II SA/Rz 908/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zmiany granic miasta - postanawia – I. przyznać skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. A. C. - reprezentowana przez adwokata - wraz ze skargą na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany granic miasta, złożyła wniosek o zwolnienie od wpisu od tej skargi, który następnie rozszerzyła, we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Podniosła, że jest osobą bezrobotną i z otrzymywanego z tego tytułu zasiłku nie jest w stanie ponieść tego rodzaju wydatku, zaś otrzymywane przez dzieci alimenty oraz stypendium sportowe mają zindywidualizowany charakter i przeznaczone są na ich wyłączne utrzymanie. Z danych wniosku oraz tych przedstawionych na dodatkowe wezwanie wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką synów: K. i A. (14 i 20 lat). W zajmowanym przez rodzinę lokalu mieszka także trzeci syn wnioskodawczyni – D. C., który prowadzi jednak odrębne gospodarstwo domowe. Jedyny majątek rodziny to samochód stanowiący współwłasność wnioskodawczyni i syna D. – Citroen Berlingo z 2005 r. o wartości 12 500 zł, z którego wyżej wymieniona korzysta sporadycznie (grzecznościowo), nie pokrywając także jakichkolwiek kosztów jego utrzymania. Na dochody rodziny składają się następujące kwoty: 673,25 zł – zasiłek dla bezrobotnych pobierany przez A. C., 1 600 zł – alimenty uzyskiwany przez K. C. oraz 420 zł – stypendium sportowe A. C., łącznie 2693,25 zł. Z kolei wydatki rodziny to: 1 000 zł (żywność), 420 zł (czynsz), 125,50 zł (energia elektryczna), 40 zł (gaz), 70 zł (telewizja kablowa), łącznie 1 655,5 zł . Rodzina nie korzysta ze środków pomocy społecznej. Wnioskodawczyni podkreśliła, że reprezentujący ją pełnomocnik świadczy pomoc prawną w jej sprawie nieodpłatnie. Podniosła także, iż znajdujące odbicie w wyciągu z rachunku bankowego wpłaty dokonywane na jej rzecz przez syna D. C. mają charakter pożyczek i służą zniwelowaniu ujemnego salda na tym rachunku. Kwoty te zwraca w dłuższych okresach czasu. W oparciu o powyższe dane referendarz sądowy w tut. Sądzie postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r. zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w ½ części, odmawiając przyznania zwolnienia w pozostałym zakresie. W ustawowym terminie A. C. złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia, zarzucając błędne ustalenie wydatków rodziny spowodowane nieprecyzyjnym wezwaniem, które nie wskazywało, czy podając średnią wysokość miesięcznych wydatków, ma ona podać wydatki osobiste czy też wydatki rodziny. Była zatem przekonana, że chodzi o jej wydatki osobiste i takie też podała w odpowiedzi na to wezwanie. Przekonanie to było tym bardziej uzasadnione, że na zaspokojenie potrzeb dziecka przeznaczane są raty alimentacyjne, a te ze swej natury "zużywane są" w okresie miesięcznym, bowiem nie mają służyć wzbogaceniu się małoletniego. Podniosła, że dziecko w wieku gimnazjalnym generuje znaczne koszty utrzymania. Zarzuciła błędne przyjęcie, iż jej dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych wynosi 776 zł, podczas gdy netto jest to kwota 673,25 zł. Zaznaczyła, że zasiłek ten będzie jej wypłacany tylko do grudnia bieżącego roku. Do sprzeciwu dołączyła zawiadomienie komornika sądowego o wszczęciu egzekucji w celu dokonania eksmisji z lokalu, z czym wiąże się konieczność zgromadzenia środków "na urządzenie się w nowym miejscu" tj. w lokalu zastępczym. Podkreśliła dramatyczny charakter swej sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po pierwsze, wskazać należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Żądanie A. C., dotycząc zwolnienia od kosztów sądowych, wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przesłanką przyznania którego jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ten ostatni przepis nakazuje, by to składający wniosek o wsparcie ze środków Skarbu Państwa wykazał, że spełnia powyższy warunek. Przechodząc do oceny wniosku skarżącej zasadnym jest stwierdzenie, że należy go uwzględnić, lecz tylko w części. Zajmując takie stanowisko uwzględniono, że wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, pobierającą zasiłek dla osób z takim statusem, w kwocie netto 673,25 zł. Istotne znaczenie ma także fakt, że wskazany zasiłek A. C. będzie pobierać tylko do grudnia bieżącego roku, jak też to, że wszczęta została egzekucja w celu dokonania eksmisji z lokalu, co bez wątpienia pociągać będzie ze sobą określone koszty związane z koniecznością nabycia przedmiotów niezbędnych do normalnego funkcjonowania w nowym mieszkaniu. Nie sposób się jednak zgodzić ze skarżącą, że koszty z eksmisją związane mają charakter nagły i nieprzewidziany, jako że nie mogła ona przewidzieć, kiedy dostarczony jej będzie lokal socjalny. Samo już bowiem orzeczenie sądowe nakazujące eksmisję musiało spowodować obowiązek liczenia się przez zobowiązaną z przeniesieniem do innego lokalu niż dotychczas zajmowany i koniecznością zgromadzenia potrzebnych w tym zakresie środków. Odnosząc się do podniesionej przez skarżącą kwestii ustalenia miesięcznej wysokości wydatków, należy podnieść przede wszystkim, że oczywistym jest, iż skierowane do niej wezwanie dotyczyło wydatków wszystkich osób wchodzących w skład wspólnie prowadzonego z nią gospodarstwa domowego. Nawet zaś, gdy wyżej wymieniona miała jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie, mogła je wyjaśnić przy pomocy pełnomocnika, przez którego działa w niniejszej sprawie. Ponadto, wezwanie odnosiło się także do innych niż związane z zakupem żywności czy utrzymaniem mieszkania wydatków, a które stanowią istotne obciążenie finansowe, przykładowo wskazując te związane z edukacją dzieci. Nadesłana do Sądu odpowiedź nie zawierała żadnej pozycji, jak też wyjaśnienia w tym zakresie, oprócz podania, że wnioskodawczyni nabywa tanią odzież używaną i nie czyni tego co miesiąc. Dopiero w sprzeciwie skarżąca powołuje się na wysokie koszty utrzymania dziecka w wieku gimnazjalnym (a zatem w domyśle także i te dotyczące jego edukacji). Należy podkreślić, że z przedstawionego przez składającą wniosek wyciągu z rachunku bankowego wynika, że ponosi ona całkiem spore miesięczne wydatki związane z korzystaniem z telefonu (wrzesień 2013 r.-168 zł i październik 2013 r. - 114 zł). Powyższy wyciąg wskazuje także, iż A. C. korzysta ze wsparcia syna D. C. Wprawdzie – jak zaznaczyła – są to jedynie pożyczki, które następnie obowiązana jest spłacić, jednak należy je także doliczyć do dochodu rodziny. Nadto, wątpliwości budzą stwierdzenia skarżącej dotyczące rzeczywistych wydatków i dochodów rodziny. W odpowiedzi bowiem na wezwanie referendarza sądowego dotyczące średniej wysokości miesięcznych wydatków rodziny skarżąca wskazała, że jest to kwota 1655,5 zł. Różnica między dochodami rodziny (ok. 2690 zł) a podaną wyżej kwotą wydatków wynosi więc ok. 1030 zł i wskazuje, że jest to kwota, którą skarżąca dysponuje co miesiąc na zaspokojenie potrzeb innych niż te związane z tzw. koniecznym utrzymaniem, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (a zatem z wyżywieniem, utrzymaniem mieszkania). W sprzeciwie skarżąca zaznacza zaś, że ze środków otrzymywanych przez dzieci zaspokajane są wyłącznie ich potrzeby. Oznacza to, że wnioskodawczyni przeznacza swój własny dochód, a zatem zasiłek dla bezrobotnych na pokrycie wydatków związanych w istocie wyłącznie z utrzymaniem mieszkania – ok. 655 zł, jako że dochód ten wynosi 673 zł. Powstaje zatem pytanie, z jakich środków wyżej wymieniona finansuje wydatki na wyżywienie własne, na opłacenie rachunku za telefon, czy wreszcie zakup odzieży (nawet używanej) i środków czystości. Należy wreszcie podnieść, że saldo końcowe rachunku bankowego wskazuje na kwotę 315,83 zł. Jest ona wystarczająca do uiszczenia połowy wpisu zarówno od skargi złożonej przez A. C. w niniejszej sprawie, jak też połowy wpisu od drugiej skargi wyżej wymienionej (zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Rz 909/13, w której również zwolniono wnioskodawczynię od obowiązku poniesienia kosztów sądowych w ½ części). Z podanych wyżej przyczyn uwzględniono częściowo żądanie skarżącej i zwolniono ją od połowy kosztów sądowych, odmawiając przyznania takiego zwolnienia w pozostałym zakresie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.