II SA/Rz 920/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata T. P. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. `Sygn. akt II SA/Rz 920/14 Uzasadnienie Skarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...] Wojewoda [...] po rozpoznaniu zażalenia J. K. na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania utrzymał je w mocy, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) określanej dalej także, jako e.l.i.d.o. . Sprawa zainicjowana została, skierowanym do Wójta Gminy [...], wnioskiem J. K. o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. M. [...]/1 w B. K.K., D.K., G.K., M.K. oraz A. Sp. z o.o. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił wymeldowania K. K., D. K., G. K. i M. K. z pobytu stałego z miejscowości B., ul. M. [...]/1. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013r., Nr [...]. Natomiast wymienionym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wójt Gminy [...] odmówił wszczęcia postępowania o wymeldowanie A. Sp. z o.o. W uzasadnieniu wskazał, że J. K. jest współwłaścicielem lokalu położonego przy ul. M. [...]/1, natomiast lokal położony przy tej samej ulicy pod numerem [...]/2 jest własnością Gminy [...], która oddała go w wieczyste użytkowanie A. Sp. z o.o. (dalej także A. Sp. z o.o.). Organ stwierdził również, że ten ostatni podmiot nie jest osobą fizyczną, lecz osobą prawną w związku z czym nie jest zameldowany w przedmiotowym budynku, a jedynie ma tam swoją siedzibę. Na skutek skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenia J. K. na powyższe postanowienie organ ten, postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Nr [...], stwierdził jego niedopuszczalność z uwagi na swoją niewłaściwość w tej sprawie. Jednocześnie przy piśmie z tego samego dnia, działając w oparciu o art. 65 § 1 K.p.a., przekazał przedmiotowy środek zaskarżenia Wojewodzie [...] celem rozpoznania zgodnie z właściwością. Następnie, postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., Nr [...], Wojewoda [...] po rozpoznaniu zażalenia J. K. na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał je w mocy. W związku ze skargą J. K. na postanowienie organu odwoławczego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1347/13 zostało ono uchylone. Jednocześnie orzeczeniem tym stwierdzono nieważność postanowienia SKO z dnia [...] października 2013 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wojewoda [...] przedwcześnie rozpoznał zażalenie na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., w sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostawało postanowienie SKO z dnia [...] października 2013 r. stwierdzające niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. W następstwie powyższego, postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...], Wojewoda [...] rozpoznał zażalenie J. K. na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., utrzymując je w mocy. W motywach stanowiska przedstawił najpierw stan prawny lokali nr 1 i nr 2 znajdujących się w budynku położonym przy ul. M. [...] w B. Wskazał, że budynek ten stanowi część składową nieruchomości obejmującej działkę nr 78/15, której właścicielem jest Skarb Państwa, zaś użytkownikiem wieczystym Gmina [...]. Znajdujący się w nim lokal nr 1 stanowi odrębną nieruchomość; jego współwłaścicielami na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej są J. K. i K. K., natomiast zameldowane są w nim oprócz wymienionych jeszcze następujące osoby: G. K., D. K. i M. K. Lokal nr 2 także stanowi odrębną nieruchomość, której właścicielem jest A. Sp. z o.o. W lokalu tym brak jest osób zameldowanych na pobyt stały lub czasowy. Przechodząc do meritum sprawy Wojewoda zaznaczył, że w świetle art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak też samego tytułu tego aktu prawnego, obowiązek meldunkowy ciąży tylko na osobach fizycznych. A. Sp. z o.o. jest osobą prawną, dlatego też nie jest nigdzie zameldowany, a jego siedzibą zgodnie z wpisem do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, jest B. - dokładny adres: ul. M. [...]/2. Powyższe uzasadnia, zdaniem organu, odmowę wszczęcia postępowania o wymeldowanie A. Sp. z o.o. na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a. J. K. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wskazując, że w istocie nie domagał się wymeldowania A. Sp. z o.o., a zmiany lokalizacji jej siedziby i "usunięcie " tej Spółki z jego posesji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując argumentację tożsamą z tą przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo podniósł, że w sytuacji, gdy skarżący uważa, że A. Sp. z o.o. bezprawnie zajmuje lokal położony przy ul. M. [...]/2 w B., to może dochodzić wydania tego lokalu tylko w drodze procesu cywilnego. Droga sądowa przysługuje także w zakresie rozstrzygnięcia, czy skarżącemu przysługiwało bądź przysługuje prawo pierwokupu przedmiotowego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz. U. 2014 r., poz. 1647). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 powoływanej dalej jako p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności w przypadku zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 KPA (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje więc podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan sprawy w zakresie potrzebnym do jej rozstrzygnięcia przedstawia się w sposób następujący. J. K. jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego położonego w B., przy ul. M. [...]/1, stanowiącego odrębną własność. Domagał się on wymeldowania z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w B., przy ul. M. [...]/2 A. Sp. z o.o. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wójt Gminy [...] odmówił wszczęcia postępowania o wymeldowanie A. Sp. z o.o., podając iż podmiot ten nie jest osobą fizyczną, dlatego nie podlega zameldowaniu w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Lokal przy ul. M. [...]/2 jest dla A. Sp. z o.o. siedzibą wykazaną w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Takie samo stanowisko zaprezentował Wojewoda [...] rozpatrując zażalenie na przedmiotowe postanowienie. Podstawę prawną do wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przewiduje on uprawnienie dla organu gminy do wydania na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazać również należy, że w świetle przepisu art. 1 ust. 1 e.l.i.d.o. ustawa ta normuje sprawy ewidencyjne ludności i dowodów osobistych. Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, urodzeniach, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach (art. 1 ust.2. tej ustawy). Powołane przepisy w sposób jednoznaczny wskazują, iż dotyczą one wyłącznie osób fizycznych, a nie osób prawnych, a taką jest właśnie A. Sp. z o.o. A. jest Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1203) podlega on rejestracji w KRS. Z mocy przepisu art. 38 pkt 1 tej ustawy do rejestru wpisuje się między innymi dane w zakresie nazwy lub firmy, pod którą działa, oznaczenie jego formy prawnej oraz jego siedzibę i adres. Skoro A. Sp. z o.o., jako osoba prawna nie podlega wynikającemu z przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązkowi meldunkowemu, nie można, na drodze postępowania administracyjnego domagać się jego wymeldowania z lokalu przy ul. M. [...]/2 w B. Skarżący chcąc doprowadzić do usunięcia ze swojego sąsiedztwa A. Sp. z o.o. mógłby tego ewentualnie dochodzić na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Oczywistym jest, że Sąd nie wypowiada się na temat ewentualnej skuteczności takiego powództwa. Zauważyć również należy, iż nawet w sytuacji, gdyby A. Sp. z o.o. był osobą fizyczną skarżący z uwagi na brzmienie przepisu art. 15 ust. 2 e.l.i.d.o. nie mógłby dochodzić jego wymeldowania z uwagi na brak przymiotu strony w takim postępowaniu. Powołany przepis stanowi, iż o wymeldowaniu orzeka organ gminy na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż J. K. nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do lokalu położonego w B. przy ul. M. [...]/2. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 61a K.p.a. Zgodnie z nim kiedy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie takie służy zażalenie. Tak, więc postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania może zostać wydane wówczas, kiedy : - żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, - żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, że sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie. Przede wszystkim stwierdzić należy, iż kwestia usunięcia z lokalu przy ul. M. [...]/2 w B. A. Sp. z o.o., który jest osobą prawną nie może odbyć się na drodze postępowania w trybie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem dotyczy ona wyłącznie osób fizycznych. Tak więc sprawa w tym przedmiocie nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny. Taka sytuacja prawna uzasadnia stanowisko zaprezentowane przez organy obu instancji, iż zachodzi "inna uzasadniona przyczyna" przewidziana w art. 61a ust. 1 K.p.a. uniemożliwiająca wszczęcie postępowania. Również nawet gdyby możliwe byłoby wymeldowanie A. Sp. z o.o. z lokalu położonego w B. przy ul. M. [...]/2, J. K. nie przysługiwałby w sprawie przymiot strony z uwagi na fakt, iż nie jest właścicielem lub innym podmiotem dysponującym tytułem prawnym do lokalu przy ul. M. [...]/2, co także skutkować musiałoby odmową wszczęcia postępowania. Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Sprowadzają się one do kwestionowania przez skarżącego faktu, iż domagał się wymeldowania A. Sp. z o.o. z lokalu położonego w B. przy ul. M. [...]/2, a jak twierdzi w rzeczywistości chodziło mu o usunięcie tego podmiotu z tego lokalu. Wskazać jednak należy, iż twierdzenia takie są sprzeczne z treścią złożonego przez J. K. wniosku (k-1 akt administracyjnych). W postanowieniu z dnia [...].08.2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o wymeldowania A. organ I instancji wskazał, że nie jest on osobą fizyczną, dlatego nie można mówić o fakcie zameldowania. J. K. złożył zażalenie z dnia 28.08.2013 r. na to postanowienie. Twierdzi w nim, że chodzi mu o usunięcie Spółki z lokalu, który zajmuje. Z kolei w protokole z dnia 28.11.2013 r. skarżący znowu mówi o wymeldowaniu Spółki. W skardze do sądu administracyjnego skarżący pisze, iż domaga się usunięcia Spółki z zajmowanego przez nią lokalu. Stanowisko J. K. nie jest jednoznaczne, jeżeli idzie o przedmiot żądania. Nie można zarzucić błędu organom, iż rozpoznały sprawę, jako wniosek o wymeldowanie A. Sp. z o.o. z lokalu położonego w B. przy ul. M. [...]/2, bo takie było pierwotne stanowisko. J. K. W postępowaniu przed organami administracji nie było możliwości nakazania A. usunięcia się z lokalu przy ul. M. [...]/2. Tego rodzaju sprawy rozstrzygane są przez sądy powszechne, a nie przez organy administracji. Powód w każdym czasie może wystąpić ze stosownym roszczeniem do sądu powszechnego. Rozpoznanie sprawy zgodnie z pierwotnym wnioskiem skarżącego, potwierdzonym potem w protokole z dnia 28.11.2013 r. nie naruszyło w niczym praw skarżącego. Mając na uwadze powyższe stanowisko Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, dlatego na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.