II SA/Rz 922/19
WyrokWSA w Rzeszowie2019-11-05
Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Piotr Godlewski, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych należy ustalać na podstawie maksymalnej ilości wód wyrażonej w m3/s (wynikającej z maksymalnego godzinowego wskaźnika), czy też na podstawie maksymalnej ilości wód wyrażonej w m3/rok (wynikającej z maksymalnego rocznego wskaźnika), zwłaszcza w sytuacji, gdy pozwolenie wodnoprawne wydane na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne z 2001 r. nie zawiera wprost wskaźnika w m3/s?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opłata stała za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych powinna być ustalana na podstawie maksymalnej rocznej ilości wód, a nie maksymalnej godzinowej. Przyjęcie wskaźnika godzinowego prowadzi do wielokrotnego zawyżenia opłaty, nieodzwierciedlającego rzeczywistych, dopuszczalnych prawnie limitów odprowadzania wód. Ponadto, w sytuacji wątpliwości interpretacyjnych dotyczących treści normy prawnej, należy stosować zasadę rozstrzygania na korzyść strony (art. 7a k.p.a.).Stan faktyczny
Gmina Miasto zaskarżyła decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określającą wysokość opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych. Organ ustalił opłatę na podstawie maksymalnej godzinowej ilości odprowadzanych wód, przeliczonej na m3/s. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. oraz błędną wykładnię art. 271 ust. 4 Prawa wodnego, wskazując, że opłata powinna być ustalana na podstawie maksymalnej rocznej ilości wód, a nie godzinowej, która prowadzi do zawyżenia opłaty. Wcześniejszy wyrok WSA w tej sprawie uchylił poprzednią decyzję organu z powodu niewyjaśnienia tej kwestii.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz Gminy Miasto kwotę 190 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty stałej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto kwotę 190 zł /słownie: sto dziewięćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi Gminy Miasta [...] (Gmina) reprezentowanej przez r. pr. B. N. jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (organ) z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty stałej za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych.
Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...] w informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne Nr [...], [...] z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...] ustaliło dla Gminy za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 142 zł za odprowadzenie oczyszczonych ścieków deszczowych do potoku M. (działka nr 993/18, obr. [...]) w km [...] poprzez istniejący wylot nr [...].
Po rozpoznaniu reklamacji Gminy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], organ określił dla Gminy za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 142 zł za odprowadzenie wylotem nr [...] oczyszczonych ścieków deszczowych do potoku M. w km [...] (działka nr 993/18, obr. [...]) w m. [...].
Gmina wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 752/18 uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organ nie wyjaśnił należycie, który z parametrów wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym Gminie, tj. Qmax.h - m3/h, Qmax.rocz. - m3/rok, Qśr.d. m3/d - należy przyjąć do wyliczeń. Sąd wskazał przy tym, że ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej w skrócie: "u.p.w." z 2017 r.) w art. 271 ust. 4 pkt 1, wskazując parametr "maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód" nawiązuje do tego parametru wyrażonego w pozwoleniu wodnoprawnym. Z art. 403 ust. 2 pkt 2 u.p.w. z 2017 r. wynika zaś, że w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się w szczególności ilość wód opadowych lub roztopowych, odprowadzanych do wód lub do ziemi, w tym maksymalną ilość m3 na sekundę i średnią ilość m3 na rok. Ze wskazanego przepisu wynika, że nie ma wątpliwości, który z dwóch parametrów z pozwolenia wodnoprawnego winien być wzięty na potrzeby wyliczenia opłaty stałej, o której mowa w art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. z 2017 r., gdyż tylko jeden z nich dotyczy maksymalnej ilości odprowadzanej wody (drugi parametr dotyczy ilości średniej). Sąd zaznaczył, że dotyczy to pozwoleń wodnoprawnych uzyskanych pod rządami u.p.w. z 2017 r. Natomiast w niniejszej sprawie mamy do czynienia z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (dalej w skrócie: "u.p.w. z 2001 r."), w którym są dwa parametry maksymalnej ilości odprowadzanej wody: godzinowy i roczny (trzeci, dobowy jest średni). Każdy z nich może być więc po przeliczeniu sprowadzony do wartości wyrażonej w m3/s. Sąd stwierdził, że rzeczą organu pozostaje wyjaśnienie, w oparciu o przepisy obu ustaw, w jaki sposób przepisy nowej ustawy w zakresie opłat stałych dotyczących odprowadzania wód opadowych i roztopowych do wód, należy stosować do pozwoleń wodnoprawnych uzyskanych pod rządami ustawy starej. Organ winien się przy tym kierować interpretacją wszystkich przepisów obu ustaw, a nie tylko wykładnią art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. z 2017 r. Pamiętać także powinien, że pod rządami starej ustawy nie było przedmiotowych opłat stałych, a zatem wysokość parametrów maksymalnych określanych w pozwoleniu wodnoprawnym była zapewne ustalana bez odniesienia do konieczności ponoszenia takich opłat i stąd mogła być w jakiś sposób zawyżana. Oprócz dokonanej wykładni literalnej przedmiotowego przepisu, organ winien zastosować także jego wykładnię funkcjonalną, systemową i celowościową. Zacząć powinien już od analizy uzasadnienia projektu nowej ustawy Prawo wodne, w którym wskazano dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady, realizację których ma zapewnić uchwalenie nowej ustawy, rozważyć winien także, jaki jest cel ustawy (art. 1 u.p.w. z 2017 r.), jakie są instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami (art. 267 u.p.w. z 2017 r.), za co są opłaty stałe i opłaty zmienne (art. 270 pkt 11 u.p.w. z 2017 r.), jak wreszcie ustala się wysokość opłat stałych (art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. z 2017 r.). Dodatkowo na uwadze winien mieć okoliczność, jakie znaczenie dla omawianego zagadnienia ma kwestia podobnego uregulowania opłat stałych w przypadku pobieranej wody (art. 403 ust. 2 pkt 1 u.p.w. z 2017 r.) i jednocześnie odmiennego zakresu uregulowania wysokości górnych jednostkowych stawek opłat za pobór wód w formie opłaty stałej do dnia 31 grudnia 2019 r. (art. 561 pkt 1 i 2 u.p.w. z 2017 r.) oraz możliwości występowania w tym czasie o dokonanie zmiany pozwoleń wodnoprawnych na pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych lub pozwoleń zintegrowanych w zakresie poboru wód powierzchniowych lub wód podziemnych, ustalając w tych pozwoleniach rzeczywiste maksymalne ilości pobieranej wody (art. 562 u.p.w. z 2017 r.). Sąd wskazał, że także z perspektywy art. 7a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a., organ winien rozważyć, czy w przypadku niewątpliwego nałożenia na stronę obowiązku w postaci konieczności uiszczenia opłaty, nie zachodzi przypadek wątpliwości co do treści normy prawnej, które winny (lub nie) być rozstrzygnięte na korzyść strony. Wreszcie Sąd nakazał rozważenie, z jakich przyczyn w informacji z dnia [...] marca 2018 r., jako "czas wyrażony w dniach" przyjęto liczbę "162", oraz co organ rozumie pod pojęciem "odprowadzania oczyszczonych ścieków", gdyż sformułowanie to nie odpowiada nomenklaturze ustawowej z art. 271 ust. 4 u.p.w. z 2017 r. i stwarza niepewność, czy opłata dotyczy wprowadzania ścieków do wód, czy też – jak skazuje na to powołana podstawa prawna – odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...] organ działając na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 4 pkt 1, art. 14 ust. 2 i ust 6 pkt 2 u.p.w. z 2017 r. oraz art. 104 k.p.a., określił dla Gminy za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 142 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód potoku M. (dz. nr 993/18 obr. [...]) w km [...] poprzez istniejący wylot nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w celu realizacji powyższych wytycznych zawartych w Dyrektywie 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275), w art. 267 u.p.w. z 2017 r. wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który ma się przyczynić do efektywnego i sprawnego gospodarowania wodami oraz wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości. Jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne, których katalog wymienia art. 35 ust. 3 u.p.w. z 2017 r. Jedną z usług wodnych jest odprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.
