II SA/Rz 915/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 6 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- II SA/Rz 915/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [....] r. Nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M.R. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] r. Nr [....] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku z przeznaczeniem na częściowe pokrycie rachunku za gaz. Jako podstawę prawną powołano przepis art. 39 ust. 1 i 2, art. 11 ust. 1 i 3 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64, poz. 593/. M.R. wnioskiem z dnia [...] r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z prośbą o przyznanie pomocy w postaci częściowego pokrycia opłat za gaz. Z dokumentacji w sprawie wynika, że rodzina odwołującej się łącznie z wnuczką liczy 11 osób. M.R. przebywa na urlopie macierzyńskim w związku z urodzeniem ósmego dziecka. Otrzymuje miesięcznie z zakładu pracy -telekomunikacja kolejowa - 1246,75 zł /brutto/ wynagrodzenia. Mąż P.R. nigdzie nie pracuje i oprócz świadczeń z ośrodka pomocy społecznej nie uzyskuje żadnego dochodu. Dochód 11-to osobowej rodziny z m-ca maja 2005 r., tj. z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w sprawie, stanowią pobory 1053,95 /netto/, stypendium szkolne 37,33 zł, dodatek mieszkaniowy 279,23 zł, świadczenie pielęgnacyjne 420 zł, zasiłek rodzinny /łącznie/ 469 zł, zasiłek pielęgnacyjny 144 zł, dodatek rehabilitacyjny 70 zł, dodatek z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania 40 zł, zasiłek rodzinny M.R. 43 zł, dodatek rodziny dla M.R. z tytułu samotnego wychowywania dziecka 170 zł. Łącznie stanowi to kwotę 2726,51 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 247,86 zł miesięcznie. Zgodnie z przepisami art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza ustalonego kryterium dochodowego, które dla 11-osobowej rodziny M. R. ustalone zostało na kwotę 316 zł przy równoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 1-15 ustawy. W rodzinie wnioskodawczyni ustalony dochód nie przekracza kryterium dochodowego przy równoczesnym wystąpieniu ubóstwa, wielodzietności i niepełnosprawności. Opisana rodzina spełnia ustawowe kryteria do przyznania jej pomocy w formie zasiłku celowego. Równocześnie stwierdzono, że występują okoliczności, o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy. W przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem oraz marnotrawienia własnych zasobów finansowych, może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo ich przyznanie w formie niepieniężnej. Ponieważ z obserwacji pracownika socjalnego uwidocznionej w wywiadzie kontrolnym z 16.06.2005 r. wynika, że w rodzinie tej obserwowany jest problem nadużywania alkoholu przez ojca dzieci P.R. udzielono pomocy rodzinie w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie rachunku za gaz w ograniczonej wysokości 50 zł. W odwołaniu od tej decyzji M.R. podkreśliła iż źle obliczono kryterium dochodowe ponieważ rodzina jej składa się z 11 osób, a nie 10-ciu - jak przyjął MOPS. Pisze, że kłamstwem jest iż w rodzinie jest problem alkoholowy, "mąż nigdy alkoholu nie nadużywał, nawet wcale nie używa, tylko sporadycznie raz na kilka lat, np. na ślubie wznosząc toast" - tak pisze M.R. Zdaniem skarżącej MOPS - robi co może aby rodzinie udzielić jak najmniejszej pomocy. Po rozpoznaniu odwołania organu odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu naprowadził iż decyzja o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 50 zł na częściowe pokrycie rachunku za gaz potwierdza, iż organ pierwszej instancji uznał potrzeby rodziny wnioskodawczyni za uzasadnione i trudne do zaspokojenia przy niewystarczających dochodach. Jednakże nie ma podstaw do tego, aby przyjąć, iż rodzina przy niskich dochodach i uzasadnionych potrzebach otrzyma pomoc zgodną z jej wymaganiami. Przepis art. 2 ust. 1 ustawy, stanowi że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. W świetle przepisów prawa osoba objęta pomocą winna wykazywać inicjatywę, aby sobie pomóc, w tym również aby nie uszczuplać środków jej przyznanych, np. na zakup alkoholu. P.R., jak wynika z wywiadu, widywany był pod wpływem alkoholu i uprzedzony został o treści art. 11 ust. 1 ustawy. Z uwagi na ograniczone możliwości ośrodek pomocy, nie jest w stanie przejąć wszystkich płatności na siebie. Duża jest również liczba potrzebujących. Decyzję tą zaskarżyła M.R. