II SA/Rz 93/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 14 lutego 2011 r. skarżąca B. G. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku, uzupełnionym następnie w sprzeciwie z dnia 3 marca 2011 r. stwierdziła, że znajduje się wraz z mężem w trudnej sytuacji materialnej; nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, a koszt utrzymania osoby w rodzinie wynosi ok. 915 zł. Posiadają wraz z mężem dom jednorodzinny o pow. 100 m2, udział w prawie własności innego domu (w innym województwie) oraz nieużytkowaną nieruchomość rolną o pow. 0,67 ha. Brakujące na pokrycie zobowiązań środki uzyskują z kredytów i pożyczek bankowych. Koszty utrzymania obejmują w szczególności wydatki na leki, żywność, opał i inne. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.im. – z mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – zwolnienie od kosztów sądowych, o ile osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku na swym utrzymaniu koniecznym. Na tle rozpoznawanej sprawy nie zachodzi podstawa do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis sądowy od skargi, w wysokości 100 zł. Podkreślenia wymaga, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury przyznanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w miesięcznej wysokości netto 706 zł. Przysługuje jej także prawo własności nieruchomości gruntowej (rolnej), przy czym zaznaczyć należy, iż nieużytkowanie tej nieruchomości od trzech lat wskutek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej (oświadczenie skarżącej z dnia 30 marca 2011 r.) nie usprawiedliwia powoływania się na brak dochodów z nieruchomości. Dodatkowy dochód gospodarstwo rolne może przynieść m.in. wskutek jego wydzierżawienia lub sprzedaży. Nie może też umknąć uwadze, że zobowiązania pochłaniające większą część dochodów skarżącej to zobowiązania zaciągane dobrowolnie, nie mające charakteru publicznoprawnego (jak podatki lub składki ubezpieczeniowe). Skarżąca posiada znaczne zadłużenie (1245 zł oraz odsetki i koszty dodatkowe w wysokości ok. 800 zł) wobec przedsiębiorstwa świadczącego usługi telekomunikacyjne (oświadczenie z dnia 30 marca 2011 r. oraz wyciąg z operacji rozliczeniowej z dnia 23 marca 2011 r., nr [...]), a więc usługi, które nie mają żadnego znaczenia dla bieżącego zapewnienia potrzeb bytowych rodziny. Skarżąca ponosi też inne dobrowolne wydatki nieusprawiedliwione potrzebami koniecznego utrzymania własnej rodziny, jak: koszt zakupu "kart telefonicznych" (30 zł miesięcznie), kieszonkowe dla wnuków (36 zł miesięcznie), zaś niedostatki próbuje kompensować komercyjnymi pożyczkami (np. w wysokości 1 705 zł – umowa z dnia 31 lipca 2010 r.), których następnie nie jest w stanie spłacać, co generuje kolejne koszty (ok. 1300 zł) związane z dochodzeniem roszczeń przez wierzycieli (oświadczenie z dnia 30 marca 2011 r., wyciąg z operacji rozliczeniowej z dnia 23 marca 2011 r., nr [...]). Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest – jak pragnie tego skarżąca – instytucją zastępującą zapobiegliwość skarżącej w ponoszeniu wydatków związanych z utrzymaniem rodziny. Ma na celu kompensować usprawiedliwiony niedobór środków koniecznego utrzymania osoby (rodziny) w przypadkach, w których pomimo rozsądnie podejmowanych decyzji w sferze bytowo-dochodowej osoba nie jest w stanie podołać kosztom procesu sądowego i mogłaby doznać z przyczyn niezawinionych przez siebie, niezależnych od własnej woli, trudności w dostępie do sądu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.