchomości podmiotom, którym one przysługiwały, a nie tylko takie działania, jakie w przepisach u.g.n. zostały zakwalifikowane do kategorii wywłaszczania, ewentualnie określone jako ograniczanie praw do nieruchomości lub jako ograniczanie sposobu korzystania z nieruchomości (tak m. in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Go 686/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 36/18). Konstytucyjne pojęcie wywłaszczenia wykracza (...) swoim zakresem poza pojęcie wywłaszczenia odnoszącego się tylko do nieruchomości. Brzmienie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP nie przesądza natomiast, czy chodzi w nim o pozbawienie indywidualnego prawa majątkowego w drodze aktu indywidualnego, czy też wywłaszczenie może następować w drodze aktu generalnego (Garlicki Leszek (red.), Zubik Marek (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II, Wyd. Sejmowe 2016 - komentarz).
Skarżący wskazali, że obowiązujący w dacie przejęcia art. 5 dekretu o lasach przewidywał odszkodowanie w formie "zaopatrzenia miesięcznego". Ponadto, w odniesieniu do lasów i gruntów, które miały obszar mniejszy niż 25 ha, można było orzec przymusowy wykup (art. 3 dekretu o lasach). Podstawę do obliczenia odszkodowania za obiekty leśne wykupowane przymusowo na podstawie art. 3 dekretu o lasach wskazano w § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 3048/15 - przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. może mieć zastosowanie w przypadkach, gdy brak jest szczególnego przepisu ustanawiającego obowiązek i regulującego zasady wypłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia praw do nieruchomości. Bowiem wówczas, gdy taka norma istnieje, odszkodowanie jest ustalane na jej podstawie.
Skarżący również zauważyli, że obecnie obowiązującym przepisem gwarantującym wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości jest art. 21 Konstytucji RP.
Przechodząc do kwestii charakteru prawnego roszczenia o odszkodowanie, w ocenie skarżących ma ono w niniejszej sprawie wyłącznie charakter administracyjnoprawny. Tak jak zauważył organ zażaleniowy, obowiązujące aktualnie rozwiązania prawne nie przewidują odszkodowania za pozbawienie prawa do nieruchomości w tym trybie. Wynika to jednak stąd, że obecnie nie jest dopuszczalna nacjonalizacja mienia, a w konsekwencji nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za tak odebraną własność. Niemniej jednak na administracyjny tryb przejmowania lasów i ustalania za to przejęcie odszkodowania wskazuje art. 8 dekretu o lasach powierzający wykonanie dekretu Kierownikowi Resortu Rolnictwa i Reform Rolnych, a więc organowi administracji, a nie sądowi, oraz wyżej przywołany art. 5 dekretu o lasach, który w ust. 2 wskazywał tegoż Kierownika Resortu Rolnictwa i Reform Rolnych właściwym do ustalenia wysokości zaopatrzenia. Tak więc uprawnionym i zobowiązanym do orzekania w sprawie ustalenia odszkodowania za lasy i grunty leśne przejęte w trybie dekretu o lasach jest organ administracji. Organ zażaleniowy nie wskazał jakie jego zdaniem przepisy mogłyby ewentualnie stanowić podstawę wniesienia powództwa do sądu powszechnego w niniejszej sprawie, a więc tym bardziej jego stanowisko należy uznać za bezpodstawne. Ponadto skarżący zwrócili uwagę, że nie kwestionują oni objęcia lasów i gruntów leśnych działaniem dekretu o lasach, ale wnoszą o ustalenie odszkodowania za przejęcie tych lasów z mocy prawa na podstawie obowiązujących wówczas przepisów.
W odpowiedzi na skargę, organ zażaleniowy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zasadniczym przedmiotem sporu pomiędzy stronami skarżącymi a kontrolowanymi organami było zagadnienie dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia w drodze decyzji odszkodowania za nieruchomości leśne przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r.).
W ocenie organów żądanie wszczęcia postępowania w wyżej wskazanej sprawie nie mogło zostać uwzględnione, albowiem wszczęcie tego rodzaju postępowania nie jest dopuszczalne (art. 61a § 1 k.p.a.) z przyczyn przedmiotowych polegających na nieistnieniu podstawy normatywnej do decyzyjnego ustalania odszkodowania za pozbawienie bez odszkodowania prawa własności nieruchomości leśnych na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r.
Powyższe stanowisko należy uznać za prawidłowe. Wskazany przez skarżących i poddany ocenie jako ewentualna podstawa prawna ustalenia odszkodowania przepis art. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. O ile przy przyjęciu założenia, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. obejmuje także ustawowe akty nacjonalizacyjne, można by bronić zapatrywania, że ustawowe przejęcie bez odszkodowania przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości leśnych należących do osób fizycznych i prawnych, na podstawie i w zakresie wskazanym w art. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. stanowiło "pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania", o tyle na pewno nie można uznać, że obowiązujące obecnie przepisy przewidują ustalanie odszkodowań za przejmowane na podstawie powyższego dekretu nieruchomości leśne. Niewątpliwie w tym zakresie przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma charakter odsyłający, wymagając każdorazowego powiązania z określoną i aktualnie obowiązującą regulacją normatywną, która przewiduje decyzyjne ustalanie odszkodowania za publicznoprawne pozbawienie prawa własności bez odszkodowania.
Odnosząc treść art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r., należy przede wszystkim zauważyć, że dekret ten utracił moc obowiązującą z dniem 1 października 1990 r. na mocy art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, z tym jedynie zastrzeżeniem, że nabycie własności, które nastąpiło na podstawie przepisów tego dekretu, pozostaje w mocy. W konsekwencji również wskazywany jako hipotetyczna podstawa ustalenia "odszkodowania" za przejęte nieruchomości leśne przepis art. 5 dekretu również utracił moc obowiązującą. Nie istnieje zatem podstawa prawna ustalenia świadczenia wskazanego w tym przepisie.
Niezależnie od powyższego nie można zgodzić się ze stronami skarżącymi, że miesięczne zaopatrzenie emerytalne, które miało być wypłacane osobom fizycznym, wywłaszczonym na podstawie art. 1 dekretu, o ile nie otrzymują zaopatrzenia na podstawie art. 19 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, w wysokości zależnej od wartości obiektu, przechodzącego na własność Skarbu Państwa, nie wyższej jednak niż uposażenie urzędnika państwowego VI-ej grupy (art. 5 ust. 1 dekretu), mogło być uznane za odszkodowanie. Świadczenie tego rodzaju pełniło bowiem funkcję uzupełniającego świadczenia o charakterze emerytalnym w okresie, w którym w porządku prawnym nie wykształcono powszechnie obowiązujących zasad i podstaw objęcia zakresem zaopatrzenia emerytalnego. Potwierdzeniem takiego właśnie – emerytalnego charakteru – powyższego świadczenia był art. 127 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
W tym stanie rzeczy trzeba przyjąć, że żądanie ustalenia odszkodowania za nieruchomości leśne przejęte na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania na mocy art. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r., nie może być dochodzone w aktualnym stanie prawnym na drodze administracyjnej, a tym samym wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia w drodze decyzji odszkodowania za nieruchomości leśne przejęte na podstawie powyższego dekretu nie jest dopuszczalne. Prawidłowo zatem kontrolowane organy odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie w sprawie ustalenia w drodze decyzji odszkodowania za nieruchomości leśne przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.
Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalono skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło