II SA/Rz 928/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2009 r. sygn. akt. j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę A. K. z uwagi na nieuzupełnienie przez niego braków formalnych skargi, tj. niewskazanie pomimo wezwania numeru i daty zaskarżonego aktu administracyjnego oraz organu który go wydał. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF w siedzibie Sądu w dniu 26 stycznia 2010 r. A. K. zwrócił się o ustanowienie adwokata argumentując to nieznajomością przepisów, samotnym wychowywaniem 2 dzieci (4 i 9 lat), trudną sytuacją finansową i materialną, a także koniecznością zakupu lekarstw dla siebie i pozostającej z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym jego matki (73 lata). Wnioskodawca wykazał majątek w postaci domu o pow. 170 m² wraz z budynkami gospodarczymi oraz nieruchomość rolną o pow. 6,85 ha, zaś z pojazdów mechanicznych ciągnik z podstawowym sprzętem niezbędnym w rolnictwie. Na uzyskiwane dochody składają się pobierane na dzieci świadczenia alimentacyjne w łącznej wysokości 450 zł. oraz emerytura matki w kwocie 673 zł. netto. Niewielki dochód – wystarczający jedynie na utrzymanie skarżącego - przynosi prowadzone przez niego gospodarstwo rolne. Wyszczególnione przez wnioskodawcę wydatki obejmują jego ubezpieczenie w KRUS – 293 zł./kwartał oraz opłaty za energię elektryczną – 160 zł., gaz – 220 zł. i wodę – 48 zł. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 3 i 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania częściowego prawa pomocy, czego warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, możliwości płatnicze osoby wnioskującej są jedyną przesłanką decydującą o przyznaniu bądź odmowie prawa pomocy; z tego względu pozbawione praktycznego znaczenia dla rozpoznania wniosku jest oświadczenie skarżącego, w którym powołuje się on na nieznajomość stosownych regulacji prawnych. Abstrahując od powyższego, analiza zawartych we wniosku informacji dot. sytuacji materialno – bytowej A. K. prowadzi do stwierdzenia, iż nie posiada on możliwości ustanowienia fachowego pełnomocnika z wyboru bez narażania siebie i domowników (w tym zwłaszcza dzieci) na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Wynika to przede wszystkim z nieadekwatności posiadanych dochodów (łącznie 1123 zł. miesięcznie) do kosztów utrzymania 4 osób. Z dochodów tych pokrywane są bieżące wydatki związane z opłatami za energię elektryczną, gaz i wodę oraz ubezpieczenie rolnicze skarżącego, których rozliczenie w stosunku miesięcznym daje kwotę ok. 300 zł. Nawet przy założeniu, że prowadzone przez wnioskodawcę gospodarstwo generuje jakieś niewielkie dochody lub chociażby z uwagi na pozyskiwane pożytki znacząco przyczynia się do ograniczenia wydatków na zakup żywności, pozostałej kwoty ok. 800 zł. trudno uznać za dostatecznie wysokiej do wygospodarowania środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W tym względzie muszą być wzięte pod uwagę chociażby sygnalizowane koszty leczenia skarżącego i jego matki, a także inne doraźne wydatki (zakup środków czystości, odzieży) oraz związane z bieżącym utrzymaniem dzieci. Odzwierciedlenie aktualnych możliwości płatniczych skarżącego stanowi także zalegające w aktach sądowych jego pismo kierowane do WSA w Rzeszowie za pośrednictwem SKO w T. (wpłynęło do tego organu w dniu 16 listopada 2009 r.), w którym powołuje się on na swoje zadłużenie wynikające z opóźnienia w przekazywaniu alimentów przez b. żonę (matkę dzieci), życie w skrajnej biedzie, brak możliwości zapewnienia dzieciom godnego wyżywienia i odzieży. W/w okoliczności pozwalają więc stwierdzić, że A. K. nie jest w stanie poczynić niezbędnych oszczędności na ustanowienie we własnym zakresie fachowego zastępcy prawnego z wyboru. Skoro zatem przyznanie prawa pomocy wiąże się z realizacją konstytucyjnego prawa do sądu osób, które ze względu na brak odpowiednich środków nie mogą skorzystać ze wszystkich przysługujących im jako stronom postępowania uprawnień, jego wniosek należy uznać za zasadny. W tym względzie priorytetowe znaczenie względem celowości ustanowienia zastępcy prawnego ma faktyczny brak możliwości poniesienia przez wnioskodawcę wydatków na jego ustanowienie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i członków rodziny. Podkreślenia wymaga, że niezależnie od celowości wniesienia skargi kasacyjnej od zapadłego orzeczenia (skarga ta musi być sporządzona przez osobę uprawnioną), skarżący jednocześnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.