II SA/Rz 914/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi K. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na wycinkę drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [....] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. Ż. kwotę 440 zł /słownie: czterysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] o odmowie wydania zezwolenia na wycięcie drzew, powołująca w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej w dalszej części "K.p.a.". Po rozpoznaniu wniosku K. Ż. Prezydent Miasta [...], wymienioną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nie zezwolił wymienionemu na wycięcie ośmiu sztuk drzew z gatunku: wiąz pospolity 1 sztuka o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 1,30 m: 85 cm, robinia akacjowa siedem sztuk o obwodzie pni mierzonych na wysokości 1,30 m: 86, 42, 57, 65, 61, 58 i 38 cm oraz 4 m.kw. krzewów rosnących na terenie działki prywatnej przy ul. W. nr ewid. 416 obręb [...] w M. W uzasadnieniu jako przyczynę odmowy organ wskazał na brak zgody właściciela nieruchomości, z której drzewa i krzewy miałyby zostać usunięte. K. Ż. odwołał się od tej decyzji. Podniósł, że wypis z rejestru gruntów dla przedmiotowej nieruchomości, nie wskazuje jej właściciela, a więc nie jest wiadome do kogo można się zwrócić o wymaganą w sprawie zgodę. Odwołujący się zaznaczył, że przy definiowaniu pojęcia posiadacza, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z orzecznictwem sądowym, należy się posłużyć brzmieniem art. 336 ustawy Kodeks cywilny, który określa posiadacza samoistnego jako tego, "który ma uprawnienia właścicielskie nad rzeczą, którą włada". Strona zwróciła nadto uwagę, że większość drzew rosnących w drodze jest znacznie pochylona, co utrudnia ruch, a większym pojazdom wręcz uniemożliwia przejazd i stwarza zagrożenie. SKO po rozpoznaniu powyższego odwołania uznało prawidłowość kwestionowanego nim rozstrzygnięcia i decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymało je w mocy. W motywach wskazało, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627), zgodnie z którym usunięcie drzew z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości oraz właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, w sytuacji, gdy drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Organ drugiej instancji zgodził się z odwołującym, iż przy interpretacji pojęcia posiadacza należy się posłużyć jego szeroką definicją zawartą w art. 336 Kodeksu cywilnego. Kolegium podkreśliło jednak, że tak właśnie szeroko ujęte grono podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o zezwolenie na wycięcie drzew obligowane jest do uzyskania dla swoich zamiarów wcześniejszej akceptacji właściciela. Chodzi bowiem o to, aby posiadacz nie dysponował wbrew woli właściciela przedmiotem posiadania. Zgoda powinna zostać wyrażona w sposób wyraźny, jednoznacznie brzmiący, świadczący w dostateczny sposób o woli jej wyrażenia. SKO podkreśliło, że zgody takiej jednak w niniejszej sprawie brak, co uniemożliwia wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. K. Ż. nie zgadzając się z treścią powyższej decyzji zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania i zarzucając naruszenie przepisów postępowania: - art. 10 K.p.a. przez niezastosowanie, bowiem nie został on zawiadomiony o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości złożenia ewentualnych wyjaśnień i wniosków, - art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. przez niezastosowanie, bowiem w postępowaniu drugoinstancyjnym nie zostały przeprowadzone żadne nowe dowody, a oparto się o te zgromadzone przez Prezydenta Miasta [...], - art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, bowiem naruszono wynikające z art. 341 Kodeksu cywilnego domniemanie, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym, a zatem, ze posiadacz samoistny jest również właścicielem rzeczy. Skarżący zwrócił uwagę, że tylko wówczas, gdyby nieruchomość miała urządzoną księgę wieczystą, obowiązywałoby domniemanie z art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.) tj. , że podmiot wpisany w księdze wieczystej, jest właścicielem nieruchomości. Skarżący podkreślił, że stan prawny nieruchomości oznaczonej nr ewid. 416 w M. nie jest uregulowany tzn. nieruchomość ta nie była przedmiotem uwłaszczenia, jak też nie został w stosunku do niej wydany akt własności ziemi. Rzeczone wątpliwości co do stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości nie powinny jednak stanowić przeszkody w pozytywnym załatwieniu złożonego w niniejszej sprawie wniosku. Zagwarantowanie bezpieczeństwa użytkownikom przedmiotowej działki będącej drogą dojazdową leży bowiem nie tylko w jego interesie, lecz także w interesie Gminy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do jej zarzutów podniosło, że wobec braku wykazania się przez wnioskodawcę zgodą właściciela na wycinkę drzew, żadne nowe dowody nie były w sprawie istotne, więc ich nie przeprowadzano. Ponadto, strona otrzymała zawiadomienie o zakończeniu postępowania i możliwości zgłaszania uwag i wniosków dowodowych. SKO podkreśliło, że przyjęcie za skarżącym, iż wobec domniemania z art. 341 Kodeksu cywilnego nie jest konieczne wykazanie się zgodą właściciela nieruchomości, doprowadziłoby do uszczuplenia jego interesu. Organ zwrócił też uwagę, iż przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na wycinkę drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie elementu przyrody, dlatego też wszelkie domniemania nie mogą przeważyć interesu wnioskodawcy ponad interes środowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego obejmuje zgodność z prawem zapadłych rozstrzygnięć administracyjnych, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.). Tylko wymienione przez ustawodawcę uchybienia przepisom prawnym mogą stanowić podstawę eliminacji kwestionowanego aktu administracyjnego z obrotu prawnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. przesłanką uchylenia decyzji jest naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei ustalenie przesłanek nieważności określonych w art. 156 K.p.a lub w innych przepisach obliguje do stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji (art. 145 2 P.p.s.a.). Skarga okazała się zasadna częściowo, z przyczyn w niej podniesionych. Organy dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przepis art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) przewidywał, że możliwość usunięcia drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić (poza wyjątkami nie zachodzącymi w niniejszej sprawie) po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, między innymi, na wniosek posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie z całą pewnością, że nieruchomość stanowiąca działkę nr 416 obr. [...] w M. nie posiada księgi wieczystej, a jej stan własności na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie jest uregulowany. Prawdą jest, że ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z ewidencji gruntów nie wynika, by przedmiotowa działka miała urządzoną księgę wieczystą, jednak kwestii tej nie można wyjaśnić bez stosownego zaświadczenia z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] ewentualnie bez notatki urzędowej sporządzonej przez pracownika organu z przeprowadzonego, w Wydziale Ksiąg Wieczystych, badania. Wprawdzie okoliczność braku księgi wieczystej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr 416, obr. [...] w M. nie jest kwestionowana przez stronę skarżącą, jednak wątpliwość Sądu budzi następujący fakt. W znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy wypisie z rejestru gruntów w rubryce "Nr KW lub inny dokument własności" figurują wpisy : "AKT NOT [...]" i "[...]". Takie zapisy w wypisie z ewidencji gruntów rodzą wątpliwość, co do prawidłowości stanowiska organów obu instancji, że przedmiotowa działka ma nieuregulowany stan własnościowy. Brak wyjaśnienia wskazanego problemu skutkuje brakiem możliwości zawarcia stosownych ustaleń w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji. Uzasadnia to stwierdzenie przedwczesności wydania decyzji, wobec naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Ponownie prowadząc postępowanie koniecznym będzie uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym wyżej zakresie. Dopiero po zebraniu pełnego materiału dowodowego możliwym będzie rozpoznanie objętego niniejszym postępowaniem wniosku. Dokonane ustalenia muszą zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Podnieść jednocześnie należy, że nie są uzasadnione zarzuty skargi, w części dotyczącej możliwości potraktowania - z uwagi na brzmienie przepisu art. 341 k.c. - skarżącego, jako właściciela działki. Przepis art. 341 k.c. ustanawia domniemanie, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Zauważyć jednak należy, że domniemanie to nie wytrzymuje konfrontacji z twierdzeniami samego skarżącego, który podaje, że nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny, a więc nie twierdzi, że jest jej właścicielem. Konstrukcja przepisu art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody (w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku) nie pozwalała na wydanie zgody na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości bez zgody właściciela tej nieruchomości. Na marginesie należy zauważyć, że na dzień wydania przez Sąd wyroku w niniejszej sprawie zmieniło się brzmienie przepisu art. 83 ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten w art. 83 ust. 3 przewiduje możliwość uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody właściciela nieruchomości, w przypadku złożenia wniosku przez posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędącego podmiotem, o którym mowa w ust. 2. Przepisy przejściowe wprowadzające tę zmianę przewidują jednak, że przepisu nie stosuje się do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną pod rządami poprzednio obowiązującego przepisu (art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2015 r., poz. 1045). Ponieważ niniejsza sprawa została niewątpliwie wszczęta pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, a skasowanie przez Sąd decyzji organów obu instancji powoduje, że nie jest ona zakończona decyzją ostateczną, rozważenia przez stronę skarżącą wymaga problem, czy w przypadku, gdyby uzupełniające postępowanie dowodowe potwierdziło fakt nieuregulowanego stanu prawnego działki nr 416, nie byłoby korzystnym (z uwagi na konieczność szybkiego usunięcia zagrożenia stwarzanego przez przedmiotowe drzewa i krzewy) cofnięcie przedmiotowego wniosku i złożenie nowego, który byłby rozpoznany w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł, jak w sentencji wyroku. Punkt I niniejszego orzeczenia znajduje podstawę w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono z kolei na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.