II SA/Rz 921/17

WyrokWSA w Rzeszowie2018-01-09

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Krystyna Józefczyk, Marcin Kamiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo umorzyły postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku mieszkalnego, nie badając zarzutów dotyczących zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia spowodowanego pracą żurawia?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania, polegającego na niedostatecznym wyjaśnieniu kwestii potencjalnego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia związanego z pracą żurawia. Jednocześnie, wobec wydania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku, Sąd umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy zaskarżył decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) o umorzeniu postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego. Skarżący zarzucił organom niedokładne ustalenie stanu faktycznego, pominięcie twierdzeń strony oraz brak zbadania kwestii zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia związanego z pracą żurawia. Właściciele sąsiedniej nieruchomości podnosili, że żuraw pracuje nad ich posesją, jest niestabilny i stanowi zagrożenie dla ich domu.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; umarza postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Zięba-Drymajło po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...]; II. umarza postępowanie administracyjne zakończone zaskarżaną decyzją. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego, wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), określanej w dalszej części "P.b." W piśmie z dnia 2 stycznia 2016 r. Z. i T. B. skierowali do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w [...] wniosek o wstrzymanie prac budowlanych na działce nr 65/1 położonej przy ul. D. [...] w L. Podnieśli w nim, że niezasadnie nie zostali uznani za stronę postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na wymienionej nieruchomości, z którą graniczą bezpośrednio, zwłaszcza w sytuacji, kiedy występowali jako strona w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o warunkach zabudowy odnośnie do tego terenu. Wymienieni podkreślili także, iż złożyli zastrzeżenia i wnioski w zakresie zmiany obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i toczy się w tej sprawie postępowanie. Postanowieniem z dnia [.... stycznia 2016 r. PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr 65/1 przy ul. D. [...] w L. uznając, że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony postępowania. Rozstrzygnięcie to uchylił WINB postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem organu II instancji, ocena zasadności twierdzenia wnioskodawcy co do posiadania interesu prawnego może zostać dokonana jedynie w trakcie wszczętego postępowania administracyjnego. Ponadto, spełnienie przez inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zawiadomienia właściwego organu o terminie rozpoczęcia robót budowlanych nie zwalnia z konieczności przeprowadzenia postępowania sprawdzającego w trybie art. 50 i art. 51 P.b. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. PINB umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z podziemnym garażem z instalacjami wewnętrznymi i zewnętrznymi na działce nr 65/1 przy ul. D. [...] w L. Organ uznał, że sprawa jest bezprzedmiotowa, bowiem inwestycja, której dotyczy realizowana jest zgodnie z wydaną przez Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. o pozwoleniu na budowę, która jest ostateczna od dnia 5 grudnia 2015 r. WINB decyzją z [...] maja 2016 r. uchylił powyższe rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zdaniem organu II instancji, gdy strona domaga się merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a obowiązujące przepisy prawa materialnego regulują kwestie będące przedmiotem postępowania, organ obowiązany jest do wydania decyzji rozstrzygającej o zasadności żądania strony i nie może orzec o umorzeniu postępowania. Uznanie żądania za bezzasadne winno skutkować wyłącznie odmową uwzględnienia wniosku. Następnie, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. PINB w [...] po raz kolejny umorzył postępowanie w sprawie. Również i to rozstrzygnięcie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją WINB z dnia [...] sierpnia 2016 r. W ocenie organu, kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o nieaktualny stan faktyczny sprawy, co skutkuje koniecznością przeprowadzenia oględzin z udziałem stron postępowania w celu ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 P.b. W dniu 9 września 2016 r. PINB w [...] przeprowadził oględziny, w