Organ po dokonaniu analizy art. 271 ust. 2 – 5, 18, oraz art. 403 ust. 2 u.p.w. stwierdził, że nie było intencją ustawodawcy, by opłatę stałą powiązać z wartością roczną. W ocenie organu, roczny wymiar opłaty stałej należy wiązać z okresem korzystania z usługi wodnej wynikającej z pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego w danym roku kalendarzowym, a nie z maksymalną ilością wód - odprowadzanych do wód. Gdyby intencją ustawodawcy było ponoszenie opłaty stałej na podstawie rocznego odpływu/poboru, to zapewne nic nie stało na przeszkodzie, by taki zapis znalazł się w mechanizmie umożliwiającym naliczenie opłaty stałej. Tymczasem jest on ściśle związany z wartością maksymalnego chwilowego obciążenia środowiska wodnego (poborem wód czy też odprowadzaniem wód - do wód), toteż, zakładając racjonalność prawodawcy, należy wysnuć wniosek, że opłata stała powinna być ustalana właśnie w oparciu o wartość maksymalnego chwilowego poboru/odprowadzania. Nie należy zatem wiązać zapisów mówiących o ustalaniu opłaty stałej jedynie ze słowem "maksymalny" w oderwaniu od pozostałych przepisów u.p.w. z 2017 r.
Organ zwrócił uwagę, że w przypadku usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych - suma odpływów chwilowych nie może przekroczyć możliwości odbiornika do przejęcia wód. Zasadne jest zatem odniesienie wysokości opłaty stałej również do wskaźnika maksymalnego sekundowego, bowiem to w wyniku nałożenia chwilowego maksymalnego odpływu wód opadowych lub roztopowych z chwilowym wysokim stanem wód w odbiorniku, (pamiętając, że przepływy w ciekach wodnych podawane są w m3/s) może dojść do przekroczenia możliwości odbiornika do przejęcia tychże wód.
Ponadto organ wskazał, że zarówno na gruncie u.p.w. z 2017 r., jak i u.p.w. z 2001 r. ustawodawca uznał za zasadną potrzebę określenia presji wywieranej na środowisko wodne zarówno w ujęciu rocznym jak i w ujęciu chwilowym - uwzględniającym chwilowe (w obecnie obowiązującej ustawie sekundowe, w poprzednio obowiązującej ustawie godzinowe) wahania natężeń zrzutu wód opadowych lub roztopowych.
Organ stwierdził, że w przypadku, gdy pozwolenie wodnoprawne, tak jak w omawianym przypadku, nie określa maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych w wariancie przyjętym w art. 271 ust. 4 u.p.w. z 2017 r., tj. wyrażonej w m3/s maksymalnej ilości wód, która może być odprowadzana do wód na podstawie tego pozwolenia - do ustalenia wysokości opłaty stałej należy przyjąć tę wielkość związaną z ilością odprowadzanych do wód - wód opadowych lub roztopowych, która po przeliczeniu na wymiar m3/s stanowić będzie wartość maksymalną. Charakter opłaty stałej wyklucza możliwość przyjęcia do jej obliczenia maksymalnej ilości wód opadowych i roztopowych odprowadzanych na rok, która wynika z pozwolenia wodnoprawnego. Opłata stała stanowi bowiem ekwiwalent finansowy za rezerwację możliwości obciążenia odbiornika wodami opadowymi lub roztopowymi w dowolnym momencie i w maksymalnej ilości. W związku z powyższym w ocenie organu tylko powiązanie wysokości opłaty stałej z maksymalną wielkością odpływu wód opadowych lub roztopowych, czyli taką, która po przeliczeniu na wymiar m3/s stanowić będzie wartość najwyższą (maksymalną) - jest zgodne z celem tej opłaty i stanowi wypełnienie art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. z 2017 r.
Organ stwierdził, że opłaty za usługi wodne zostały skonstruowane w taki sposób, by odzwierciedlić nie tylko ilość roczną czy kwartalną zrzucanych wód opadowo- roztopowych, ale także najbardziej niekorzystny wpływ jaki może wywołać chwilowy maksymalny zrzut wód opadowo- roztopowych w odbiorniku w danej chwili. Z ekologicznego punktu widzenia zasadniczą różnicą jest bowiem, czy w danej chwili do odbiornika dostaje się ilość wód odpowiadająca zrzutowi sekundowemu, określonemu w pozwoleniu wodnoprawnym, czy też ilość określona w m3/s, ale przeliczona z ilości średniorocznej. W warunkach rzeczywistych opady występują z różną częstotliwością, przebiegają z różnym natężeniem, w naszym klimacie nigdy nie mamy do czynienia z sytuacją, że opad trwa z jednakową intensywnością przez cały rok. Skutkiem tego także w środowisku zmienionym antropogenicznie, jakim jest zlewnia wód opadowo- roztopowych na terenie miejskim, nigdy nie występuje sytuacja, w której odpływ roczny do odbiornika (obojętnie - średni czy maksymalny) jest rozłożony równomiernie w ciągu roku. Uwzględnienie przy ustalaniu opłaty stałej odpływu rocznego - przeliczonego na m3/s odpowiadałoby sytuacji, w której do odbiornika dostaje się stale jednakowa ilość wód opadowo - roztopowych odpowiadająca tej właśnie wartości. W rzeczywistości zarówno opady i odpływy wód opadowych do kanalizacji, a co za tym idzie odpływ z sieci kanalizacji deszczowej charakteryzują się sporymi nierównomiernościami. Dlatego też zamieszczenie w pozwoleniu wodnoprawnym zarówno sekundowego jak i rocznego wskaźnika zrzutu wód opadowych i roztopowych ma za zadanie odzwierciedlenie tych nierównomierności i scharakteryzowanie presji wywoływanej na środowisko wodne dwoma różnymi parametrami.
Organ zwrócił również uwagę, że zastosowanie tylko i wyłącznie wykładni językowej art. 271 ust. 4 u.p.w. z 2017 r. polegającej na dosłownym brzmieniu słowa "maksymalny" prowadzi do powstania skrajnie niesprawiedliwej sytuacji wobec podmiotów obarczonych obowiązkiem ponoszenia opłaty stałej. Akceptacja takiego stanowiska doprowadziłaby do sytuacji, w której podmioty posiadające tą samą cechę istotną (relewantną), tj. korzystające z tego samego rodzaju usługi wodnej traktowane byłyby w sposób zróżnicowany. Część z nich obowiązana byłaby do ponoszenia opłaty w wysokości uzależnionej od maksymalnej ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych określonych w m3/s (tj. maksymalnego chwilowego odpływu wód opadowych lub roztopowych), a część (adresaci pozwoleń wodnoprawnych, w których brak określonego wprost wskaźnika maksymalnego sekundowego) w wysokości zależnej od maksymalnego rocznego odpływu wód opadowo - roztopowych.
Organ wyjaśnił, że zapis: "czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 162 dni", występujący w informacji rocznej Nr [...], [...], powołany jako jeden ze składników iloczynu służącego do wyliczenia wysokości opłaty stałej za 2018 r., stanowi omyłkę pisarską, która nie miała wpływu na wysokość opłaty. Pozwolenie wodnoprawne nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. obowiązuje przez cały 2019 r. Nie ma więc podstaw do określania "czasu wyrażonego w dniach" w innym wymiarze niż 365.
Natomiast odnośnie zamieszczonego w informacji rocznej sformułowania "odprowadzenie oczyszczonych ścieków deszczowych" organ wyjaśnił, iż wyrażenie to zostało zacytowane wprost z pozwolenia wodnoprawnego, wydanego pod rządami u.p.w. z 2001 r.
Reasumując organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca organ do wydania decyzji określającej opłatę stałą za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., która wynosi 142,00 zł, albowiem reklamacja Gminy nie została uznana. Określenia wysokości opłaty stałej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą art. 271 ust. 4 u.p.w. z 2017 r. oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne). Opłata za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód - odprowadzanych do wód w ilości 559,2 m3/h, i wynoszącej po przeliczeniu 0,155334 m3/s.
