II SA/Rz 900/10

PostanowienieWSA w Rzeszowie2010-11-25

Skład orzekający: Piotr Godlewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nie posiada własnych dochodów, korzysta ze wsparcia finansowego od osób trzecich (matki i brata), ma zły stan zdrowia uniemożliwiający podjęcie pracy zarobkowej i nie posiada realnych możliwości opłacenia kosztów sądowych ani ustanowienia pełnomocnika z wyboru, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata?
Ratio decidendi
Osoba fizyczna, która nie posiada własnych dochodów, korzysta ze wsparcia finansowego od osób trzecich, ma zły stan zdrowia uniemożliwiający podjęcie pracy zarobkowej i nie posiada realnych możliwości opłacenia kosztów sądowych ani ustanowienia pełnomocnika z wyboru, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie osobie wnioskującej prawa do sądu i możliwości skorzystania z przysługujących jej uprawnień, co uzasadnia uwzględnienie wniosku w całości.
Stan faktyczny
M. P. złożył skargę na decyzję Wojewody o wymeldowaniu i wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazał, że pozostaje bez środków do życia, a jego emerytura żony wynosi ok. 900 zł. Po wezwaniu do złożenia dodatkowych wyjaśnień, M. P. oświadczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodziną, śpi u znajomych lub w samochodzie, a wydatki na utrzymanie szacuje na 500 zł miesięcznie, środki otrzymując od matki i brata. Podkreślił zły stan zdrowia i słaby wzrok. Posiada niesprawny samochód i debet na koncie bankowym.
Rozstrzygnięcie
Przyznano wnioskodawcy prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia przyznać wnioskodawcy prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. M. P. wniesioną do WSA w Rzeszowie skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] i załączonym do niej formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że obecnie pozostaje bez środków do życia i jest w trakcie załatwiania emerytury. Wg zawartego we wniosku PPF oświadczenia pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, synem, córką i wnukiem, zamieszkując w mieszkaniu o pow. 70 m² (wraz z wyposażeniem stanowi ono jedyny wartościowy składnik wykazanego przez niego majątku). Wnioskodawca nie posiada żadnych własnych dochodów, emerytura żony wynosi ok. 900 zł., zaś wysokości dochodów dzieci nie zna. Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do dokonania właściwej oceny złożonego przez M. P. wniosku a także z uwagi na ujawnione w aktach administracyjnych sprawy oraz skardze okoliczności wskazujące m.in. na związane z przedmiotem sprawy jego skonfliktowanie z pozostałymi domownikami (w tym z żoną domagającą się jego wymeldowania) a rzutujące na jego możliwości płatnicze, został on wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów. Z udzielonych przez niego w odpowiedzi wyjaśnień wynika, że z osobami wskazanymi uprzednio w formularzu PPF nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, a nawet z nimi nie mieszka (śpi w samochodzie albo u znajomych). Wydatki związane ze swoim utrzymaniem oszacował na ok. 500 zł. miesięcznie, na co środki otrzymuje od 93-letniej matki i brata będącego inwalidą I grupy. Wnioskodawca wskazał ponadto na swój zły stan zdrowia i słaby wzrok (stan po zawale serca i operacji na zaćmę oka). Nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, posiada samochód m-ki Opel Astra z 1996 r. (niesprawny, na naprawę go nie stać), nie korzysta z pomocy społecznej, na rachunku bankowym ma debet. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata wiąże się z przyznaniem prawa pomocy w zakresie całkowitym, co w przypadku osoby fizycznej związane jest z wymogiem wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Stanowi o tym art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Opierając się na powyższych danych należy stwierdzić, że M. P. warunek ten spełnił, a powołane przez niego okoliczności dotyczące jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów w pełni potwierdzają zasadność wniosku. Jako osoba nie posiadająca obecnie żadnych własnych źródeł dochodu i korzystająca w zakresie zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb życiowych z finansowego i materialnego wsparcia innych, bez wątpienia nie jest w stanie podołać ustawowemu obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a). W tym zakresie trudno wymagać, aby tymi kosztami dodatkowo obciążał pomagających mu matkę i brata (nie są to osoby wspólnie z nim gospodarujące), lub by zostały pokryte przez osoby wykazane pierwotnie jako pozostające we wspólnym gospodarstwie, skoro nie utrzymuje z nimi żadnych bliższych relacji i ich interesy w sprawie stanowiącej przedmiot rozpoznania są rozbieżne. W obiektywnym ujęciu, jako potencjalne źródło pokrycia przez wnioskodawcę kosztów postępowania nie mogą być też kwalifikowane posiadane przez niego składniki majątkowe. Zły stan zdrowia wnioskodawcy nie pozwala również oczekiwać, że jest on w stanie podjąć działalność zarobkową tak celem poprawy swojej sytuacji, jak i pozyskania wymaganych na pokrycie kosztów postępowania sądowego środków. Skoro zatem wnioskodawca nie posiada żadnych realnych możliwości opłacenia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z wyboru, uzasadnia to uwzględnienie złożonego przez niego wniosku w całości. Pozostaje to w ścisłym związku z celem instytucji prawa pomocy, jakim jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu i możliwości skorzystania z wszystkich przysługujących stronie postępowania uprawnień. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącego na art. 249 P.p.s.a. zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć. Regulacja ta ma istotne znaczenie w kontekście sygnalizowanych przez niego starań o przyznanie emerytury. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło