II SA/Rz 918/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Solarski WSA Robert Sawuła Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w J. Grupa Kapitałowa K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala- do wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115 ) po rozpatrzeniu odwołania A. w J. Sp. z o.o. Grupa Kapitałowa K. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...].07.2006 r., Nr [...] stwierdzającej u S. Ś. chorobę zawodową - zaćmę wywołaną działaniem promieniowania podczerwonego (poz. 25/5 wykazu chorób zawodowych) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu podano, że w dniu 6.04.2005 r. wpłynęło do PPIS zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej - zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego poz.25/5 wykazu chorób zawodowych u S. Ś. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że zainteresowany pracował w A. Sp. z o.o. od 6.09.1979 r. do 5.05.2003 r. z przerwą 2 - letnią w latach 1980 -1982 na odbycie służby wojskowej. S. Ś. wykonywał prace przy produkcji wyrobów szklanych. Jako formowacz wyrobów szklanych na urządzeniach ręczno-mechanicznych, wykonywał pracę w mikroklimacie gorącym w narażeniu na promieniowanie podczerwone pochodzące z gorącej masy szklanej. Przeprowadzona ocena stanowiska pracy wykazała przekroczenie promieniowania podczerwonego w zakresie od - 0,7 do 5,0 x NDN. Dopiero od 2001 r. wprowadzono okulary ochronne, co spowodowało zmniejszenie ekspozycji poniżej wartości dopuszczalnych. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 19.12.2005 r., gdzie stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu WOMP wskazał na brak zmian uznanych za skutek biologicznego działania promieniowania. S. Ś. odwołał się od tego orzeczenia i został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy. W Instytucie wydano orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 6.06.2006 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej - zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego. Na podstawie przeprowadzonego badania lekarskiego rozpoznano zaćmę podtorebkową tylną obu oczu i stwierdzono, że jest ona następstwem narażenia na promieniowanie podczerwone. Zaćma ta nie mogła powstać w wyniku ogólnej terapii sterydowej. IMP przypuszcza się, iż procesy zaćmo we w obu oczach mogła przyspieszyć ogólna terapia sterydowa, jednak główną przyczyną wystąpienia choroby było narażenie na promieniowanie podczerwone. Po analizie orzeczeń lekarskich oraz oceny narażenia zawodowego PPIS wydał decyzję, o której mowa wyżej. W odwołaniu od tej decyzji A. Sp. z o.o. Grupa kapitałowa K. zarzuciła, iż nie można stwierdzić jednoznacznie, że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w sprawie chorób zawodowych charakteryzuje się tym, że jako dowód obligatoryjny przewidziano w nim badanie przez uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkę medyczną, wymienioną w § 5 ust. 2 rozporządzenia, zakończone wydaniem orzeczenia mającego walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 kpa. W przedmiotowej sprawie był to Instytut Medycyny Pracy, który rozpoznał chorobę zawodową wskazując na to, iż rozpoznana zaćma podtorebkową tylna obu oczu jest następstwem narażenia na promieniowanie podczerwone, co daje podstawy do rozpoznania choroby zawodowej oczu. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002 r. organ wydaje decyzję w przedmiocie choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego. Odnosząc się do zarzutów odwołanie podano, że Inspektor przeanalizował całość akt sprawy, a swoje stanowisko oparł na orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy, zgodnie z § 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. PWIS nie wziął pod uwagę orzeczenia lekarskiego nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż za mającą podstawowe znaczenie w sprawie uznał opinię Instytutu Medycyny Pracy, z racji bardziej szczegółowego zakresu przeprowadzanych badań i szerszych możliwości wydania ekspertyzy zgodnej ze stanem faktycznym. Do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest udowodnienie występowanie czynnika szkodliwego w miejscu pracy oraz związku przyczynowo-skutkowego jego oddziaływania na organizm ludzki pod postacią choroby zawodowej. W sprawie udowodniono wieloletnie narażenie zawodowe na promieniowanie podczerwone, a właściwa jednostka medyczna rozpoznała chorobę zawodową oczu odpowiadającą skutkom działania tego promieniowania tj. zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego - poz. 25/5 wykazu chorób zawodowych. Również zarzuty zmierzające do ustalenia faktu, że zaćma mogła powstać w wyniku ogólnej terapii sterydowej, są bezpodstawne. Instytut Medycyny Pracy podkreślił, że S. Ś. leczony był sterydami przez okres około 1 roku, gdy rozpoznano u niego małopłytkowość. Terapia sterydowa mogła przyspieszyć procesy zaćmowe w soczewkach obu oczu, a nie ją spowodować. Jednostka ta w sposób przekonujący wyjaśniła możliwość połączenia wszystkich objawów chorobowych ujawniających się stopniowo wnioskodawcy z początkiem choroby, czyli zaćmy, do której doszło z dużym prawdopodobieństwem podczas pracy zawodowej. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła A. sp. z o.o. Grupa Kapitałowa K. i zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, a w efekcie do wydania wadliwej decyzji, domagała się jej uchylenia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podano, że Państwowy Inspektor Sanitarny nie wziął pod uwagę orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z orzeczenia tego wynika, że w istniejącym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z chorobą zawodową. Z orzeczenia można wywieść brak zmian uznanych za skutek biologicznego działania promieniowania podczerwonego w obrębie soczewek, a w konsekwencji brak uzasadnienia do rozpoznania choroby zawodowej. Zaćma mogła powstać w wyniku ogólnej terapii sterydowej, gdyż jej obraz kliniczny obejmuje tylny biegun soczewek. Jeśli istnieją poważne wątpliwości, co do etiologii zaćmy, to bez ich wyjaśnienia nie można wydawać decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Terapia sterydowa, którą wprowadzono w listopadzie 2002 r. mogła przyspieszyć procesy zaćmowe w soczewkach obu oczu. Wobec powyższego nic można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jeśli zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to zgodnie z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia Państwowy Inspektor Sanitarny powinien wystąpić o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. W związku z brakami doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 77 § 1, 107 § 3 KPA. Istnienie dwóch rozbieżnych orzeczeń powoduje, że nie można ustalić iż zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej. Faworyzowanie jednego z orzeczeń lekarskich i pomijanie drugiego jest bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżone decyzje prawa nie naruszają. Poza sporem pozostaje, że S. Ś. pracował w A. Sp. z o.o. od 6.09.1979 r. do 5.05.2003 r. z przerwą w latach 1980 - 1982 na odbycie służby wojskowej i wykonywał prace przy produkcji wyrobów szklanych w narażeniu na promieniowanie podczerwone. Przeprowadzona ocena stanowiska pracy wykazała przekroczenie promieniowania podczerwonego w zakresie od - 0,7 do 5,0 x NDN. Od 2001 r. wprowadzono okulary ochronne, co spowodowało zmniejszenie ekspozycji poniżej wartości dopuszczalnych. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie w którym stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, z uwagi na brak zmian uznanych za skutek biologicznego działania promieniowania. Instytut Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie o odmiennej treści. Rozpoznał on chorobę zawodową - zaćmę wywołaną działaniem promieniowania podczerwonego. W orzeczeniu stwierdzono, że zasadniczą przyczyną wystąpienia choroby było narażenie na promieniowanie podczerwone. Wskazano natomiast, że procesy zaćmowe w obu oczach mogła przyspieszyć - zastosowana u wnioskodawcy - ogólna terapia sterydowa, gdyż jej obraz kliniczny obejmuje tylny biegun soczewek. Kierując się takimi ustaleniami faktycznymi stwierdzić należy, że decyzje organów obu instancji prawa nie naruszają. W pierwszej kolejności wskazać należy, że objęte kontrolą Sądu postępowanie w sprawie choroby zawodowej toczy się w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132, poz. 1115) zwanego dalej rozporządzeniem. W świetle § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem szkodników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. W analizowanym przypadku należy stwierdzić, że choroba na którą cierpi S. Ś. ujęta jest w wykazie chorób zawodowych pod poz. 25/5 (zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego). Nie budzi żadnych wątpliwości, że podczas wykonywania pracy w A. Sp. z o.o. od 6.09.1979 r. do 5.05.2003 r. S. Ś. wykonywał prace w narażeniu na promieniowanie podczerwone. Przeprowadzona ocena stanowiska pracy wykazała przekroczenie promieniowania podczerwonego w zakresie od - 0,7 do 5,0 x NDN. Dopiero od 2001 r. wprowadzono okulary ochronne, co spowodowało zmniejszenie ekspozycji poniżej wartości dopuszczalnych. Wyjaśnienie wymaga jedynie kwestia związku przyczynowego pomiędzy wykonywaniem pracy w narażeniu na promieniowanie podczerwone, a powstaniem u S. Ś. przedmiotowej choroby. W tej materii sprzeczne ze sobą orzeczenia lekarskie wydawały dwie jednostki orzecznicze. Jednostka orzecznicza I stopnia (Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy) stwierdziła, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z uwagi na brak zmian uznanych za skutek biologicznego działania promieniowania. Jednostka orzecznicza II stopnia (Instytut Medycyny Pracy) stwierdziła u S. Ś. chorobę zawodową (zaćmę wywołaną działaniem promieniowania podczerwonego) wskazując, że zasadniczą przyczyną wystąpienia choroby było narażenie na promieniowanie podczerwone. Organy administracji obu instancji przyjęły za trafne orzeczenie wydane przez Instytut Medycyny Pracy. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko organów tej materii nie narusza prawa. Dowodem przeprowadzanym obligatoryjnie przez organy sanitarne w sprawach chorób zawodowych jest badanie przez uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych jednostki medyczne wymienione w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Jednostki te wydają orzeczenia mające walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 KPA. Ocena wartości dowodowej opinii wydanych przez WOMP i IMP dokonana przez organy nie narusza przewidzianej w art. 80 KPA zasady swobodnej oceny dowodów. Oparcie się przy wydawaniu decyzji na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w świetle argumentacji organu II instancji wskazującej na bardziej szczegółowy zakres przeprowadzonych badań i większe możliwości wydania ekspertyzy jest zasadne. Przekonujące jest stwierdzenie orzeczenia, gdzie wskazano na to, że przyczyną sprawczą powstania choroby zawodowej u S. Ś. było działanie promieniowania podczerwonego, natomiast zastosowana u niego terapia sterydowa mogła jedynie przyśpieszyć procesy zaćmo we w gałkach obu oczu. W takiej sytuacji nie można stwierdzić, by oparcie się przez organy obu instancji na orzeczeniu jednostki orzeczniczej II stopnia stanowiło naruszenie przepisów prawa. Zaznaczyć należy, że jednostki orzecznicze II stopnia dysponują wysokimi możliwościami diagnostycznymi kadrą lekarską posiadającą szczególnie wysoką wiedzę medyczną i doświadczenie zawodowe. W konkluzji opinii IMP wskazano, że z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić można, iż zaćma jest następstwem narażenia na promieniowanie podczerwone. Wskazać również należy, iż zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie nastąpiło u S. Ś. po zakończeniu pracy w narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Co do przyczyn dla których uznał Sąd za zasadne oparcie się przez organy na orzeczeniu lekarskim wydanym przez IMP należy odwołać się do argumentów wskazanych wyżej. Co do naruszenia przez organy przepisów art. 6, 7, 77 § 1 i 107 § 3 KPA wskazać należy, iż do naruszenia tych przepisów nie doszło. Organy działały w oparciu o wskazane przez nie przepisy prawa, zebrały w sprawie pełny materiał dowodowy, dokonały jego prawidłowej oceny i odzwierciedliły ocenę faktyczną i prawną sprawy w uzasadnieniu wydanych decyzji. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.