wyniku których stwierdził następujący stan zaawansowania robót : wykop szerokoprzestrzenny wykonany w osiach N-G, ściany zewnętrzne żelbetowe garażu podziemnego w osi 1 i 5 pomiędzy osiami N-G, słupy wewnętrzne w trakcie wykonywania zbrojenia. Organ nie stwierdził, by roboty budowlane przy wznoszeniu przedmiotowego obiektu były realizowane w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budowę, w projekcie budowlanym czy w przepisach wykonawczych. Organ podkreślił, że dopóki pozwolenie na budowę czyli orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero eliminacja takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym otworzyłaby możliwość ponownego rozpoznania tej samej sprawy. Organ zwrócił uwagę na fakt wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] maja 2016 r., która utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 marca 2016 r., będącą wynikiem postępowania wznowieniowego. Wyrażono w niej stanowisko, że nie znaleziono przepisów odrębnych, wprowadzających ograniczenia w zagospodarowaniu działki nr 65/8 przy ul. D. [...], spowodowanych projektowanym na działce nr 65/1 budynkiem wielorodzinnym. Dlatego też przyjęto w tej decyzji, że Z. i T. B. jako właściciele działki nr 65/8 nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o pozwoleniu na budowę. Odnosząc się do zarzutów wymienionych osób, zawartych w piśmie z dnia 24 sierpnia 2016 r., a dotyczących zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia z uwagi na pracę żurawia PINB stwierdził, że praca maszyny odbywa się zgodnie z obostrzoną instrukcją obsługi stanowiącą m. in. załącznik do decyzji Urzędu Dozoru Technicznego zezwalającej na eksploatację urządzenia. Konkludując organ zaznaczył, że stwierdzając fakt wykonania robót budowlanych zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami decyzji o pozwoleniu na budowę nie ma podstaw do ingerencji i zobowiązany jest do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. W oparciu o powyższe organ I instancji wydał decyzję na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Z. i T. B. złożyli odwołanie od decyzji PINB w [...] zarzucając, że organ nie zastosował się do wskazówek zawartych w decyzji kasacyjnej z dnia 16 sierpnia 2017 r. Odwołujący się wskazali, że wbrew stanowisku organu, praca żurawia odbywa się w większości nad ich posesją. Dźwig jest niestabilny, co stanowi zagrożenie dla dachu, komina, anteny ich budynku mieszkalnego oraz samochodów i ludzi przebywających na ich działce. Ponadto, składający odwołanie zwrócili uwagę na drgania i hałas i fakt pozbawienia ich dopływu wody bez uprzedniego zawiadomienia. Podnieśli, że ostateczną decyzję w sprawie pozwolenia na budowę zaskarżyli do sądu. WINB , decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy zakwestionowane odwołaniem rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że dnia 2 grudnia 2016 r. dokonane zostały w sprawie kolejne oględziny, w trakcie których ustalony został następujący stan inwestycji: w osiach G-M wykonano kondygnację garaży podziemnych i kondygnację parteru, w osiach C-G wykonano ściany kondygnacji garażu bez stropu, w osiach A-C wykonano kompletna kondygnację garaży. Pomiary budynku wykazały: długość: 51,7 cm, szerokość: 12,30 m. Z zatwierdzonego projektu budowlanego wynika, że inwestor nie odstąpił w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę w zakresie tych parametrów, które w jego świetle wynoszą: długość budynku: 52,09 cm, szerokość: 12,60 cm, przy czym wymiary projektu uwzględniają warstwę ocieplenia wraz z wyprawą. Z kolei, odległość obiektu od ogrodzenia działki sąsiedniej, mierzona od słupka mieszczącego się w północno-wschodniej części wymienionej działki wynosi 10,77 m, a na projekcie zagospodarowania działki jest to 10,16 m. Tym samym, nie zachodzą, zdaniem organu, okoliczności, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. Podczas oględzin nie stwierdzono aby roboty budowlane prowadzone były w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b.). BINB powołał się także na aktualne orzecznictwo sądowe, w świetle którego, wykładnia art. 50 ust. 1 P.b. daje organowi nadzoru budowlanego możliwość wydania jedynie rozstrzygnięcia pozytywnego tj. o "wstrzymaniu robót budowlanych", co oznacza, że w razie stwierdzenia, że nie zachodzą przewidziane w tym przepisie przesłanki warunkujące takie pozytywne rozstrzygnięcie, postępowanie winno zakończyć się decyzją o jego umorzeniu. Prokurator Rejonowy w [...] zaskarżył do tut. Sądu powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie: - art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1, § 3 K.