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. Podniosła zarzuty z odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Bezspornym jest, że rodzina M.R. składa się z 11 osób, a średni dochód wynosi 247,86 zł. Ustalone kryterium dochodowe dla rodziny jedenastoosobowej ustalone zostało na 316 zł. Zatem rodzina skarżącej spełnia dwa warunki, od których uzależnione jest przyznanie zasiłku celowego, a to zostało zachowane kryterium dochodowe oraz rodzina znajduje się w ubóstwie, jest to rodzina wielodzietna i jedno z dzieci jest niepełnosprawne. Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. W sytuacji, gdy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, gmina kolejno zaspokaja potrzeby osób w ramach swych możliwości /patrz: wyrok NSA z dnia 22 lutego 1995 r., SA/Gd 2497/94/S/. Z art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wynika że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a także stosowne do możliwości pomocy społecznej. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie określają kryteriów, według jakich ustala się wysokość zasiłku. Taka konstrukcja tych przepisów powoduje, że zasiłek celowy ma charakter uznaniowy i od uznania organu przyznającego pomoc zależy możliwość jego przyznania oraz określenie jego wysokości. Nie ulega wątpliwości, iż uznanie to nie może być dowolne, a stanowisko organu pomocy społecznej musi kryteria odmowy lub przyznania zasiłku. Organy administracji rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego działają w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że rozpatrując wniosek opierają się na własnej ocenie potrzeb osób i rodzin ubiegających się o pomoc. Mogą zatem, ale nie muszą w każdym rozpatrywanym przypadku, nawet gdy wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe do przyznania pomocy, takiej pomocy udzielić lub odmówić jej udzielenia. Organy te obowiązane są bowiem mieć na uwadze potrzeby wszystkich osób i rodzin znajdujących się w podobnie trudnej sytuacji i w miarę posiadanych środków zaspokajać ich najbardziej pilne potrzeby. Równocześnie przepis art. 11 ustawy stanowi, że jeżeli obserwowane są objawy marnotrawienia przekazanych środków to jest możliwość ograniczenia przyznawanych środków. Jak wynika z akt administracyjnych, a to przeprowadzonego kontrolnego wywiadu środowiskowego, P.R. widywany był w stanie upojenia alkoholowego. Wywiad środowiskowy jest przeprowadzany przez kompetentnego pracownika socjalnego, a sporządzony przez niego wywiad środowiskowy jest dowodem w sprawie. Sąd dał wiarę zapisom wywiadu środowiskowego, równocześnie odmawiając takiego waloru oświadczeniom skarżącej, która twierdzi, że "kłamstwem jest, że mąż pije alkohol oraz że w rodzinie jest problem alkoholowy". Zeznania skarżącej w tej sprawie znacznie się różnią i tak w odwołaniu napisała, iż "mąż nie pije alkoholu, jedynie co na ślubie", natomiast słuchana informacyjnie na rozprawie podała, że mąż faktycznie wypił sobie, ponieważ była do tego okazja, ponieważ urodziła mu się wnuczka i córka". Skarżąca nie kwestionuje tego, że mąż P.R. faktycznie pił alkohol. Zdaniem Sądu zeznania skarżącej M.R. są sprzeczne ze sobą. Nadmienić wypada, że rodzina skarżącej objęta jest różnorodną formą pomocy społecznej i tak w okresie od 8.01.2004 r. do 12.09.2005 r. otrzymała 5190,31 zł. Pomoc społeczna z założenia nie może pokrywać całości potrzeb, ponieważ nie są jedynymi, którzy tej pomocy potrzebują. Zatem w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a dokonane ograniczenie przyznanego zasiłku celowego jest uzasadnione. Wprawdzie wywiad środowiskowy winien odpowiadać przepisom art. 68 §, § 1 i 2 k.p.a., lecz skarżąca nie kwestionuje informacji w nim zawartych poza stwierdzeniem, że "kłamstwem jest to że mąż nadużywa alkoholu". Lecz w innym miejscu sama przyznała, że "mąż wypił ponieważ była okazja". Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę, jeżeli stwierdzi "inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Wobec tego, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy nie mogło spowodować uwzględnienia skargi, skoro przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zostały naruszone.