II SA/Rz 909/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. W sprawie ze swej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego S. C. wniosła o ustanowienie adwokata. Wskazała, ze wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z dwiema realizującymi obowiązek szkolny córkami w wieku 13 i 14 lat. Utrzymują się z renty wnioskodawczyni wynoszącej 734,90 zł, świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 700 zł oraz ze świadczeń rodzinnych wynoszących 212 zł. Skarżąca zaznaczyła, że jedna z córek, w związku z faktem pobicia jej w szkole, wymaga ciągłej rehabilitacji, co wiąże się z kosztami leczenia i dojazdu do stosownych placówek w powyższym celu. Nadto, córka ta dojeżdża do szkoły położonej poza miejscem ich zamieszkania, zaś pieniądze na ten dojazd – 600 zł strona pożyczyła u rodziny. Obecnie w związku ze zbliżającym się rokiem szkolnym wnioskodawczyni zmuszona będzie do zakupu stosownych pomocy, co stanowi duży wydatek finansowy. Skarżąca zaznaczyła, że nie posiada żadnego majątku. Wobec licznych wątpliwości co do sytuacji materialnej S. C., wezwano ją do uzupełnienia przedstawionych we wniosku danych tj. do wyszczególnienia kwot wydatkowanych co miesiąc na utrzymanie rodziny, domu, w którym mieszkają wraz ze wskazaniem tytułu prawnego do niego, na leczenie i rehabilitację córki, na telefon oraz do wyjaśnienia źródła finansowania powyższego. Wezwanie dotyczyło także nadesłania wyciągów z rachunków bankowych strony. W odpowiedzi S. C. podniosła, że comiesięczne wydatki na utrzymanie rodziny to 600 zł, na dojazd córki na rehabilitację – 150 zł, na gaz – 50 zł, na telefon – 50 zł. Skarżąca podała także, iż opłata za uczęszczanie jednej z córek do szkoły wynosi 300 zł i będzie uiszczana do sierpnia 2015 r., a w kolejnym roku szkolnym nie będzie jej już ponosić w związku z pójściem przez córkę do innej, bezpłatnej szkoły. Strona wskazała, że obciążona jest połową opłat za energię elektryczną i wodę, natomiast drugą połowę ponoszą jej rodzice, będący właścicielami domu, w którym mieszka. W związku ze zbliżającym się początkiem roku szkolnego będzie musiała wydatkować kwotę ok. 2000 zł na zakup podręczników, obuwia oraz odzieży. Środki te zamierza pożyczyć "u rodziny". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie S. C. dotyczy przyznania jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, a zatem wskazuje na ubieganie się przez stronę o częściowe prawo pomocy, o czym stanowi art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przyznanie takiego wsparcia, jak wynika z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., następuje wówczas, gdy ubiegający się o nie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To zatem na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że sytuacja, w której się znajduje uzasadnia dofinansowanie go ze środków Skarbu Państwa. Należy przy tym zaznaczyć, że w związku z wyjątkowym charakterem prawa pomocy, o czym wprost przesądza brzmienie art. 199 P.p.s.a., okoliczności składające się na sytuację ekonomiczną strony muszą być jasne tak, by nie doszło do nadużycia w stosowaniu przedmiotowej instytucji. Tymczasem podane przez S. C. dane rodzą wiele wątpliwości co do jej rzeczywistego stanu finansowego. W skardze strona wskazała mianowicie, że całość pobieranej renty przeznacza na pokrycie kosztów swojego leczenia. Z kolei z odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie wynika, że co miesiąc wydaje kwotę 600 zł na wyżywienie rodziny, 50 zł na telefon, 50 zł na gaz oraz 300 zł za szkołę jednej z córek. Skarżąca zaznaczyła także, że ponosi połowę opłat za wodę i prąd, bowiem drugą połowę ponoszą jej rodzice, będący właścicielami domu, w którym mieszka. Nie podała równocześnie wysokości tychże opłat. Akta administracyjne sprawy wskazują, że wynoszą one ok. 120 zł (tzn. już ta część obciążająca skarżącą). Wnioskodawczyni nie podała jednak wysokości obciążeń związanych z wywozem śmieci oraz przede wszystkim z opałem, jak też czy ponosi je samodzielnie, czy również w tym zakresie korzysta z pomocy rodziców. Powyższe utwierdza w przekonaniu, że rzeczywista sytuacja finansowa S. C. przedstawia się korzystniej niż ta podana przez nią we wniosku. Łączne bowiem podane przez stronę wydatki wynoszą ok. 1955 zł, natomiast zadeklarowany przez nią dochód to kwota 1646,90 zł. Widoczna jest zatem nadwyżka wydatków nad dochodami, która sugeruje, że wnioskodawczyni uzyskuje jeszcze dodatkowe środki, najprawdopodobniej od rodziców. Poza tym, z jej odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie treści wniosku wynika, że nie ma ona żadnych rachunków bankowych, bowiem rachunki te "są na właścicieli domu, czyli rodziców". Wszystko powyższe przemawia za tezą o wspólnym de facto prowadzeniu gospodarstwa domowego przez skarżącą i jej córki oraz jej rodziców. W takiej jednak sytuacji, na potrzeby rozpoznania żądania dotyczącego prawa pomocy niezbędne jest podanie danych odnoszących się do sytuacji majątkowej rodziców strony, które nie zostały przez nią przedstawione. Podana zaś okoliczność w postaci zaciągania pożyczek "u rodziny" na zaspokojenie różnych potrzeb (która łączy się z koniecznością ich zwrotu) budzi poważne wątpliwości w kontekście wskazanej przez stronę możliwości ich spłaty (tzn. przy uwzględnieniu wysokości zadeklarowanego przez nią dochodu i przyjęciu, że jest on jedyny). Jak już wskazano, prawo pomocy finansowane jest ze środków publicznych, dlatego też przy decydowaniu o jego ewentualnym przyznaniu należy zachować należytą ostrożność tak, by nie dopuścić do zastosowania tej instytucji w odniesieniu do osoby, która nie wykazała, by wsparcia takiego rzeczywiście potrzebowała. Należy mieć nadto na uwadze, że sąd administracyjny przy orzekaniu obowiązany jest uwzględnić wszystkie uchybienia, do jakich doszło na etapie postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy zostały one podniesione przez stronę. Poza tym, udział profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu konieczny jest tylko w przypadku zamiaru sporządzenia niektórych środków zaskarżenia (na obecnym etapie postępowania potrzeba taka nie występuje). Z tych wszystkich względów odmówiono ustanowienia na rzecz S. C. adwokata. Uznano bowiem, że nie udowodniła ona, by w odniesieniu do niej spełniona była przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.