Gmina zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 6, art. 7, art. 7a k.p.a., poprzez wydanie decyzji niekorzystnej dla strony w sytuacji, kiedy istnieją wątpliwości co do treści normy prawnej, a przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku. W razie nieuwzględnienia naruszenia powyższych przepisów, Gmina zarzuciła naruszenie art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. z 2017 r., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez ustalenie stawki opłaty stałej w sposób niezgodny z przepisami prawa, w związku z przyjęciem niewłaściwej wielkości ilości wód określonych w pozwoleniu wodnoprawnym.
Mając powyższe na uwadze Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Gmina wskazała, że organ, wyliczając opłatę stałą za okres jednego roku, przyjął maksymalną wartość godzinową wynikającą z pozwolenia wodnoprawnego i przeliczywszy ją na m3/s uznał, że jest to maksymalna ilość wody, która może zostać odprowadzona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Gdyby jednak uwzględnić ten wskaźnik a więc 559,2 m3/h, to po matematycznym przeliczeniu na ilość m3/s, co formalnie odpowiada treści normy zawartej w art. 271 ust. 4 u.p.w. z 2017 r. i przemnożyć przez ilość godzin w ciągu doby (24) i ilość dni w roku (365), to otrzymany wynik wyniósłby 4.898.592 m3/rok. Jednakże taka ilość wody nie może być odprowadzana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, bowiem maksymalna roczna wartość odprowadzania wód wynika wprost z pozwolenia wodnoprawnego i wynosi 14.200 m3/rok. Wartość po przeliczeniu 345 razy przekracza wynikający wprost z pozwolenia wodnoprawnego limit roczny. Dlatego w ocenie Gminy, mając na względzie konieczne w toku wykładni założenie racjonalności działań prawodawcy jest oczywistym, że ustawodawca nie mógł wyjść z założenia, że to maksymalny limit godzinowy należało zastosować przy ustalaniu opłaty stałej. Zastosowanie przez organ w zaskarżonej decyzji wskaźnika godzinowego doprowadziło zatem do wymierzenia opłaty w wysokości nie odzwierciedlającej kosztów rzeczywistego, a także dopuszczalnego i legalnego odprowadzania wód opadowych i roztopowych.
Gmina podniosła, że ustalając wysokość opłaty stałej za odprowadzanie wód, organ przyjął wykładnię skrajnie niekorzystną dla strony skarżącej, stąd też naruszył regułę, o której mowa w art. 7a ust. 1 k.p.a.
Zdaniem Gminy, opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych, co potwierdza dyspozycja art. 300 u.p.w., która nakazuje do ponoszenia opłat za usługi wodne stosować odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkami określonymi we wskazanych przepisach. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga więc od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony.
Gmina wskazała, że obecne orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na stanowisku, że istnieją wątpliwości co do art. 271 ust. 4 u.p.w.
Wreszcie Gmina podniosła, że na dzień dzisiejszy organ nie może określić opłaty stałej, ponieważ w pozwoleniu wodnoprawnym brak jest danych wymaganych przez u.p.w. z 2017 r. Określenie opłaty stałej, nie w oparciu o dane wynikające z pozwolenia wodnoprawnego ale przeliczenie danych, wynikających z pozwolenia aby uzyskać takie dane, o których stanowi ww. przepis, nie znajduje podstawy prawnej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowana nią decyzja narusza przepisy prawa materialnego – art. 271 ust. 4 u.p.w. poprzez jego błędną wykładnie. Sprawa była rozpoznawana w warunkach art. 153 P.p.s.a., wobec uprzedniego wyroku kasacyjnego, wydanego w sprawie o sygn. II SA/Rz 752/18.
W wytycznych sformułowanych w uzasadnieniu wydanego wyroku zwrócono uwagę, że w art. 271 ust. 4 pkt 1, wskazując parametr "maksymalnej ilości wód, wyrażonej
w m3/s, odprowadzanych do wód" nawiązano do tego parametru wyrażonego
w pozwoleniu wodnoprawnym. O ile pozwolenia wodnoprawne wydane w oparciu
o przepisy nowego prawa wodnego – z 2017 roku operują tą wielkością, to te wydane pod rządami u.p.w. z 2001 roku już nie, a w każdym razie nie zawsze.
