II SA/Rz 922/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Solarski AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie II SA/Rz 922/04 U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].09.2004 r. /[...] /, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968/ po rozpatrzeniu zażalenia B. J. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].07.2004 r. /[...] / dotyczące nieuznania za uzasadnione zarzutów wniesionych w sprawie postępowania egzekucyjnego celem przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia podał, że B. J. nie uiściła nałożonej grzywny w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego ani nie wykonała nakazu rozbiórki. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego skierował grzywnę do egzekucji należności pieniężnych Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. B. J. wniosła do Urzędu Skarbowego zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które zaskarżonym postanowieniem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie uznał za uzasadnione i podtrzymał stanowisko w sprawie ściągnięcia należności pieniężnych. W zażaleniu na to postanowienie B. J. zawarła zarzuty dotyczące postępowania prowadzonego przed wydaniem egzekwowanej decyzji. Organ II instancji nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia, bowiem w rozpatrywanym przypadku nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. stanowiących podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. B. J. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, nie wskazując w skardze kierunku jego weryfikacji. Według twierdzeń skarżącej nie dokonała ona rozbudowy tymczasowego obiektu budowlanego /Sąd Rejonowy w D. "uniewinnił" ją/. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niedorzeczne, zaś nałożenie grzywny i jej egzekucja – bezprawne. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż te, które zostały wskazane przez skarżącą. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/ kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zatem zaskarżone postanowienie w omówionym zakresie, Sąd stwierdził, że przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" cyt. wyżej ustawy/. Stosownie do treści art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm./ organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego /§ 4 powyższego artykułu/. Tytuł wykonawczy stanowi więc podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego – jest wystawiany przed jego wszczęciem. Z art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji cyt. wyżej wynika, że tytuł wykonawczy w szczególności zawiera oznaczenie wierzyciela, wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, treść podlegającego egzekucji obowiązku /podstawę prawną tego obowiązku i stwierdzenie, że jest on wymagalny/, wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela, a także klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Nadto, jak stanowi pkt 9 tegoż przepisu, tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 cyt. ustawy. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że wystąpi on z wnioskiem o przywrócenie terminu stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. Skutkiem zatem niezłożenia takiego wniosku jest bezskuteczność zarzutu i w takim przypadku organ egzekucyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów. Jeżeli jednak rozpoznał zarzuty – mimo uchybienia terminu – to organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów powinien uchylić postanowienie i umorzyć postępowanie w tym zakresie /por. wyrok NSA z dnia 24.10.2000 r., I SA/Ka 712/99/. W takim bowiem przypadku nie ma podstaw do czynności organu egzekucyjnego, które uruchomione mogą być wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu. Zaznaczyć należy, że w zakresie rodzaju rozstrzygnięć podjętych w wyniku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o rozpatrzeniu zarzutów, zastosowanie znajduje art. 138 k.p.a. /z mocy art. 18 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 144 k.p.a./. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że organ wyższego stopnia ma kompetencje merytoryczno-reformacyjne, tj. może uchylić postanowienie i w tym zakresie orzec odmiennie oraz kompetencje kasacyjne, tj. może uchylić postanowienie i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, a więc w przypadku postępowania egzekucyjnego – umorzyć postępowanie organu egzekucyjnego. Kwestia zachowania przez skarżącą terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie została wyjaśniona i jednoznacznie wykazana. Zważywszy na termin wniesienia przez skarżącą pisma /z dnia 28.06.2004 r./ zakwalifikowanego przez organ egzekucyjny jako zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz datę doręczenia jej pouczenia o przysługującym w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zaopatrzonego w klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wobec braku w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu egzekucyjnego jakiegokolwiek stanowiska w tym zakresie uzasadnionym jest wniosek, iż zarówno organ wyższego stopnia nad organem egzekucyjnym, jak i sam organ egzekucyjny nie wywiązały się należycie z obowiązków określonych przepisami art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. Zaskarżone postanowienie narusza w rezultacie powyższe przepisy postępowania administracyjnego i dlatego podlegało uchyleniu w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.