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na: a) niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego, pominięciu twierdzeń strony i braku ich weryfikacji dodatkowymi środkami dowodowymi, co skutkowało zgromadzeniem niekompletnego materiału dowodowego i niewyjaśnieniem sprawy, a w konsekwencji wydaniem nieprawidłowego rozstrzygnięcia, b) niewyjaśnieniu w uzasadnieniu decyzji, z jakich przyczyn dodatkowe dowody weryfikujące stanowisko strony nie zostały przeprowadzone oraz niewskazaniu przyczyn, dla których nie wzięto pod uwagę twierdzeń strony i pominięto dołączoną przez nią dokumentację fotograficzną, c) przeprowadzeniu niedostatecznej kontroli zgodności z prawem prowadzonych robót budowlanych, w szczególności: - niezbadaniu zgodności pracy żurawia z instrukcją pracy tego urządzenia w warunkach kolizyjnej lokalizacji sporządzonej dla przedmiotowego obiektu w sytuacji, gdy zachodzi uzasadniona obawa, iż eksploatacja urządzenia w toku kontrolowanych robót budowlanych odbywa się z naruszeniem instrukcji, powodując zagrożenie dla nieruchomości sąsiednich oraz osób przebywających na tych nieruchomościach, - nieustaleniu, czy poziom hałasu generowany podczas prowadzonych prac dziennych i nocnych przekracza dopuszczalne normy jego natężenia dla tego obszaru, - nieustaleniu, czy i jaki wpływ na bezpieczeństwo ludzi i mienia ma brak pełnego ogrodzenia budowy oraz brak zamknięcia (kłódki), - braku ustaleń odnośnie do związku przyczynowego pomiędzy podnoszonymi przez stronę nieprawidłowościami w zakresie prowadzenia budowy a uszkodzeniami budynku posadowionego na nieruchomości sąsiedniej. W oparciu o powyższe Prokurator wniósł o uchylenie zarówno decyzji organu II, jak i I instancji. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Legalność aktu prawnego to kryterium, wedle którego sąd administracyjny dokonuje kontroli, a stanowi o tym art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Sąd rozstrzygając sprawę zobowiązany jest zatem zbadać prawidłowość zastosowania tak przepisów proceduralnych, jak i materialnych, jednak wzruszenie kontrolowanego aktu możliwe jest tylko w przypadkach dopuszczenia się przez organ określonych naruszeń prawa. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.", sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola decyzji WINB z dnia [...] grudnia 2016 r. skutkowała koniecznością jej uchylenia wraz z rozstrzygnięciem poprzedzającym jako wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Decyzją tą WINB utrzymał w mocy decyzję PINB miasta [...] z dnia [...] września 2016 r., która umarzała postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z podziemnym garażem z instalacjami wewnętrznymi i zewnętrznymi na działce nr 65/1 przy ul. D. [...]. w L. Przyczyną tego ostatniego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że przedmiotowa budowa prowadzona jest na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę i brak podstaw do przyjęcia, że były one realizowane w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w tym pozwoleniu czy projekcie budowlanym. Organ I instancji nie stwierdził ponadto jakichkolwiek odstępstwa od przepisów, co mogłoby spowodować "zakazową lub nakazową" ingerencję organu nadzoru budowlanego. Odnosząc się natomiast do zarzutów Z. B. i T. B. dotyczących nieprawidłowej pracy żurawia w kontekście zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia PINB miasta [...] podniósł, że praca tego urządzenia odbywa się zgodnie z obostrzoną instrukcją obsługi stanowiącą załącznik do decyzji Urzędu Dozoru Technicznego z dnia 24 marca 2016 r., która zezwala na jego eksploatację. Organ podkreślił, że instrukcja ta zabrania przekraczania strefy kolizji, jaką są działki sąsiednie hakiem lub najdalej wysuniętym punktem ładunku zawieszonego na haku. W oparciu o powyższe organ stwierdził, że roboty budowlane przy wznoszeniu budynku prowadzone są w sposób bezpieczny. W odwołaniu od rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego I instancji Z. B. i T. B. zwrócili uwagę, że praca żurawia przebiega w większości nad należącą do nich działką. Podnieśli, że dźwig jest niestabilny, co stanowi zagrożenie dla dachu, komina oraz anteny ich budynku mieszkalnego, jak też zagrożenie dla samochodów należących do ich klientów oraz innych osób przebywających na nieruchomości. Odwołujący się zaznaczyli, iż podczas pracy dźwigu drżą ściany ich domu, pojawiły się pęknięcia tych ścian. Podnieśli, że bliskie usytuowanie powoduje również drgania i hałas. Po rozpoznaniu środka zaskarżenia WINB stwierdził, że nie ma podstaw do jego uwzględnienia i decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy kwestionowane nim