II SA/Rz 923/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Anna Lechowska NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów - skargę oddala - Zaskarżoną decyzją z dnia [...].08.2006 r. /./ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania T. P. od decyzji Starosty J. z dnia [...].05.2006 r. /.../ odmawiającej wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków. m. J. obr. 4 zmiany powierzchni działki nr 1679 oraz przebiegu granicy z działka nr 1678, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie uzasadniono następująco: T. P. przedstawiając akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia 7.07.1958 r. wystąpiła do Starosty J. o zmianę w operacie ewidencyjnym m. J. obr. 4 przebiegu granicy działki nr 1679 z działką nr 1678 oraz powierzchni działki nr 16701. Odwołując się od odmownej decyzji Starosty J.o z dnia [...].04.2002 r. /..../ jako współwłaścicielka w ½ części działki nr 1679, zarzuciła, że rozpatrzenie sprawy dokonane zostało bez uwzględnienia dokumentów załączonych do złożonego przez nią wniosku. W/w decyzję utrzymał w mocy organ II instancji, decyzją z dnia [...].06.2002 r. /.../, jako zasadną i zgodną z obowiązującymi w tym zakresie unormowaniami prawnymi. Skargę T. P. na powyższą decyzję odrzucił NSA – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie /postanowieniem z dnia 7.11.2002 r. SA/Rz 1572/02/, zaś postanowieniem z dnia 5.03.2003 r. – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na tę decyzję. Główny Geodeta Kraju, rozpatrując wniosek T. P. decyzją z dnia [...].02.2006 r. /./ stwierdził nieważność powołanej wyżej decyzji z dnia [...].06.2002 r. /.../ i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty J. z dnia [...].04.2002 r. /.../. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku T. P. Starosta J. decyzją z dnia [...].05.2006 r. /.../ odmówił wprowadzenia w operacie ewidencyjnym m. J. obr. 4 zmian w zakresie powierzchni działki nr 1679 i przebiegu jej granicy z działką nr 1678. Uznał, że przedmiotowa sprawa wymaga wyjaśnienia w postępowaniu sądowym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz w postępowaniu rozgraniczeniowym. Podał też, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone z udziałem zainteresowanych stron wykazało brak aprobaty dla stanowiska T. P. odnośnie zmiany przebiegu granicy i jednocześnie brak zastrzeżeń do przebiegu granicy działki nr 1679 z działką nr 1678 wykazanej na aktualnej mapie ewidencyjnej. W odwołaniu od tej decyzji T. P. wnosiła o jej uchylenie z powodu niezgodności z treścią aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 7.07.1958 r. Analizując niniejszą sprawę organ odwoławczy stwierdził, że w dniu 7.07.1958r. na podstawie umowy sprzedaży aktem notarialnym Rep. A Nr [...] J. G. i T. P. nabyli po połowie pgr 2007/1 i 2007/3 poł. przy ul. K. w J. Następnie W. G. /spadkobierca po J./ w dniu 6.02. sprzedał na rzecz H. i M. P. połowę działki nr 3475/2 o powierzchni 0,0296 ha objętej Kw [...], wraz z częściami składowymi. Podczas zakładania ewidencji gruntów m. J. w 1972 r. pgr 2007/1 i część pgr 2007/3 utworzyły działkę ewidencyjną nr 3475/2 i w rejestrze pomiarowo klasyfikacyjnym została wykazana na rzecz T. P. i J. G. jako nieruchomość własna po połowie. Powierzchnia tej działki, wynosząca 0,0296 ha została wówczas wykazana w oparciu o bezpośredni pomiar stanu władania w terenie i obliczona metodą graficzną. Z kopii protokołu stanu władania wynika, że jako współwłaścicieli działki nr 3475/2 o pow. 0,0296 ha wykazano w ½ T. P. i w ½ części H. i M. P.. Taki stan ewidencyjny powyższej działki uwidoczniony w 1991 r. podczas modernizacji operatu ewidencyjnego m. J. obr. 4 na bazie mapy zasadniczej istnieje do chwili obecnej z tym, że działka nr 3475/2 zmieniła oznaczenie na mapie ewidencyjnej w skali 1:500 na działkę nr 1679. W założonych komputerowych zbiorach danych istniejącej ewidencji gruntów m. J. obr. 4, założonych celem dostosowania jej do systemu informatycznego prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, w pozycji rej. nr 1718 współwłaścicielami działki nr 1679 o pow. 0,0296 ha zostali wykazani w ½ części T. P. oraz w ½ części H. i M. P. Z kolei z badania ksiąg wieczystych wynika, że wpisu do księgi wieczystej Kw [...] dotyczącego nabycia ½ pb 2007/3 przez T. P. i J. G. dokonano w 1958 r. Natomiast do Kw [...] wpisu całej pb 2007/3 będącej we właściwości S. F. w połowie, J. G. w ½ części z połowy i T. P. w ½ części z połowy dokonano w 1958 r. Z materiału dowodowego wynika, że pb. 2007/1 i część pb. 2007/3 utworzyły działkę nr 3475/2, która po modernizacji ewidencji gruntów i budynków zmieniła oznaczenie na działkę nr 1679. Z tych ustaleń wynika, że dla działki nr 1679 prowadzona jest Kw [...], natomiast dla całej dawnej pb. 2007/3 prowadzona jest Kw [...]. Zatem dla części działki nr 1679 prowadzone są dwie różne księgi wieczyste, co uniemożliwia wprowadzenie żądanych zmian w operacie ewidencyjnym. W takiej sytuacji na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. z 2001 r. Nr 124, 1361/ należy wystąpić do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o uzgodnienie wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym – orzeczenie sądu będzie podstawą dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Nadto organ odwoławczy podniósł, że w ewidencji gruntów możliwa jest eliminacja oczywistych omyłek i błędów pomiarowych lub kreślarskich w razie ich oczywistości, gdy wynikają z uchybień związanych ze sztuką geodezyjną bądź są wynikiem omyłki pisarskiej lub rachunkowej. Od założenia ewidencji gruntów m. J. poprzez jej odnowienie aż do chwili obecnej powierzchnia działki nr 1679 nie uległa zmianie i wynosi 0,0296 ha. Sprostowanie błędu może nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, mającej za podstawę dokumentację geodezyjną sporządzoną wg obowiązujących przepisów technicznych o pomiarach uzupełniających. Postępowanie wyjaśniające dotyczące przebiegu granicy działki nr 1679 z działką nr 1678 z udziałem zainteresowanych stron wykazało, że nie wnoszą zastrzeżeń do przebiegu granicy wykazanej na obowiązującej mapie ewidencyjnej i nie wyrażają zgody na jej wyznaczenie zgodnie z żądaniami T. P.. Wobec faktu, że ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem informacji o gruntach i budynkach oraz osobach nimi władającymi, zmiany w istniejących w niej zapisach mogą być dokonane tylko w oparciu o dokumenty urzędowe ilustrujące aktualny stan prawny. Dlatego nie znajdują uzasadnienia prawnego żądania T. P. odnośnie dokonania zmiany w oparciu o stan katastralny działki nr 1679 odnoszący się do cech fizycznych nieruchomości, które charakteryzowały ją przed wielu laty i w okresie od założenia ewidencji gruntów do rozpatrzenia sprawy zaistniały zdarzenia wywołujące skutki w sferze prawa cywilnego. Ewentualne wyznaczenie takiej granicy może nastąpić w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym. Podniesiona zaś w odwołaniu sprawa przejścia do własnej posesji uregulowana jest przepisami kodeksu cywilnego i należy do właściwości sądów powszechnych. Powyższą ostateczną decyzję z dnia [...].08.2006 r. /.../ zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie T. P., wnosząc o jej unieważnienie jak również decyzji Starosty J. i "uznanie aktu notarialnego Nr [...] z dnia 7.07.1958 r. za podstawę do wprowadzenia prawidłowej ewidencji". Według twierdzeń skarżącej Starosta J. załatwił sprawę niezgodnie ze stanem faktycznym i przedkładanymi przez nią dokumentami, a zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora jest krzywdząca. W dniu 7.07.1958 r. wg aktu notarialnego Nr [...] wspólnie z J. G. zakupiła ½ działki, tj. podwórko i działkę zabudowaną domem o łącznej pow. 316,5 m2, natomiast wg dokumentacji powołanej przez Starostę J. – sporządzonej bez jej udziału – powierzchnia wynosi 296 m2. Dojście do domu mieszkalnego i działki – wg aktu notarialnego – było z ulicy o wpisie w księdze wieczystej służebności "przejścia i przepędu" przez działkę nr 3471/424/9/, obecnie została pozbawiona dojścia. Skarżąca podała, że jako właściciel nie uczestniczyła przy pomiarze władania, na w/w działkach nie ma znaków granicznych. Nadto przedstawiła własne obliczenia, które wskazują, że wspólnie z J. G. w dniu 7.07.1958 r. zakupiła dom z działką 2007/1 o pow. 165 m2 oraz ½ podwórko – działka 2007/3 o pow. 303 m2, czyli zatem 316,5 m2, zaś po założeniu ewidencji w 1972 r. jest: "T. P., M. P. i H. P.296 m2". Natomiast S. F. w dniu 2.07.1955 r. zakupił dom na dziełce nr 2007/2 o pow. 152 m2 i ½ podwórko – działka 2007/3 o pow. 303 m2, czyli razem 303,5 m2, zaś po założeniu ewidencji w 1972 r. jest: "S. F. 343 m2". Zatem decyzjami terenowych urzędów została pozbawiona części własności gruntu, prawa dojścia i dojazdu do własnego domu mieszkalnego, zaś proponowanie jej postępowania sądowego z narażeniem na koszty – które już poniosła za pomyłkę administracji – "to strach". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wnosił o jej oddalenie i również powołał się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim należy wyjaśnić skarżącej, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Sąd – zgodnie z brzmieniem tego przepisu - orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym uwzględnienie skargi – a po myśli art. 145 § 1 pkt 1 – 3 powyższej ustawy polega ono na uchyleniu zaskarżonej decyzji, stwierdzeniu jej nieważności lub niezgodności z prawem – może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, czy też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa z przyczyn określonych w K.p.a. lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa i dlatego, zgodnie z art. 151 powyższej ustawy, skarga podlegała oddaleniu. Z przepisów art. 20, 22 i 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 ze zm./ wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji oraz danych o gruntach i budynkach, które stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych /art. 21 ust. 1 ustawy/. Spełnia ona funkcje informacyjno-techniczne, rejestrując stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Nie rozstrzyga ona sporów o prawo do gruntu ani też takich praw nie nadaje. Przepisy prawa nie wiążą z nią domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, ani też jakiegokolwiek innego skutku materialnoprawnego /to należy do istoty ksiąg wieczystych/. Ewidencja gruntów i budynków winna być utrzymywana w stanie aktualności /art. 20 cyt. ustawy w zw. z § 44 pkt 2 i § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków – Dz.U. Nr 38, poz. 454/, co należy do zadań starosty /winien on dokonywać zmian zapewniających aktualność ewidencji/. Zmian w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, a także innych aktów normatywnych ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów /art. 20 w zw. z art. 23 cyt. ustawy oraz § 46 powyższego rozporządzenia/. Ewentualne zaś kwestionowanie tych dokumentów może się odbywać w przepisanym trybie i nie należy do organów właściwych w sprawach ewidencji gruntów /vide wyrok NSA z dnia 17.02.1993 r. II SA 1155/92, ONSA 1994/2/61/. W świetle tych wywodów, a więc co do charakteru ewidencji gruntów i warunków wprowadzania zmian do operatu ewidencji gruntów, a także aktualnego stanu dowodowego niniejszej sprawy, pogląd zaprezentowany w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].05.2006 r. zasługuje na akceptację. W szczególności słusznie przyjęły organy obu instancji, że część działki nr 1679 została wykazana w dwóch księgach wieczystych jako przedmiot własności różnych osób. Otóż udokumentowany materiał dowodowy rozpoznawanej sprawy w szczególności potwierdza, że podczas zakładania ewidencji gruntów m. J. /1972r./ pgr 2007/1 i część pb 2007/3 – które na mocy ustawy z dnia 7.07.1958 r. nabyli po połowie J. G. i T. P. – utworzyły działkę nr 3475/2 – o pow. 0,0296 ha. Po modernizacji /1991 r./ działka ta zmieniła oznaczenie na nr 1679. W pozycji rej. 1718 współwłaścicielami tej działki zostali wykazani T. P. w ½ części i H. i M. P. w ½ części /na podstawie umowy z dnia 6.02.1987 r. nabyli od spadkobiercy J. G., połowę działki nr 3475/2/. Z odpisów ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w J. wynika dla działki nr 1679 o pow. 0,0296 ha prowadzona jest Kw nr [...] /jako właściciel wpisani: T. P. w połowie i H. oraz M. P. w połowie na zasadzie wspólności ustawowej/, natomiast dla całej dawnej pb 2007/3 prowadzona jest Kw nr [...] /jako właściciel wpisani: S. F. w połowie i J. G., T. P. w połowie w udziałach po połowie/. Taka sytuacja dowodzi, że na tę samą nieruchomość prowadzone są dwie księgi wieczyste, a zatem istnieje niezgodność księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Stąd też słusznie twierdzą organy obu instancji, powołując się na przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361/, że skarżąca powinna wystąpić do Sądu Rejonowego w [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym /wynikającym z posiadanych dokumentów/. Zgodnie bowiem z brzmieniem powyższym przepisu w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie może żądać usunięcie niezgodności. Dopiero uzyskane orzeczenie sądu będzie stanowiło podstawę dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Nadto z akt sprawy wynika, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające odnośnie przebiegu granicy działki nr 1679 z działką nr 1676 z udziałem zainteresowanych stron wykazało, że nie wnoszą zastrzeżeń do przebiegu granicy wykazanej na aktualnej mapie ewidencyjnej i nie zgadzają się z żądaniem skarżącej [złożonym na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia 7.07.1958 r.] odnośnie zmiany granicy i powierzchni działki nr 1679. W tym stanie rzeczy nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, że istnieje spór o własność – zmiana granic i powierzchni działek dotyczy spraw własnościowych, a dla tego rodzaju spraw droga przed organami właściwymi w sprawach ewidencji gruntów jest niedopuszczalna. Nie można bowiem dokonywać żadnych zmian własnościowych, a do nich należą zmiany granic i powierzchni działek – do takiej zmiany sprowadzało się w rzeczywistości żądanie zawarte we wniosku skarżącej – poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. W tej sytuacji nie można było stwierdzić naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą zmiany w ewidencji gruntów granicy i powierzchni działek. Skoro nie stwierdzono naruszenia prawa, to na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. 7.05.07 mk