II SA/Rz 93/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A." Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach postanawia odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W terminie do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...], skarżące Przedsiębiorstwo "A." Sp. z o.o. wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych. Podtrzymało go w złożonym następnie urzędowym formularzu PPPr, obowiązującym osoby prawne ubiegające się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W uzasadnieniu podniosło, że nie posiada środków na poniesienie kosztów wpisu. Niniejsze postępowanie jest jednym z kilkuset prowadzonych na terenie całej Polski, a zatem łączne obciążenie skarżącego nie ogranicza się tylko do kwoty wpisu w tej sprawie, ale do sumy wpisów we wszystkich sprawach. Wskazało, że konieczność prowadzenia tych postępowań i ich długi czas trwania wynika z niekompetencji ustawodawcy, który uchwalił ustawę o grach hazardowych z naruszeniem przepisów procedury notyfikacyjnej przewidzianej w Dyrektywie 98/34/WE, co nie powinno obciążać skarżącego konsekwencjami finansowymi. Wg złożonego we wniosku oświadczenia, kapitał zakładowy Spółki wynosi 1 mln zł, wartość jej środków trwałych 145 084 zł, wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy 1 007 178 zł (nie sprecyzowano, czy kwota ta dotyczy zysku, czy straty), zaś stan konta bankowego to 46 991 zł. Wyjaśniło, że Spółka posiada w swoim majątku automaty o niskich wygranych, które ze względu na przewidziane w ustawie o grach hazardowych i realizowane przez organy celne stopniowe eliminowanie z rynku podmiotów prowadzących tego rodzaju gry, nie przedstawiają obecnie realnej wartości. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie prawnej i jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić po wykazaniu, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania – art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika, ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek. Dokonana w kontekście powyższych informacji ocena wniosku skarżącej Spółki prowadzi do stwierdzenia, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim, nie jawi się jako wiarygodne oświadczenie o braku środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi, skoro sama deklarowana wartość środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy jest dodatnia i wynosi ponad 145 tys. zł. Nawet jeżeli Spółka obecnie nie prowadzi działalności w zakresie gier hazardowych lub ze wskazanych przez nią przyczyn jest ona ograniczona, trudno przyjąć, że automaty, nawet przy znikomej ich wartości, wyczerpują cały jej majątek i nie dysponuje ona innymi jego składnikami (nieruchomości, pojazdy itp.). Mając na uwadze bardzo szeroko określony w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przedmiot działalności Spółki trudno też uznać, że aktualnie nie prowadzi ona żadnej działalności gospodarczej, która z natury rzeczy zawsze wymaga odpowiedniego zaangażowania materialnego i finansowego, zatrudnienia pracowników itp. (działalność Spółki nie została zawieszona, nie znajduje się ona w fazie upadłości /likwidacji). Jak już wskazano powyżej, w rubryce nr 8 wniosku opisanej jako "wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu" wskazano kwotę 1 007 178 zł, nie precyzując, czy kwota ta dotyczy zysku, czy straty. Jeżeli zysku, świadczy to o bardzo dobrej kondycji finansowej Spółki, co niejako z góry czyni wniosek o prawo pomocy niezasadnym. Jeżeli jest to jednak strata, to niezależnie od braku możliwości weryfikacji wysokości tej kwoty, nie może być ona utożsamiana z wynikiem finansowym Spółki, gdyż stanowi jedynie wyliczoną dla potrzeb podatkowych różnicę przychodów oraz kosztów ich uzyskania. Sama w sobie nie przesądza zatem o rzeczywistych wynikach prowadzonej działalności, co jest tym bardziej istotne, że stan rachunku bankowego Spółki wykazuje dodatnie, kilkudziesięciotysięczne saldo, wystarczające do opłacenia wpisu od skargi (przyjmując za prawdziwe argumenty Spółki, analogicznie można by uznać, że brak możliwości opłacenia kosztów sądowych w równym stopniu dotyczy wynagrodzenia pełnomocnika Spółki - adwokata, który jednak został ustanowiony i ze stosowną zapłatą na jego rzecz strona skarżąca musiała się liczyć). Z tych samych względów na korzyść Spółki nie przemawia argument o dużej liczbie prowadzonych przez nią spraw sądowych i związanych z tym kosztów, co do których Spółka nie ujawniła nawet, czy rzeczywiście je ponosi. We wniosku nie zostały też zasygnalizowane żadne problemy związane z bieżącym regulowaniem przez Spółkę zobowiązań czy wywiązywaniem się z zawartych umów. Ponadto, działalność gospodarcza, także w przypadku skarżącej Spółki, z definicji nastawiona jest na osiąganie korzyści /zysków/ i trudno uznać, że jej udziałowców nie obejmuje jakiekolwiek związane z tym ryzyko. Dlatego też w przypadku wystąpienia problemów finansowych i uznaniu o dalszym prowadzeniu działalności, to właśnie na wspólnikach Spółki ciąży powinność zapewnienia jej na to niezbędnych środków (np. poprzez dopłaty, podwyższenie kapitału zakładowego). Rozciąga się to na całokształt działań danego podmiotu, nie wyłączając z tego prowadzonych de facto także we własnym interesie postępowań sądowych, co podmioty gospodarcze powinny przewidywać i zabezpieczyć na to środki. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie; wynikający z tego przepisu obowiązek dotyczy każdego podmiotu posiadającego jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (a więc także skarżącej Spółki). Przyznanie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko wyjątkowo w sytuacjach, gdy zdobycie środków na pokrycie kosztów postępowania jest faktycznie niemożliwe. Warunku tego skarżąca Spółka nie wykazała. Całkowicie chybione jest przy tym twierdzenie, że Spółka nie powinna ponosić finansowych konsekwencji działalności ustawodawczej Państwa, co miałoby przemawiać za przyznaniem jej wnioskowanego prawa pomocy; jest to argument całkowicie pozamerytoryczny, który w kontekście wskazanej wyżej przesłanki przyznawania częściowego prawa pomocy osobie prawnej wogóle nie może być brany pod uwagę. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w/z z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.