rozstrzygnięcie. Organ ten przeprowadził dnia 2 grudnia 2016 r. oględziny, które wykazały, że inwestor nie odstąpił w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę, a zatem nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. Organ podniósł, że podczas oględzin nie stwierdzono by roboty budowlane prowadzone były w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź też zagrożenie środowiska, o czym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. Wedle art. 50 ust. 1 P.b., który organy administracji rozstrzygające niniejszą sprawę miały na uwadze, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 (rozbiórka obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę) lub w art. 49b ust. 1 (rozbiórka obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu) właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1) lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2), lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 (pkt 3), lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4). Postanowienie wydawane w oparciu o ten przepis jest elementem wszczynającym procedurę naprawczą zmierzającą do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem. Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wstrzymania wykonywania robót, które prowadzone są w warunkach naruszenia prawa, o którym mowa w powołanym przepisie. Wstrzymanie robót pozwala na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i podjęcie rozstrzygnięcia co do dalszych losów wykonywanej inwestycji. W warunkach niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma przesłanka wstrzymania, o której mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b., a zatem prowadzenie robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Ta bowiem kwestia została podniesiona przez odwołujących się od pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia. Wymienieni zwracali zresztą na nią uwagę już wcześniej, bo w piśmie z dnia 24 sierpnia 2016 r., skierowanym do PINB w [....], zatytułowanym "Skarga". W skardze tej Z. B. i T. B. podkreślili, że obowiązkiem inwestora jest zorganizowanie procesu budowy z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa, ochrony zdrowia, mienia, jak też bezpieczeństwa dotyczącego ochrony środowiska. Wskazali także, iż pracujący na budowie dźwig nie mając miejsca na manewry na działce inwestora "zjeżdża" na ich działkę i omal nie uszkodził im komina. Podkreślili, że dźwig nie jest stabilny, chwieje się na wszystkie strony. W szczególności zaznaczenia wymaga zaś, że do wskazanego wyżej odwołania składający go dołączyli dokumentację fotograficzną, która w sposób wyraźny wskazuje ramię żurawia unoszące się nad jakimś obiektem budowlanym, który zgodnie z twierdzeniem odwołujących się stanowi ich dom mieszkalny. Jak już podano wyżej, WINB do kwestii tej odniósł się de facto jednym zdaniem, wskazując, że przeprowadzone oględziny nie wykazały, by roboty budowlane prowadzone były w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska. Natomiast PINB miasta [...] poświęcił wprawdzie tej kwestii trochę więcej miejsca w uzasadnieniu swojej decyzji, jednak ograniczył się w istocie tylko do odwołania się do instrukcji obsługi przedmiotowego urządzenia i wynikających z niej zakazów, nie sprawdzając, czy w rzeczywistości jest ona realizowana tj. czy osoby pracujące z tą maszyną faktycznie przestrzegają wymogów zawartych w tym dokumencie. Opierając się tylko i wyłącznie na przedmiotowej instrukcji organ I instancji stwierdził, że roboty budowlane, których sprawa dotyczy prowadzone są w sposób bezpieczny. Brak podjęcia przez organy próby wyjaśnienia przedmiotowego problemu świadczy - zdaniem Sądu - niewątpliwie o dopuszczeniu się przez nie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które obligują organ do wyczerpującego zebrania, a następnie rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego celem załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli oraz do zawarcia wyników dokonanych w sprawie rozważań w uzasadnieniu podejmowanego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze brzmienie powołanych przepisów procesowych trudno przyjąć, że PINB miasta [...] oraz WINB podjęły w niniejszej sprawie wszelkie możliwe czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tej sprawy. Nie zbadały bowiem jednej z przesłanek wstrzymania wykonania prowadzonych robót budowlanych, o co wnosili Z. i T. B. w swoim piśmie z dnia 2 stycznia 2016 r., które stanowiło asumpt do podejmowanych w sprawie czynności. Podkreślenia zaś wymaga, że zadaniem organu odwoławczego nie jest tylko kontrola rozstrzygnięcia organu I instancji, lecz również całościowe merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Tego rodzaju zaniechanie organów mogło mieć z pewnością wpływ na wynik niniejszej sprawy (na co słusznie zwraca uwagę skarga), bowiem w wyniku działań zmierzających do ustalenia prawdopodobieństwa zagrożenia zgłaszanego przez Z. B. i T. B. mogło się okazać, że została spełniona przesłanka wstrzymania wykonania robót budowlanych. Do jej stwierdzenia wystarczało zaś zaistnienie potencjalnego zagrożenia i jego prawdopodobieństwa w danym przypadku. Powyższe uchybienie rozpoznających sprawę organów obligowało Sąd do uchylenia wydanych przez nie decyzji tj. z dnia [...] grudnia 2016 r. i z dnia [...] września 2016 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Równocześnie Sąd w oparciu o art. 145 § 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją. Wedle tego przepisu, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przesłankę umorzenia postępowania administracyjnego określa art. 105 § 1 K.p.a. Stanowi on, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego występuje wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, a więc w sytuacji braku możliwości konkretyzacji - pozytywnej lub negatywnej - wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego. Bezprzedmiotowość postępowania ma charakter pierwotny, jeżeli sprawa administracyjna od początku nie istniała, a charakter następczy, jeżeli któryś z elementów konstytutywnych sprawy odpadł w jej toku. Gdy zatem sąd uzna, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a, a występująca w sprawie przesłanka umorzenia postępowania powoduje, że brak prawnych możliwości do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, wówczas zobligowany jest do orzeczenia o umorzenia postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą, zaistniała w niej okoliczność przesądzająca o konieczności umorzenia postępowania administracyjnego. W aktach sądowych znajduje się bowiem (nadesłana przed rozprawą) decyzja PINB miasta [...] z dnia 7 listopada 2017 r. udzielająca A. Sp. z o.o. w [...] pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i wewnętrznymi instalacjami na działce nr 65/1 obr. [...] przy ul. D. [...] w L., która jest ostateczna od dnia 8 listopada 2017 r. Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że podziela zaprezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd, iż postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest końcowym etapem procesu inwestycyjnego skierowanym na sprawdzenie, czy wybudowany obiekt jest zgodny z obiektem projektowanym, na który organ administracyjny udzielił pozwolenia budowlanego, a więc z tym, co zakładano na etapie wstępnym procesu inwestycyjnego. Instytucja pozwolenia na użytkowanie została wprowadzona m.in. w celu zagwarantowania inwestorowi takiego zakończenia prawnego procesu inwestycyjnego, aby mógł on korzystać ze zrealizowanej i zakończonej prawnie inwestycji - użytkować obiekt. W konsekwencji istnienie w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie determinuje postawę organów nadzoru budowlanego w kwestii ewentualnego prowadzenia procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 50-51 P.b. Istnienie w obrocie prawnym decyzji o zezwoleniu na użytkowanie jest swoistym potwierdzeniem legalności obiektu budowlanego, którego to pozwolenie dotyczy. Nie można zatem prowadzić postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu, którego legalność potwierdza inny akt administracyjny. Jest to sprzeczne z regułami porządku prawnego, zasadami legalności i praworządności - art. 6 i art. 7 K.p.a. - i podważa zaufanie do organów państwa. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności, chronionego zasadą trwałości określoną w art. 16 K.p.a., stanowi dla inwestora ustawową gwarancję, iż może on prawnie korzystać z wybudowanego w sposób legalny obiektu (tak np. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 1.08.2012 r. II OSK 2012/11, a także A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Prawo budowlane. Komentarz, opublikowano: LEX/el. 2018). Biorąc wszystko powyższe pod uwagę orzeczono o uchyleniu decyzji zapadłych w obydwu instancjach ze względu na opisane wyżej naruszenia procesowe, a zatem wobec niedostatecznego wyjaśnienia, czy w sprawie zachodzi przesłanka wstrzymania wykonania prowadzonych robót budowlanych. Natomiast uwzględniając, że w stosunku do inwestycji, której niniejsza sprawa dotyczy wydane już zostało ostateczne pozwolenie na jej użytkowanie Sąd postanowił umorzyć prowadzone w sprawie postępowanie administracyjne, przyjmując za podstawę w tym zakresie art. 145 § 3 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło