II SA/Rz 905/04

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEK POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarebska-Kobak /spr./ Sędzia NSA Jerzy Solarski AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant .sekr.sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości Osiedle [...] w J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości Osiedle [...] w J. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2004 roku Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Zespołu Wspólnoty Mieszkaniowej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w R. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r roku Nr [...] o odmowie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W jej uzasadnieniu przytoczył, że z wnioskiem o wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego tj. magazynu opakowań zwrotnych wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę usytuowanego działce nr 3177 własności W. i K. B. i częściowo na działce nr 3083/2 własności Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości Osiedle [...] w J. w imieniu tej Wspólnoty wystąpił Zespół Wspólnoty Mieszkaniowej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w R. jako zarządca nieruchomości wspólnej położonej w J. Osiedle [...]. Jako uzasadnienie swojego żądania wskazała ,iż W. B. usytuował w/w obiekt nielegalnie na działce nr 3083/2 będącej własnością Wspólnoty. Postępowanie dowodowe wykazało, że sporny obiekt budowlany wybudowany został samowolnie w 1993 roku, jest to magazyn parterowy o wymiarach 3.07 x 3.02 , na fundamentach betonowych konstrukcji stalowej dobudowany do istniejącego budynku handlowego na działce nr 3177 własności W. B. i 40 % powierzchnia jego zabudowy posadowiona jest na działce nr ewid. 3083/2 własności Wspólnoty. W tym stanie faktycznym sprawy w ocenie organu I instancji zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane / Dz.U z 1994 r Nr 38 poz. 229 ze zm / zwana dalej ustawą. Organ nie dopatrzył się podstaw do zastosowania rygoru z art. 37 ustawy wobec możliwość legalizacji w/w obiektu i w tym też kierunku zostało wdrożone postępowanie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]. 10. 2003 roku wydanym w trybie art. 56 ustawy zobowiązał inwestora do wykonania określonych czynności w terminie do 30 kwietnia 2004 roku , z którego to obowiązku inwestor wywiązał się. Art.37 cyt. ustawy nie nakłada obowiązku wydania nakazu rozbiórki w przypadku stwierdzenia przez organ wybudowania przez inwestora obiektu na działce nie będącej jego własnością , inwestor doprowadził obiekt do stanu zgodnego z prawem brak było podstaw do wydania nakazu rozbiórki. W odwołaniu do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w imieniu Zespołu Wspólnoty Mieszkaniowej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w R. L. N. działająca z upoważnienia Dyrektora Zespołu Wspólnot Mieszkaniowych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydania nakazu rozbiórki lub uchylenia decyzji i i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W argumentach odwołania wyjaśniła, że Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości Osiedle [...] jest właścicielem działki nr 3083/2 na której to bez jej zgody wybudowany został obiekt przez K. i W. B. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości Osiedle [...] w dniu 25 lutego 2004 roku podjęła uchwałę o likwidacji w/w obiektu i zobowiązała Zespół Wspólnoty Mieszkaniowej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w R. do działania w jej imieniu w sprawie rozbiórki nielegalnie posadowionego obiektu na jej nieruchomości. Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie uwzględnił odwołania i stawianych w nim zarzutów . W uzasadnieniu wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy wskazuje na fakt dokonania przez inwestora samowoli budowlanej w budowie w/w obiektu niemniej jednak data jego wybudowania uzasadnia zastosowanie ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane / Dz.U z 1994 r Nr 38 poz. 229 ze zm/. , która w swojej treści nie zawiera uregulowania w kwestii wybudowania obiektu na działce nie należącej do działki inwestora dlatego też odmowa wydania nakazu rozbiórki znajduje uzasadnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Zespół Wspólnoty Mieszkaniowej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydania wyroku rozstrzygającego sprawę merytorycznie. W argumentach skargi podniesione zostało ,że Wspólnota Mieszkaniowa Osiedle [...] jako właściciel działki nr ewid. 3083/2 nie wyraża zgody na istnienie w/w obiektu, wzywała inwestora do usunięcia jego dobrowolnie a skoro nie zastosował się do jej wezwania , żądanie nakazu jego rozbiórki znajduje uzasadnienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Skarga podlega uwzględnieniu z przyczyn całkowicie odmiennych niż zostało w niej podniesione. Kontrola tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ zwana dalej P.p.s.a., nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia / art. 135 ustawy/. Wyjaśnienia wymaga, że do 1 listopada 2004 roku Wspólnotę Mieszkaniową Osiedle [...] reprezentował Zespół Wspólnot Mieszkaniowych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w R. , który z dniem 21.10. 2004 roku cesją praw i obowiązków przekazał Zespołowi Zarządców Nieruchomości Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Spółka z.o.o. w R. zarząd nieruchomością Wspólnoty Osiedle [...] w J. Następnie Wspólnota Osiedle [...] w J. z dniem 31 marca 2005 roku podpisała z Zespołem Wspólnot Mieszkaniowych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w R. umowę o administrowanie jej nieruchomością. Zespół Zarządców Nieruchomości Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Spółka z.o.o. w R. działała w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej Osiedle [...] w J. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez jej zarząd oraz pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Zarządu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Spółka z.o.o. w W. Ponieważ powołany Zarząd Wspólnoty Nieruchomości Mieszkaniowej Osiedle [...] w J. potwierdził dokonane w jej w imieniu czynności procesowe w tym wniesienie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 roku Nr [...], Sąd uznał że skarga została wniesiona przez uprawniony podmiot. Stan faktyczny sprawy jest niekwestionowany i sprowadza się do stwierdzenia faktu, że inwestorzy w 1993 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę wybudowali sporny obiekt w 40 % jego powierzchni na działce będącej własnością Wspólnoty. z dniem 31 marca 2005 roku podpisała z Zespołem Wspólnot Mieszkaniowych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w R. umowę o administrowanie jej nieruchomością. Zespół Zarządców Nieruchomości Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Spółka z o.o. w R. działała w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej Osiedle [...] w J. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez jej zarząd oraz pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Zarządu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Spółka z o.o. w W. Ponieważ powołany Zarząd Wspólnoty Nieruchomości Mieszkaniowej Osiedle [...] w J. potwierdził dokonane w jej w imieniu czynności procesowe, w tym wniesienie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 roku Nr [...] dlatego Sąd uznał, że skarga została wniesiona przez uprawniony podmiot. Stan faktyczny sprawy jest niekwestionowany i sprowadza się do stwierdzenia faktu, że inwestorzy w 1993 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę wybudowali sporny obiekt w 40 % jego powierzchni na działce będącej własnością Wspólnoty. Zgodzić się należy z organem orzekającym, że w tym stanie faktycznym mają zastosowanie przepisy ustawy z 24 października 1974 roku Prawo budowlane /Dz. U. z 1974r. Nr 38, póz. 229, ze zm. - zwana dalej ustawą/, a to z mocy art.103 ust.2 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane /tekst jedn. Dz. U. nr 207 z 2003r., póz.2016, ze zm./. Kwestie związane z samowolnym wykonaniem obiektu budowlanego normują art.37 -42 ustawy. Stosownie do przepisu art. 37 ust. l ustawy, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Art. 40 ustawy stanowi natomiast, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Z kolei art. 42 ust. l stwierdza, że inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. Właściwość organów w sprawach prowadzonych w trybie wskazanych powyżej przepisów, począwszy od dnia 11.01.2003r. - a więc w okresie postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie - unormowana jest w art.83 Prawa budowlanego z 1994r: zarówno sprawy dotyczące nakazu rozbiórki obiektu budowlanego /art.37 ustawy/, jak i dotyczące pozwolenia na użytkowanie /art.42 ustawy/ należą do właściwości organów nadzoru budowlanego. Wobec tego, skoro całość postępowania prowadzi nadzór budowlany, to wykluczenie istnienia przesłanek z art.37 ustawy /nakaz rozbiórki/ obliguje organ do podjęcia czynności zmierzających do zalegalizowania obiektu wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej. Postępowanie więc winno przebiegać wedle następującego schematu: - przedmiotem postępowania jest obiekt budowlany będący samowolą budowlaną - najpierw organ musi poczynić ustalenia, czy zachodzą przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki i w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek określonych w art.37 ustawy - orzec rozbiórkę obiektu budowlanego; - w przypadku, gdy brak jest przesłanek z art.37 Prawa budowlanego z 1974r. organ ma możliwość wydania postanowienia z art.56 (niezaskarżalne); przedłożone dokumenty umożliwią ustalenie, czy należy na inwestora nałożyć w trybie art. 40 ustawy obowiązek dokonania zmian lub przeróbek; - po wykonaniu nakazanych decyzją mającą swe oparcie w art.40 ustawy zmian lub przeróbek, organ winien wydać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, na podstawie art.42 ustawy. Istnieje też możliwość wydania nakazu rozbiórki, gdyby inwestor po przeprowadzeniu takiego postępowania nie wykonał nakazanych decyzją zmian lub przeróbek. Natomiast w sytuacji, gdy obiekt nie wymaga zmian lub przeróbek i brak jest podstaw do wydania decyzji w trybie art.40 ustawy, a w konsekwencji decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z art.42 ustawy, organ winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania Podjęcie natomiast decyzji o odmowie nakazu rozbiórki - jak ma to miejsce w konkretnym przypadku jest wadliwe bowiem wymieniona ustawa nie zawiera uregulowania, które by uprawniało organ do wydania decyzji tej treści. Ponieważ organy nie wyjaśniły w sposób wyżej wskazany okoliczności dotyczących legalizacji przedmiotowego obiektu, a więc naruszyły art.7 i art.77 Kpa, w konsekwencji prawo materialne, dlatego zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlega uchyleniu, w oparciu o art.145 § l pkt l lit.a oraz lit.c P.p.s.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi zasadzającego się na naruszeniu przez inwestorów swoim samowolnym działaniem prawa własności stwierdzić należy, że w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie przy braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art.37 ustawy , kwestia uprawnienia inwestora do terenu nie jest przez organ badana. Wynika to ze wskazanych powyżej przepisów ustawy i utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa , (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1991 r. sygn. IV SA 927/91 - OSP 1994/6 poz. 103). W wyroku tym stwierdzono, że organ orzekający w sprawie zezwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością . Udzielenie zezwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego (art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane - Dz. U. 1974 r. Nr 38 póz. 229) nie przesądza o prawie własności gruntu i nie ma bezpośrednio wpływu na ustalenie tych praw. Wykorzystanie dla celów budowlanych cudzej nieruchomości może rodzić tylko roszczenia właściciela do inwestora o charakterze cywilnoprawnym, które mogą być dochodzone w postępowaniu przed sądami powszechnymi (wyrok NSA z dnia 20.01.1999r., publ. Lex. nr 46652). W ponownym postępowaniu organ przeprowadzi postępowania zgodnie z wyżej wskazanymi regułami i w zależności od poczynionych ustaleń wydana stosowną decyzję , której uzasadnienie winno odpowiadać wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Z naprowadzonych wyżej względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art.200 P.p.s.a.