Z pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Gminie wynika, że parametry odprowadzania wód zostały określone w następujących wskaźnikach: Qmax.h - m3/h, Qmax.rocz. - m3/rok, Qśr.d. m3/d, a rzeczą organu – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – jest należycie uzasadnić, który z owych parametrów należy przetransferować do wielkości wymaganej art. 271 ust. 4 u.p.w. tj. m3/s. Przedstawiona przez organ argumentacja, mająca uzasadniać przeliczenie wskaźnika Qmax.h - m3/h jest wadliwa.
Zdaniem Sądu, zastosowanie wskaźnika w postaci maksymalnej godzinowej ilości odprowadzanych wód nie jest prawidłowe, gdyż prowadzi do nie znajdującego odzwierciedlenia w maksymalnym rocznym wskaźniku ilości odprowadzanych wód wielokrotnego zawyżenia opłaty. Wskaźnik maksymalny godzinowy nie ma charakteru stałego i odnosi się do krótkotrwałego odprowadzania zwiększonych ilości wody (co ma miejsce przede wszystkim w czasie burz i intensywnych opadów deszczu). Wskaźnik maksymalny godzinowy jest przy tym ograniczony ilością odprowadzanej wody wynikającej z maksymalnego wskaźnika rocznego, który jako najbardziej zbliżony do rzeczywistej wielkości odprowadzanych wód, powinien mieć zastosowanie do wyliczenia należnej od skarżącej opłaty stałej. Ponadto przekroczenie maksymalnego wskaźnika rocznego (co miałoby miejsce przy zastosowaniu maksymalnej godzinowej ilości odprowadzanych wód) prowadziłoby do przekroczenia maksymalnej wartości określonej w pozwoleniu wodnoprawnym i w rezultacie do bezprawnego odprowadzania wód do środowiska. Zastosowanie przez organ w zaskarżonej decyzji do określenia należnej opłaty maksymalnego wskaźnika godzinowego doprowadziło do jej wymierzenia w wysokości nie odzwierciedlającej ilości rzeczywistego, a także dopuszczalnego pozwoleniem wodnoprawnym legalnego odprowadzania wód opadowych i roztopowych.
Przyjęcie maksymalnego godzinowego wskaźnika ilości odprowadzanej wody, prowadzące do ustalenia wyższej wysokości opłaty stałej w stosunku do opłaty obliczanej przy zastosowaniu maksymalnego limitu rocznego pozostaje także
w sprzeczności z art. 7a § 1 k.p.a., według którego jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Wobec braku podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanek wyłączających zastosowanie tego przepisu opisanych w § 2 tego artykułu (m.in. jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny, w tym istotne interesy państwa, a w szczególności jego bezpieczeństwa, obronności lub porządku publicznego), przy braku wyraźnych uregulowań ustawowych, organ wbrew wynikającej z tego przepisu dyspozycji, nie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjnych związanych
z zastosowaniem art. 271 ust. 4 Prawa wodnego na korzyść strony skarżącej, przyjmując sposób wyliczenia opłaty zupełnie nieodzwierciedlający i nieadekwatny do ustalonego w pozwoleniu wodnoprawnym dopuszczalnego rocznego limitu odprowadzenia wód.
Jedynie na marginesie Sąd zaznacza, że przedstawiony sposób rozumienia art. 271 ust. 4 u.p.w. jest jednolity w orzecznictwie sądów administracyjnych – wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 26 września 2018 r. II SA/Rz 749/18, II SA/Rz 709/18,
II SA/Rz 707/18, II SA/Rz 708/18, II SA/Rz 758/18, WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2018 r. IV SA/Po 835/18, WSA w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2019 r.II SA/Łd 468/19.
Reasumując, Sąd uznał zasadność zarzutów skargi dotyczących naruszenia skarżoną decyzją przepisów prawa materialnego - art. 271 ust. 4 Prawo wodne,
w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Uzasadniało to uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku.
O zwrocie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie
art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Ponownie rozstrzygając sprawę organ zobowiązany będzie wyeliminować stwierdzone w zaskarżonej decyzji naruszenia, kierując się oceną prawną Sądu co do wykładni art. 271 ust. 4 Prawa wodnego oraz wskazaniami co do prowadzenia postępowania wynikającymi z niniejszego uzasadnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło