II SA/Rz 911/10

z dnia 26 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 26 września 2011 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym zażalenia pełnomocnika skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 911/10 oraz wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki - p o s t a n a w i a - I. uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 22 sierpnia 2011 r., II. umorzyć postępowanie w części dotyczącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, III. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 26 października 2010 r., II SA/Rz 911/10, przyznano skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych (k.27). Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2011 r. tut. Sąd oddalił skargę R .B. Po doręczeniu odpisu wyroku pełnomocnikowi skarżącej pismem z dnia 16 lutego 2011 r. (data pisma - 17 lutego 2011 r.) wystąpił on z wnioskiem o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie z opłaty kasacyjnej i przydzielenie adwokata z urzędu do sporządzenia kasacji. Na uzasadnienie wniosku podał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych i adwokackich. Wydany w sprawie wyrok wraz z uzasadnieniem wymaga natomiast kasacji. Córka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dochód miesięczny na osobę w rodzinie wynosi około 400zł. Wydatki na KRUS wyniosły w ubiegłym roku 821 zł, obecnie kwartalnie 321zł. W skład rodziny wchodzi poza skarżącą jej mąż A., córka B. i syn M. Gospodarstwo rolne składa się z gruntów o powierzchni 1,06ha, powierzchnia użytkowa domu wynosi 116,5m2, przy czym nie jest on ukończony. Rodzina nie posiada żadnych oszczędności, wartościowych przedmiotów. Rodzina korzysta z samochodu osobowego SUZUKI Alt z roku 1996 r. A. K. osiąga ze stosunku pracy miesięcznie dochód brutto w kwocie 17.417,16zł, dochód roczny z gospodarstwa rolnego z powierzchni przeliczeniowej wynosi 2809,52zł. Wydatki na węgiel wynoszą 250zł, gaz 50zł, bilety PKS 145zł, MPK 100zł, telefon 25zł, ubezpieczenie PZU 36zł, ubezpieczenie domu 20zł, na życie przeznaczają 500zł. Prąd to wydatek 150zł, wydatki związane z uprawieniem gruntu to 200zł. Przedszkole córki R. B. pochłania kwotę 100zł, używanie samochodu kosztuje 200zł, leki to wydatek rzędu 70zł. Z dołączonych dokumentów wynika, że miesięczna składka na ubezpieczenie w KRUS-ie w pierwszym kwartale 2011 r. wynosi 36 zł w przypadku ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego, oraz 71zł w przypadku ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Skarżąca posiada również zaległość wobec KRUS z tytułu nieopłaconych za 2010 r. składek wynoszącą 821zł. Z pisma uzupełniającego złożonego w dniu 23 maja 2011 r. wynika, że podany dochód rodziny został określony przez pełnomocnika w skali roku. Dodatkowo podano, że dochód R. B. wynosi 2279,10zł rocznie. W piśmie z dnia 18 sierpnia 2011 r. (data wpływu, k.162)) pełnomocnik dodał, że rodzina zostanie ponadto obciążona wydatkami związanymi z rozpoczynającym się rokiem szkolnym. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2011 r. tut. Sąd sprostował oczywiste omyłki pisarskie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r. Zażalenie od tego orzeczenia wniósł pełnomocnik skarżącej, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 637/11, oddalił. Pismem nadanym w dniu 17 sierpnia 2011 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił o przyznanie jej prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011 r. tut. Sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Od orzeczenia tego zażalenie wniósł pełnomocnik skarżącej podając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył w dniu 17 lutego 2011 r., a nie w dniu 17 sierpnia 2011 r. i wniosek z dnia 17 lutego 202 r. nie został jeszcze rozpatrzony. Wiosek ten złożył przed uprawomocnieniem się wyroku w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie jako oczywiście uzasadnione w rozumieniu przepisu art. 195 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270, dalej: "p.p.s.a."). Pismo pełnomocnika skarżącego nadane do tut. Sądu w dniu 17 sierpnia 2011 r. (k.164), pomimo swojej treści, nie stanowiło kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz – mając na względzie uzasadnienie zażalenia - uzupełnienie wniosku złożonego w dniu 16 lutego 2011 r. (data prezentaty, k.82; data pisma to 17 lutego 2011 r.). W tych okolicznościach zażalenie