II SA/Rz 903/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania -skargę oddala- II SA/Rz 903/18 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi SS w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], odmawiające wznowienia postępowania dotyczącego rejestracji naczepy ciężarowej marki [...] o nr nadwozia [...], zakończonego ostateczną decyzją własną z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]. Z jego uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że ww. pojazd został zarejestrowany na wniosek M sp. z o.o i otrzymał tablice rejestracyjne [...] decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm.) – dalej: "P.r.d.", na wniosek M sp. z o.o. z/s w [...]. W dniu 21 marca 2017 r. SS zwróciła się do Starosty o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją o zarejestrowaniu naczepy ciężarowej. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a.". Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Starosta [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone własną decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], uchylił ją i odmówił zarejestrowania wymienionej na wstępie naczepy ciężarowej. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 P.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu, który to dowód zobowiązany jest właściciel pojazdu. W sprawie zakończonej sporną decyzją organ dokonał rejestracji w oparciu o przedłożoną przez Spółkę uchwałę o podniesieniu kapitału zakładowego i wniesieniu aportu obejmującego przedmiotową naczepę ciężarową. Niemniej w takiej sytuacji skutek rozporządzenia w postaci przejścia prawa własności następuje dopiero z chwilę rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego przez sąd rejestrowy. Wobec powyższego, skoro tak w dniu rejestracji, jak do dnia 17 maja 2017 r. sąd rejestrowy nie zarejestrował podwyższenia kapitału Spółki, to brak było podstaw do rejestracji na rzecz Spółki spornego pojazdu. Uwzględniając wniosek E S.A. z/s we [...], postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Starosta [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], z uwagi na wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], odmówił uchylenia ww. decyzji dotyczącej uchylenia decyzji własnej uznając, że wprawdzie E S.A. legitymujący się statusem strony nie brał udziału w objętym wnioskiem o wznowienie postępowaniu, to jednak zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcie było prawidłowe, a zatem brak było podstaw do uchylenia spornej decyzji. Na skutek odwołania E S.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], uchyliło ww. decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2017 r. oraz orzekło o: 1. uchyleniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 nr [...] o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...]; 2. odmowie uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] o zarejestrowaniu naczepy ciężarowej. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie zaszła przesłanka do wznowienia postępowania, określona art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż w chwili wydania decyzji z dnia 31 maja 2017 r. naczepa ciężarowa stanowiła własność E S.A., a zatem podmiot ten winien brać udział w postępowaniu jako jego strona. Wbrew jednak ocenie organu I instancji, w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Na mocy samego oświadczenia woli wspólnika o wniesieniu rzeczy ruchomej tytułem aportu do spółki oraz i objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym i pokryciu ich aportem w postaci spornej ruchomości, nastąpiło przejście własności tej ruchomości na spółkę. Przepisy Kodeksu spółek handlowych nie przewidują skutku w postaci automatycznego powrotu przedmiotu aportu do wspólnika w razie niezarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub niezarejestrowania podwyższenia jej kapitału. W związku z tym, do zwrotu przedmiotu aportu mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego o nienależytym świadczeniu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Starosta w chwili wydania decyzji o rejestracji nie widział, że podwyższony kapitał zakładowy Spółki nie został zarejestrowany, a więc była to okoliczność istniejąca i nieznana organowi, który wydał decyzję, niemniej okoliczność ta nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zarejestrowana naczepa ciężarowa stanowiła w dniu jej rejestracji własność M sp. z o.o. Wnioskiem z 23 marca 2018 r. SS zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], z uwagi na okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem wnioskodawczyni, postępowanie nadzwyczajne zainicjowane wnioskiem E S.A. winno toczyć się z udziałem skarżącej jako jego strony. Wnioskodawczyni jako wierzyciel w stosunku do MS, tj. osoby, na którą pierwotnie była zarejestrowana naczepa, prowadzi egzekucję z tej naczepy, zarzucając jednocześnie, że własność tego przedmiotu nigdy nie przeszła skutecznie z dłużnika na spółkę M sp. z o.o., w której jest on udziałowcem oraz jedynym członkiem zarządu. Tym samym organ administracji nie jest uprawniony do rejestracji pojazdu na rzecz podmiotu, który nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że jest on właścicielem pojazdu. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 150 § 1, art. 145 § 1 pkt 4, art. 147 i art. 149 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną własną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że jak wynika z art. 73 ust. 1 P.r.d., stroną postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu jest wyłącznie właściciel pojazdu w chwili jego zgłoszenia do rejestracji. Interes prawny w postpowaniu w przedmiocie rejestracji pojazdu będzie mieć także kolejny właściciel pojazdu, w przypadku, gdy po wydaniu decyzji o rejestracji na pierwotnego właściciela wszczęte zostaną inne postępowania dotyczące rejestracji tego pojazdu. Organ podniósł, ze wnioskodawczyni bez wątpienia nie jest i nie była właścicielką rejestrowanej naczepy ciężarowej, zaś wskazana przez nią okoliczność pozostawania wierzycielem MS oraz brak możliwości zaspokojenia wierzytelności z naczepy ciężarowej, nie stanowi interesu prawnego w postępowaniu w przedmiocie rejestracji pojazdu. Wobec powyższego wnioskodawczyni nie przysługuje status strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. i tym samym nie jest ona legitymowana do żądania wznowienia tego postępowania. To zaś obligowało do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, SS wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 1 P.r.d., poprzez jego błędną interpretację i nie uznanie skarżącej za stronę postępowania, pomimo że objęte wnioskiem rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczyło jej interesu prawnego; 2. art. 145 § 1 pkt 4 k.pa. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie wniosku o wznowienie postępowania, pomimo że skarżąca, zgodnie z treścią art. 28 k.p.a., była stroną postępowania i bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 3. art. 149 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodziła potrzeba zbadania, czy skarżącej przysługuje legitymacja procesowa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania; 4. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący niezasadnym uznaniem, że własność pojazdu została skutecznie przeniesiona na spółkę M sp. z o.o. przez dłużnika skarżącej, a następnie na rzecz E S.A.; 5. art. 107 § 3 k.p.a poprzez szczątkowe i niejasne sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia i ograniczenie się do stwierdzenia że podstawy odmowy wznowienia postępowania były "jasne i oczywiste’" bez konkretnego wskazania które okoliczności były zdaniem organu , jasne i oczywiste". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018, poz. 1302) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie zawiera wad ani uchybień, które w myśl przytoczonych wyżej regulacji obligowałyby Sąd do jego uchylenia. Przedmiotem sporu jest kwestia uznania skarżącej za stronę postępowania dotyczącego rejestracji pojazdu. Nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowane przez samą skarżącą, że nigdy nie była ona właścicielem pojazdu m-ki [...] o wymienionym na wstępie nr nadwozia, zarówno w dacie jego rejestracji w Starostwie Powiatowym w [...] - [...].11.2016 r., jak i w okresie późniejszym, poprzedzającym wydanie zaskarżonego postanowienia. Swoją legitymację prawną skarżąca wywodzi z faktu zajęcia ww. pojazdu w postępowaniu egzekucyjnym oraz faktu bycia wierzycielem [...] – wspólnika spółki M sp. z o.o., który był uprzednio właścicielem ww. pojazdu i wniósł go aportem do ww. spółki. W konsekwencji swojego stanowiska skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., wskazując jako podstawę wznowienia przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. sytuację, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Pojęcie strony postępowania normuje art. 28 k.p.a. stanowiąc, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kluczową kwestią dla posiadania statusu strony jest zatem istnienie po jej stronie interesu prawnego, jako kwalifikowanego tzw. interesu faktycznego. O interesie faktycznym mowa, gdy podmiot administrowany w jakiejś sytuacji, obecnej lub przyszłej, odniesie bezpośrednią korzyść na skutek działań lub zaniechań organu administracji. Interes faktyczny nie jest prawnie chroniony i jego nieuwzględnienie jest prawnie dopuszczalne. Interes prawny wynika natomiast z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (zob. Piotr Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XI, LexisNexis, 2014, komentarz do art. 28). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że posiadanie interesu prawnego oznacza de facto ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r. II SA 2503/01). Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zatem norma prawna kształtująca sytuację prawną wnoszącego skargę. Cechami interesu prawnego jest to, że ma on charakter indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisów prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 194). Interes prawny musi więc wynikać bezpośrednio z konkretnej normy prawnej, a przy tym mieć realny charakter. Należy również wskazać, że przepis art. 28 k.p.a. nie wiąże uzyskania statusu strony postępowania administracyjnego ze sposobem jego wszczęcia w tym znaczeniu, że podmiot domagający się wszczęcia postępowania administracyjnego nie staje się stroną postępowania poprzez sam fakt zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania przez organ administracji publicznej. O tym, czy podmiot żądający wszczęcia postępowania administracyjnego, w tym postępowania nadzwyczajnego, jest jego stroną decyduje istnienie po stronie tego podmiotu interesu prawnego, na którego wpływ może mieć prowadzone postępowanie, a nie samo w sobie wystąpienie do organu z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania. W przypadku zgłoszenia przez stronę żądania wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., które w myśl art. 147 k.p.a. może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, okolicznością warunkującą uwzględnienie wniosku jest posiadanie przez podmiot wnioskujący statusu strony postępowania objętego tym wnioskiem. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zasadnie odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2017 r. Słusznie też zwróciło uwagę, że treść art. 73 ust. 1 P.r.d. wskazuje stronę postępowania prowadzonego w przedmiocie rejestracji pojazdu - jest nią wyłącznie właściciel pojazdu. Jest to bowiem postępowanie prowadzone na wniosek, a właściciel pojazdu jest jedynym podmiotem uprawnionym do żądania jego wszczęcia. Słusznie również wskazano, że interesem prawnym w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie rejestracji pojazdu będzie również legitymować się kolejny właściciel pojazdu, w przypadku, gdy po wydaniu decyzji o rejestracji pojazdu na pierwotnego właściciela zostaną wszczęte inne postępowania dotyczące jego rejestracji. Za właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 1 P.r.d. uważać należy natomiast każdego, komu służy prawo własności do rzeczy (tu pojazdu samochodowego). Własnością w sensie cywilistycznym jest podmiotowe prawo rzeczowe, którego treść określa art. 140 Kodeksu cywilnego. Osoba, na rzecz której dokonuje się rejestracji pojazdu, powinna zatem udokumentować swoje prawo własności do tego pojazdu. Zarejestrowany może być bowiem jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu jest wobec tego ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja, jest właścicielem pojazdu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2000 r. II SA 2371/99). W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca nie legitymuje się ani nigdy nie legitymowała się prawem własności pojazdu zarejestrowanego na skutek decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2016 r., a zatem nie ma interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym rejestracji pojazdu, a tym samym nie przysługuje jej status strony w tym postępowaniu. Okoliczności podnoszone przez skarżącą wskazują na istnienie po jej stronie interesu faktycznego, który nie daje legitymacji do udziału w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu nie jest również słuszny zarzut naruszenia art. 149 k.p.a. Przepis ten w § 2 stanowi, że postawienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Możliwa jest jednakże odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., czyli na etapie wstępnym, kiedy dokonuje się badania dopuszczalności wznowienia, a więc badania formalnych podstaw wznowienia, także z przyczyn podmiotowych, czyli wówczas, kiedy brak przymiotu strony jest oczywisty. W rozpoznawanej sprawie ocena interesu prawnego skarżącej, w sytuacji, gdy nie legitymuje się ona tytułem własności pojazdu nie była skomplikowana i nie wymagała, wbrew zarzutom skargi skrupulatnego badania i odniesienia się do przedłożonych przez skarżącą dokumentów, które, co należy podkreślić nie wskazywały na przysługujący skarżącej tytuł własności. W takich zaś okolicznościach stwierdzenie tej kwestii w postępowaniu wstępnym, prowadzonym na etapie formalnego wniosku o wznowienie jest dopuszczalne. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.