II SA/Rz 92/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. E. B. wezwany został do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Wojewody [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zaznaczył, że jest osobą w podeszłym wieku, pozostaje w leczeniu. Utrzymuje się z niskiej emerytury wynoszącej 1600 zł. W jego ocenie, sprawa jest skomplikowana, dlatego też potrzebuje pomocy prawnej. Jego majątek to jedynie mieszkanie o pow. 42 m.kw. Nie posiada żadnych innych nieruchomości, jak też samochodu. Skarżący podkreślił, że wydał znaczną sumę pieniędzy na remont mieszkania, lecz pożyczoną w tym celu kwotę zmuszony jest oddać. Uznając powyższe oświadczenie strony za niewystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego przez nią żądania, wezwano ją do podania dalszych informacji. Z nadesłanej odpowiedzi wynika, że E. B. ponosi następujące comiesięczne wydatki: 700 zł – "utrzymanie", 600 zł – leczenie, rehabilitacja, 350 zł – czynsz, 130 zł – prąd, gaz, telefon, 100 zł – środki czystości i naprawy sprzętu. Skarżący zaznaczył, że remont mieszkania był konieczny, bowiem jego zły stan zagrażał bezpieczeństwu jego i sąsiadów. Polegał on na wymianie instalacji gazowej, elektrycznej, wodnej i kanalizacyjnej, grzejników centralnego ogrzewania, armatury łazienkowej i kuchennej, drzwi wejściowych, parapetów okiennych, podłóg w łazience i kuchni. Koszt powyższego to 30 000 zł, które skarżący musi teraz spłacić. Wnioskodawca podniósł, że koszt pomocy adwokata, który reprezentował go w postępowaniu administracyjnym pokrył ograniczając wydatki na wyżywienie. Wskazał, że pod koniec lutego czekają go dwie poważne operacje. Rozpoznając wniosek, zważono, co następuje: Strona postępowania sądowego obowiązana jest do poniesienia wszelkich związanych z nim kosztów, którą to zasadę ustanawia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Oznacza to, że wstępując na drogę takiego postępowania musi liczyć się z określonymi wydatkami i poczynić oszczędności na ten cel poprzez ograniczenie innych wydatków do granic koniecznego utrzymania. Jeśli jednak stronie brak środków wystarczających do samodzielnego sfinansowania swojego udziału w danym postępowaniu ustawodawca przewidział możliwość udzielenia jej wsparcia ze środków publicznych. Odbywa się to w ramach instytucji prawa pomocy, mającej wyjątkowy charakter. Istnieją dwa zakresy wsparcia strony, a mianowicie pełny i częściowy. Ten pierwszy (jego właśnie dotyczy niniejszy wniosek) obejmuje w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. tak zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata czy radcy prawnego. Przesłankę powyższego stanowi zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. niemożność poniesienia przez stronę jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast częściowy wymiar prawa pomocy to zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata czy radcy prawnego. Skierowany jest do osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wykazanie wymienionych przesłanek odstępstwa od wskazanej wyżej w art. 199 P.p.s.a. zasady spoczywa na wnioskodawcy, który wedle art. 252 § 1 P.p.s.a. w swoim żądaniu winien zawrzeć dokładne dane dotyczące stanu rodzinnego, majątku i dochodów. W sytuacji zaś, gdy nie są one wystarczające od dokonania oceny rzeczywistego stanu materialnego strony bądź też budzą wątpliwości, możliwe jest wezwanie jej o uzupełnienie koniecznych danych. Mając na względzie powyższe stwierdzono brak podstaw do uwzględnienia żądania E. B. w jakiejkolwiek części. Złożone bowiem przez niego oświadczenie budzi wątpliwości co do jego wiarygodności. Te zaś nie mogą stanowić o potrzebie przychylenia się do zgłoszonego żądania. Jak już wyżej wskazano, instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony postępowania związanych z nim kosztów. Odstępstwa od niej mogą więc odnosić się jedynie do klarownych sytuacji. Tymczasem taka w wypadku skarżącego nie występuje. Wynika to z porównania zadeklarowanego przez wymienionego dochodu (1600 zł) ze wskazanymi przez niego wydatkami (1880 zł). Przy czym należy zaznaczyć, że wydatki te nie obejmują raty pożyczki na remont mieszkania, której wysokości, jak też końca terminu spłaty wnioskodawca nie podał. Powyższe świadczy bądź o zawyżeniu przez skarżącego ponoszonych stale wydatków na potrzeby uzyskania wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy bądź też o posiadaniu przez wymienionego jakiegoś dodatkowego źródła dochodu, który nie został ujawniony. Niejasność w tym zakresie powoduje, że uwzględnienie niniejszego wniosku jest niemożliwe. Mogłoby bowiem prowadzić do nadużycia instytucji prawa pomocy, skierowanej do osób w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej, która jednakże musi wynikać z treści nie budzącego wątpliwości wniosku. Dlatego też odmówiono zwolnienia E. B. od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz radcy prawnego. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Na marginesie zaznacza się, że kwestia skomplikowania sprawy nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku w przedmiocie prawa pomocy, którego jedyne kryterium ma charakter ekonomiczny.