należało w całości uwzględnić, uchylić zaskarżone postanowienie i rozpoznać wniosek z dnia 16 lutego 2011 r., o czym orzeczono w punkcie I postanowienia na podstawie art. 195 §2 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 16 lutego 2011 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem art. 245 §2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w zakresie częściowym, zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 1-2) p.p.s.a.). Rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim zostało ono przyznane oraz nie zostało cofnięte, stanowi o bezprzedmiotowości postępowania. Stan majątkowy skarżącej i jej rodziny został wykazany w sposób prawidłowy i dostateczny dla rozstrzygnięcia wniosku. Okoliczności te były już poddawane ocenie i postanowieniem referendarza sadowego tut. Sądu z dnia 26 października 2010 r. przyznano skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych (k.27). Przyjęto, że sytuacja majątkowa rodziny upoważnia do uznania, że spełnione zostały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w takim zakresie. Sąd stwierdza, że dochód osiągany przez rodzinę, pomimo że nie jest wysoki, ma charakter stały, a ponadto dysponuje ona gospodarstwem rolnym, z którego częściowo powinna być w stanie zaspokajać swoje potrzeby bytowe, w szczególności w zakresie produktów żywnościowych, co zmniejszać powinno dokonywanie wydatków pieniężnych na takie cele. Wskazane okoliczności nie pozwalają przyjąć, że rodzina nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi w rozumieniu art. 245 §2 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Tylko takie ustalenie pozwalałoby na przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a jedynie że ma trudności w pokryciu pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem co niewątpliwe, skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Wykazano bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Koszty te nie ograniczają się do opłat sądowych i wydatków, ale obejmują również wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika. Mając jednak na względzie fakt, że postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. przyznano skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w pełnym zakresie, to obecnie brak jest podstawy do uwzględnienia zgłoszonego wniosku i rozszerzenie jej zakresu przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgłoszenie takiego wniosku odrębnie od uprzednio uwzględnionego wniosku przez zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w całości mogłoby doprowadzić do naruszenia przepisów art. 245 §2 w zw. z art. 246 §1 pkt 1) p.p.s.a. Prawo pomocy w zakresie całkowitym można przyznać tylko wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skoro w niniejszej sprawie niewątpliwie okoliczność taka nie zachodzi, ponieważ rodzina skarżącej dysponuje pewnymi środkami finansowymi, a skarżącej przyznano już prawo pomocy w zakresie częściowym, uwzględnienie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu stanowiłoby w istocie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Taka sytuacja nie jest możliwa do przyjęcia. Zgłaszane kolejno wnioski o przyznanie prawa pomocy podlegają rozpatrzeniu przy uwzględnieniu także uprzednich rozstrzygnięć w tym zakresie. Mając na względzie, że postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. przyznano skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych obecne postępowanie w tym zakresie, objęte wnioskiem z dnia 16 lutego 2011 r., należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie jest zbędne, ponieważ prawo pomocy w przyznanym zakresie nie zostało skarżącej cofnięte i zatem obowiązywać będzie również w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Orzeczenie zawarte w punkcie II postanowienia wydano na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. Z kolei rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III postanowienia oparto na przepisach art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Odmowa przyznania prawa pomocy w szerszym zakresie niż dotychczas przyznane zwolnienie od kosztów sądowych, a mające polegać na ustanowieniu także pełnomocnika z urzędu, wynika z niemożności rozszerzenia zakresu przyznanego prawa pomocy, ponieważ prowadziłoby do jego przyznania w zakresie całkowitym, do czego w przedstawionej sytuacji majątkowej skarżącej nie ma podstawy faktycznej.